Bạn có thể bước vào siêu thị lúc 4 giờ chiều, đi một vòng chọn đồ rồi bước ra khi trời đã tối mà không hề nhận ra thời gian trôi nhanh đến vậy. Bên trong, đèn vẫn sáng đều, các dãy hàng vẫn hiện ra rõ ràng, chẳng có dấu hiệu nào cho biết bên ngoài đang nắng hay đã chạng vạng. Điều đáng nói là nhiều siêu thị gần như không có cửa sổ nhìn ra ngoài. Vì sao những nơi bán đủ thứ đồ dùng hằng ngày lại thường chọn cách thiết kế kín như vậy?
Tường kín giúp siêu thị có thêm chỗ để bày hàng
Hãy thử nhìn dọc theo các bức tường trong siêu thị. Thay vì cửa sổ nhìn ra đường, phần lớn diện tích được dành cho kệ hàng, tủ trưng bày hoặc những thiết bị phục vụ hoạt động bán lẻ. Với một cửa hàng có hàng nghìn sản phẩm cần sắp xếp, đây là điều dễ hiểu: diện tích trưng bày càng được tận dụng hợp lý, việc bố trí hàng hóa càng linh hoạt.
Trong bài viết về thiết kế siêu thị đăng trên Mental Floss, tác giả Jake Rossen cũng đề cập đến việc cửa sổ có thể chiếm mất diện tích vốn dành cho hàng hóa. Bên cạnh đó, ánh nắng trực tiếp có thể khiến bao bì một số sản phẩm bạc màu theo thời gian, làm chúng trông kém mới mắt hơn.
Không gian tường kín còn giúp cửa hàng thuận tiện hơn khi bố trí những thiết bị mà khách ít để ý, chẳng hạn như tủ lạnh bảo quản thực phẩm. Trong bài phân tích về thiết kế trung tâm thương mại trên CNN năm 2024, nhà phê bình kiến trúc Alexandra Lange cũng chỉ ra rằng nhu cầu trưng bày và bố trí thiết bị ảnh hưởng đáng kể đến cách các bức tường được sử dụng trong không gian bán lẻ.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Nói cách khác, cửa sổ có thể khiến một căn phòng trông thoáng đãng hơn, nhưng với siêu thị, mỗi khoảng tường còn là một vị trí có thể dùng để trưng bày hàng hóa hoặc lắp đặt thiết bị. Khi phải cân đối giữa nhiều nhu cầu, việc giảm bớt cửa sổ đôi khi là lựa chọn thực tế hơn.
Ánh sáng tự nhiên không phải lúc nào cũng thuận tiện
Với nhà ở, cửa sổ thường được xem là cách đưa ánh sáng tự nhiên vào phòng. Nhưng trong siêu thị, ánh sáng bên ngoài lại có thể tạo ra những vấn đề cần tính toán.
Ánh nắng chiếu trực tiếp có thể làm tăng nhiệt độ ở một số khu vực, gây chói hoặc ảnh hưởng đến độ bền màu của bao bì. Với những mặt hàng nhạy cảm với nhiệt độ và ánh sáng, cửa hàng cần cân nhắc vị trí trưng bày, giải pháp che nắng và điều kiện bảo quản phù hợp.
Trong khi đó, hệ thống đèn nhân tạo cho phép siêu thị chủ động hơn về độ sáng giữa các dãy hàng. Dù bên ngoài đang nắng gắt hay trời đã tối, khách vẫn có thể nhìn rõ nhãn sản phẩm, đọc giá và lựa chọn hàng hóa. Đây cũng là cách duy trì trải nghiệm mua sắm tương đối ổn định trong suốt thời gian cửa hàng hoạt động.
Tuy nhiên, không có nghĩa cửa sổ luôn gây bất lợi. Ánh sáng tự nhiên vẫn có thể được tận dụng nếu công trình được thiết kế phù hợp, có giải pháp che nắng và kiểm soát nhiệt. Việc siêu thị có ít cửa sổ hay không còn phụ thuộc vào mặt bằng, mô hình kinh doanh và cách tổ chức không gian của từng nơi.
Khách có thể ít để ý thời gian khi không nhìn thấy bên ngoài
Đây là một khía cạnh thú vị khác của những không gian mua sắm gần như khép kín.
Khi ở ngoài trời, chúng ta có nhiều dấu hiệu để nhận biết thời gian: ánh nắng thay đổi, trời chuyển màu, đường phố đông lên hay đèn đường bắt đầu bật sáng. Nhưng khi bước vào siêu thị, những dấu hiệu ấy gần như biến mất. Hệ thống chiếu sáng bên trong vẫn duy trì độ sáng ổn định, dù bên ngoài đang là giữa trưa hay cuối ngày.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Trong không gian đó, sự chú ý của khách hàng chủ yếu hướng vào các dãy hàng, bảng giá và những sản phẩm đang được bày bán. Người đi mua sắm có thể mải so sánh các lựa chọn, đọc thành phần sản phẩm hoặc tiện chân ghé thêm một quầy hàng mà ít để ý thời gian đã trôi qua.
Các phân tích về không gian bán lẻ trên Mental Floss và CNN cũng đề cập đến cách thiết kế hướng vào bên trong có thể làm giảm sự hiện diện của những yếu tố bên ngoài trong trải nghiệm mua sắm. Đây là một trong những điểm khiến siêu thị khác với cửa hàng mặt phố, nơi ánh sáng tự nhiên và khung cảnh đường phố luôn hiện diện trong tầm mắt.
Dù vậy, sẽ hơi vội vàng nếu kết luận siêu thị cố tình không làm cửa sổ để khách quên thời gian rồi mua nhiều hơn. Thiết kế kín có thể khiến khách ít nhận biết sự thay đổi bên ngoài, nhưng không đủ để chứng minh đó là mục đích chính của mọi siêu thị. Việc khách ở lại bao lâu còn phụ thuộc vào quy mô cửa hàng, nhu cầu mua sắm, cách bố trí hàng hóa và nhiều yếu tố khác.
Không phải siêu thị nào cũng cần một không gian hoàn toàn kín
Thực tế, một số siêu thị vẫn sử dụng cửa kính lớn hoặc đưa ánh sáng tự nhiên vào khu vực mua sắm. Cửa kính có thể giúp cửa hàng thu hút người đi đường, tạo cảm giác cởi mở và tận dụng ánh sáng ban ngày. Đổi lại, đơn vị vận hành cần tính toán thêm về nhiệt độ, độ chói, cách bảo quản hàng hóa và hiệu quả sử dụng năng lượng.
Sự khác biệt còn đến từ vị trí của cửa hàng. Một siêu thị nằm bên trong trung tâm thương mại có thể được thiết kế theo cấu trúc chung của tòa nhà, trong khi một cửa hàng độc lập phải giải quyết bài toán mặt bằng và hệ thống kỹ thuật theo cách riêng.
Vì thế, ít cửa sổ không phải quy tắc bắt buộc đối với mọi siêu thị. Đó thường là kết quả của việc cân đối nhiều yêu cầu: cần bao nhiêu diện tích để trưng bày hàng hóa, đặt thiết bị ở đâu, kiểm soát ánh sáng ra sao và làm thế nào để khách dễ dàng tìm được thứ mình cần.
Lần tới khi đẩy xe hàng qua những dãy kệ dài, bạn có thể thử để ý xem mình có nhìn thấy ánh sáng tự nhiên hay khung cảnh bên ngoài không. Một chi tiết tưởng chừng nhỏ như cửa sổ lại cho thấy cách không gian mua sắm được tính toán để phục vụ cả hoạt động vận hành lẫn trải nghiệm của khách hàng.
Và biết đâu, khi bước ra ngoài, điều khiến bạn bất ngờ không chỉ là trời đã tối, mà còn là chiếc xe đẩy có nhiều món đồ hơn hẳn danh sách ban đầu.
Tổng hợp
Hà Nguyên