“Thôi, lấy một cái” và thế là hóa đơn có thêm vài chục nghìn đồng cho một món mà lúc bước vào siêu thị bạn hoàn toàn không định mua.
Đi một vòng không mua, đến quầy lại lấy thêm
Nếu để ý, bạn sẽ thấy những món như chocolate, kẹo, snack hay nước ngọt xuất hiện rất thường xuyên ở khu vực này. Đây không hẳn là một cách sắp xếp ngẫu nhiên. Một nghiên cứu được công bố trên BMC Public Health của Springer Nature đã khảo sát 35 siêu thị tại Melbourne, Australia, để xem các loại đồ ăn vặt được trưng bày ở đâu. Kết quả cho thấy quầy thanh toán là nơi đồ ăn vặt xuất hiện nổi bật nhất: ở tất cả trừ 5 siêu thị, ít nhất một loại snack được đặt tại mọi quầy thanh toán. Chocolate cũng là loại được bắt gặp phổ biến nhất.
Điều này khá dễ hiểu nếu nhìn từ góc độ người mua. Khi đang đi trong siêu thị, bạn thường có một mục tiêu rõ ràng: mua sữa, trứng, thịt, rau, nước giặt... Bạn tìm đến đúng khu vực, chọn món mình cần rồi tiếp tục. Nhưng đến quầy thanh toán, phần lớn việc mua sắm đã xong. Bạn không còn phải tìm kiếm hay so sánh gì nữa, chỉ đứng chờ đến lượt mình.
Và đúng lúc đó, những món nhỏ, giá không quá cao lại nằm ngay trước mắt.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Một gói bánh vài chục nghìn đồng không cần đến vài phút để cân nhắc. Bạn không phải quay lại một quầy khác, không cần so sánh quá nhiều thương hiệu và cũng không có cảm giác mình vừa đưa ra một quyết định mua sắm lớn. Nó rất dễ được thêm vào giỏ chỉ bằng một câu “thôi lấy luôn”.
Nghiên cứu của nhóm Lukar Thornton cũng đề cập đến chính đặc điểm này của khu vực thanh toán: đây là một trong những vị trí mà các nhà bán lẻ sử dụng để trưng bày những sản phẩm có khả năng được mua ngoài kế hoạch. Nghiên cứu không khẳng định rằng cứ đặt snack ở quầy thanh toán là mọi khách hàng sẽ mua thêm, nhưng cho thấy mức độ tiếp xúc với những sản phẩm này tại đây là rất cao.
Món đồ không thay đổi, chỉ có vị trí là khác
Thực ra, câu chuyện quầy thanh toán nằm trong một nguyên tắc rộng hơn của việc mua sắm: thứ gì nằm ở nơi dễ nhìn thấy thì có nhiều cơ hội được chú ý hơn.
Một nghiên cứu tổng hợp đăng trên Nutrition Reviews năm 2020 đã tổng hợp 38 nghiên cứu về cách bố trí và vị trí sản phẩm trong các cửa hàng thực phẩm. Các tác giả nhận thấy phần lớn nghiên cứu cho thấy việc thay đổi độ nổi bật hoặc vị trí của sản phẩm có thể ảnh hưởng đến hành vi lựa chọn thực phẩm, dù kết quả giữa các nghiên cứu không hoàn toàn giống nhau và vẫn cần thêm những nghiên cứu có thiết kế chặt chẽ hơn.
Nói đơn giản, một thanh chocolate nằm ở quầy thanh toán khác một thanh chocolate nằm ở một kệ nào đó bạn không có lý do để đi qua. Sản phẩm vẫn vậy, giá vẫn vậy, nhưng cơ hội để bạn nhìn thấy nó đã khác.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Và đây cũng là lúc những khoản chi nhỏ bắt đầu trở nên đáng chú ý. Một món 30.000 đồng chẳng khiến bạn phải suy nghĩ quá lâu. Nhưng nếu mỗi lần đi siêu thị bạn lại tiện tay thêm một, hai món ngoài danh sách, đến cuối tháng số tiền dành cho những thứ “tiện thì mua” có thể không còn nhỏ nữa.
Vì vậy, lần tới đứng trước quầy thanh toán, nếu bỗng thấy một món đồ rất muốn mua, thử tự hỏi: “Nếu nó không nằm ngay trước mặt mình, mình có chủ động quay lại tìm để mua không?” Nếu câu trả lời là không, có lẽ bạn vừa bắt gặp một món đồ mà mình muốn mua vì đã nhìn thấy nó, chứ không phải vì thực sự cần nó.
Đi siêu thị tất nhiên không cần phải biến thành một cuộc chiến với bánh kẹo. Bạn vẫn có thể mua một thanh chocolate nếu thực sự muốn. Nhưng nếu mục tiêu là giữ hóa đơn gần với số tiền đã dự tính, một danh sách mua sắm rõ ràng sẽ hữu ích hơn nhiều so với việc đứng trước quầy thanh toán rồi mới quyết định.
Bởi đôi khi, khoản tiền khiến bạn vượt ngân sách không đến từ món đồ đắt tiền nào cả. Nó đến từ những món nhỏ mà ban đầu bạn còn chẳng định mua.
Tổng hợp
Hà Nguyên