Nhưng sau vài năm đi làm, khi tiền lương phải dành cho đủ thứ chi phí và mỗi người có một kế hoạch tài chính riêng, việc không còn muốn bao cả nhóm cũng là điều dễ hiểu.
1. Đi làm vài năm mới thấy tiền lương có quá nhiều khoản phải chi
Hồi mới đi làm, vừa nhận lương đã rủ bạn bè đi ăn một bữa có thể là chuyện rất bình thường. Khi ấy, thu nhập chưa cao nhưng các khoản chi cũng chưa quá phức tạp. Một bữa ăn vài trăm nghìn đồng đôi khi chẳng đáng để cân nhắc, nhất là khi cả nhóm lâu ngày mới gặp hoặc có chuyện gì vui.
Vài năm sau, cùng một mức chi tiêu ấy lại có thể khiến người ta suy nghĩ nhiều hơn. Tiền lương giờ phải chia cho tiền nhà, sinh hoạt phí, khoản tiết kiệm, tiền trả góp và đủ thứ chi phí phát sinh. Với những người đã lập gia đình hoặc đang chăm lo cho bố mẹ, danh sách này còn dài hơn nữa.
Bản thân một bữa ăn không phải khoản tiền quá lớn. Nhưng nếu thường xuyên là người thanh toán cho cả nhóm, tổng chi phí có thể tăng lên đáng kể. Một lần vài trăm nghìn đồng nghe chẳng đáng bao nhiêu, nhưng cộng thêm những buổi cà phê, sinh nhật, tụ tập cuối tuần thì cũng thành một khoản.
Chưa kể, không phải cứ thu nhập tăng là mọi người sẽ thoải mái chi tiền hơn. Có người kiếm được nhiều hơn trước nhưng đang ưu tiên mua nhà, đầu tư hoặc tích lũy. Có người thu nhập không thay đổi nhiều nhưng trách nhiệm tài chính đã khác hẳn thời độc thân.
Vì thế, người từng thích bao bạn bè giờ muốn chia hóa đơn cũng không có gì lạ. Họ vẫn có thể sẵn lòng đi ăn, đi chơi, chỉ là không muốn mặc định mỗi lần gặp mặt đều phải chi nhiều hơn phần của mình.
Ảnh minh hoạ
2. Bao bạn bè nhiều lần, đôi khi lại thành người mặc định phải trả tiền
Ban đầu, một người chủ động thanh toán cho cả nhóm có thể chỉ vì họ thích thế. Hôm ấy vừa nhận thưởng, có chuyện vui hoặc đơn giản là muốn mời bạn bè một bữa. Mọi người vui vẻ nhận lời, người trả tiền cũng không bận tâm.
Nhưng khi chuyện này lặp lại nhiều lần, một thói quen có thể hình thành lúc nào không hay. Mỗi lần đi ăn, cả nhóm quen nhìn sang người ấy khi tính tiền. Đến lúc chọn quán, mọi người cũng ít khi nghĩ đến chuyện liệu người thường xuyên bao cả nhóm có muốn chi khoản đó hay không.
Thậm chí, có những nhóm bạn chẳng ai chính thức đề nghị một người trả tiền, nhưng người ấy cứ làm nhiều lần nên những lần sau mọi người mặc nhiên chờ đợi. Điều từng là sự tự nguyện dần trở thành một vai trò khó bỏ.
Người trong cuộc cũng có cái khó riêng. Nếu tiếp tục thanh toán, họ phải chi một khoản không nằm trong kế hoạch. Nhưng nếu đột nhiên đề nghị chia tiền, họ lại ngại nghe những câu như: “Ủa, nay không bao nữa à?”, “Dạo này tính toán thế?”.
Những câu nói này có thể chỉ là đùa vui, nhưng đôi khi cũng đủ khiến người ta khó xử. Chẳng ai muốn một buổi họp lớp đang vui vẻ lại chuyển sang chủ đề ai hào phóng, ai keo kiệt.
Thế nên, có người vẫn trả tiền dù không thực sự muốn, đơn giản vì ngại giải thích. Cũng có người quyết định thay đổi luôn cách cư xử: đi ăn thì chia tiền, còn nếu muốn mời cả nhóm, họ sẽ chủ động nói trước.
3. Muốn chia tiền sòng phẳng nhưng lại ngại bị đánh giá là tính toán
Chuyện chia hóa đơn vốn rất đơn giản, nhưng với những người đã quen giữ vai trò hào phóng trong nhóm, thay đổi thói quen đôi khi không dễ.
Nếu trước đây luôn là người rút ví đầu tiên, họ có thể lo rằng việc đột nhiên đề nghị chia tiền sẽ khiến bạn bè nghĩ mình thay đổi. Nhất là sau nhiều năm không gặp, ai cũng muốn buổi họp lớp diễn ra thoải mái, không ai muốn bị nhắc đến vì một chuyện nhỏ nhặt.
Ảnh minh hoạ
Tâm lý này dễ khiến người ta rơi vào tình huống khá oái oăm: không muốn trả toàn bộ hóa đơn nhưng vẫn phải trả vì ngại bị mang tiếng. Số tiền có thể không đến mức ảnh hưởng lớn đến tài chính, song cảm giác lần nào cũng phải đứng ra thanh toán mới là điều khiến họ khó chịu.
Ở chiều ngược lại, có người vốn không quen chia tiền quá chi li. Họ thấy một người trả trước rồi lần sau mình mời lại cũng được, hoặc nếu bạn bè có điều kiện hơn thì để người ấy bao một bữa cũng chẳng sao. Trong khi đó, người trả tiền lại muốn mọi thứ rõ ràng ngay từ đầu.
Hai cách nghĩ này không hẳn dẫn đến mâu thuẫn, nhưng rất dễ khiến các bên hiểu lầm nhau. Người muốn chia tiền sợ bị xem là tính toán, còn người quen được mời có thể không nhận ra đối phương đã bắt đầu cảm thấy áp lực.
Đôi khi, điều khó nhất không phải là quyết định có trả tiền hay không, mà là làm sao thay đổi một thói quen đã tồn tại nhiều năm mà không khiến mọi người cảm thấy ngượng ngùng.
4. Mỗi người một mức sống, chuyện chọn quán cũng đủ khiến người ta cân nhắc
Sau nhiều năm ra trường, những người bạn cũ có thể đã có mức thu nhập và cách chi tiêu rất khác nhau. Có người quen ăn nhà hàng, gọi món thoải mái; có người đang trả góp mua nhà, nuôi con hoặc đơn giản là muốn tiết kiệm hơn trước.
Sự khác biệt này đôi khi thể hiện ngay từ khâu chọn địa điểm họp lớp. Một người muốn đặt bàn ở nhà hàng đẹp để lâu ngày gặp lại cho đáng, người khác chỉ muốn tìm một quán ăn bình dân để mọi người ngồi lâu trò chuyện.
Nếu có người chủ động bao cả nhóm, việc lựa chọn có thể dễ dàng hơn. Nhưng khi chia đều hóa đơn, những người có ngân sách hạn chế sẽ phải cân nhắc kỹ hơn. Họ có thể chỉ định gọi vài món vừa đủ, nhưng cuối cùng vẫn phải trả bằng người gọi nhiều món và đồ uống đắt tiền.
Chẳng hạn, một bàn ăn có người gọi thêm hải sản, đồ uống và nhiều món phụ, trong khi người khác chỉ ăn vài món cơ bản. Nếu tổng hóa đơn lên đến vài triệu đồng, cách chia đều có thể khiến người gọi ít cảm thấy không hợp lý.
Ngược lại, chia tiền theo từng món cũng có thể khiến buổi ăn trở nên lằng nhằng nếu cả nhóm gọi chung nhiều món. Vì thế, mỗi nhóm thường có cách xử lý khác nhau: chia đều khi mức chi tiêu tương đương, tính riêng khi chênh lệch lớn hoặc thống nhất ngân sách trước khi chọn quán.
Những chuyện này nghe có vẻ nhỏ, nhưng càng trưởng thành mọi người càng có nhiều lý do để quan tâm đến cách sử dụng tiền. Một bữa ăn không chỉ đơn giản là ăn gì cho ngon mà còn là khoản chi có phù hợp với kế hoạch của mình hay không.
Ảnh minh hoạ
5. Không phải ai cũng muốn giữ vai người hào phóng trong nhóm mãi mãi
Có những người vẫn thích mời bạn bè ăn uống, nhưng không muốn việc đó trở thành nhiệm vụ mỗi lần tụ tập. Họ sẵn sàng trả tiền vào dịp sinh nhật, khi có chuyện vui hoặc đơn giản là hôm ấy muốn mời mọi người. Tuy nhiên, nếu lần nào gặp nhau cũng phải đứng ra thanh toán, cảm giác có thể sẽ khác.
Đặc biệt, khi nhóm bạn đã quen với việc một người trả tiền, người ấy đôi khi phải cân nhắc cả những khoản chi ngoài dự tính. Chẳng hạn, ban đầu chỉ định đi ăn một bữa đơn giản, nhưng mọi người rủ thêm người, gọi thêm món hoặc chuyển sang địa điểm đắt hơn. Nếu không muốn làm mất vui, người trả tiền có thể vẫn chấp nhận, dù tổng hóa đơn đã cao hơn nhiều so với dự tính ban đầu.
Cũng có người bắt đầu nhận ra rằng mình không cần phải chứng minh sự hào phóng bằng cách thanh toán mọi cuộc vui. Trước đây, họ có thể thấy vui khi được bạn bè khen rộng rãi, nhưng sau này lại muốn mọi người chủ động hơn trong chuyện tiền bạc.
Điều này không có nghĩa họ sẽ không bao giờ mời bạn bè nữa. Họ chỉ muốn việc trả tiền là lựa chọn của mình, thay vì một điều mà mọi người đã quen chờ đợi.
Với những người từng nhiều lần đứng ra thanh toán, thay đổi cách cư xử đôi khi cũng cần thời gian. Có người bắt đầu bằng việc không chủ động rút ví trước, có người nói thẳng ngay từ đầu rằng hôm nay mỗi người tự trả phần của mình. Cũng có người vẫn bao bạn bè như cũ, nhưng chỉ khi họ thực sự muốn.
Sau cùng, chuyện ai trả tiền trong một buổi họp lớp có thể chẳng phải vấn đề lớn nếu mọi người đã thống nhất với nhau. Nhưng khi một người luôn được mặc định là người thanh toán, còn những người khác đã quen với điều đó, việc thay đổi thói quen sẽ khó tránh khỏi đôi chút ngượng ngùng.
Có lẽ vì vậy mà ngày càng có người thích chia hóa đơn ngay từ đầu. Không cần tính toán quá chi li, cũng không phải nhớ xem lần trước ai đã trả. Mỗi người thanh toán phần của mình, lần sau ai muốn mời cả nhóm thì cứ chủ động. Cách này có thể không hợp với tất cả mọi người, nhưng ít nhất sẽ không còn mặc định một người phải trả tiền chỉ vì trước đây họ từng hào phóng.
Hà Nguyên