Nếu từng đi học ở Việt Nam, hẳn bạn quen với cảnh sáng nào cũng mặc đồng phục, xếp hàng chào cờ rồi mới vào lớp. Có lẽ vì thế mà khi xem Doraemon - bộ truyện kinh điển đã gắn với tuổi thơ nhiều thế hệ, không ít người không khỏi thắc mắc vì sao Nobita, Jaian, Suneo hay Shizuka đều đến trường bằng quần áo thường ngày, mỗi người một màu, một kiểu, chẳng ai giống ai. Chẳng lẽ trường của nhóm bạn này không có quy định về đồng phục hay sao?
Doraemon là bộ truyện của tác giả Fujiko F. Fujio, kể về chú mèo máy từ thế kỷ 22 quay ngược trở về quá khứ giúp đỡ Nobita - một học sinh tiểu học sống ở Tokyo. Giữa những chuyến phiêu lưu cùng loạt bảo bối thần kỳ, khung cảnh trường lớp nơi Nobita và bạn bè theo học vẫn xuất hiện đều đặn. Và hóa ra, chi tiết nhỏ xíu ấy không phải điều dựng lên riêng cho truyện, mà khá sát với cách các trường tiểu học ở Nhật vận hành ngoài đời thật.
Nobita và các bạn đi học nhưng đều mặc trang phục thường ngày thay vì đồng phục
Nhật Bản nổi tiếng với văn hóa đồng phục, nhưng văn hóa ấy chủ yếu bắt đầu từ cấp trung học cơ sở. Ở bậc tiểu học thì mọi chuyện lại khác, vì chỉ khoảng 10 đến 15% trường công lập yêu cầu học sinh mặc đồng phục. Một khảo sát với 600 phụ huynh năm 2015 từng cho kết quả tương tự, khi 83,3% cho biết trường tiểu học của con họ không có đồng phục. Nói cách khác, cảnh học sinh đến lớp trong quần áo thường ngày mới là điều bình thường ở bậc học này, còn đồng phục thường xuất hiện ở các trường tư hoặc trường quốc lập.
Theo tìm hiểu, văn hóa vùng miền cũng góp phần tạo nên sự khác biệt này. Ở nhiều trường tiểu học công lập miền Tây Nhật Bản, như tỉnh Okayama, học sinh thường mặc chung một bộ trang phục chuẩn. Thế nhưng thói quen này lại hiếm hơn ở miền Đông, trong đó có Tokyo, nên việc Nobita và các bạn đi học bằng đồ thường ngày là điều hoàn toàn hợp lý.
Đồng phục tại Nhật thường được áp dụng từ bậc trung học cơ sở
Ngay cả khi một trường muốn áp dụng đồng phục, câu chuyện cũng không hề đơn giản. Năm 2018, một trường tiểu học công lập ở khu Ginza, Tokyo, định dùng đồng phục do hãng Armani thiết kế với giá hơn 80.000 yên mỗi bộ. Nhiều phụ huynh phản đối vì quá đắt, đến mức vụ việc còn được đưa ra bàn ở quốc hội. Qua đó có thể thấy, ngay tại Nhật, đồng phục tiểu học vẫn không phải điều mặc định mà ai cũng đồng tình.
Tất nhiên, mặc đồ thường ngày cũng có mặt trái, vì phụ huynh phải tự lo quần áo cho con, và khoản này đôi khi tốn hơn người ta nghĩ. Bù lại, mỗi bạn nhỏ được tự do mặc theo sở thích, nên cả lớp trông sinh động và gần gũi hơn hẳn.
Nhìn từ góc độ ấy, khung cảnh lớp học trong Doraemon vừa đáng yêu vừa chân thực, với mỗi bạn một màu áo, một phong cách riêng. Phải đến khi lên cấp hai, đồng phục mới trở thành chuyện phổ biến, còn ở tiểu học thì Nobita và các bạn cứ thoải mái đến lớp như thường ngày.
Thiên An