Kỳ thi quốc tế lần đầu diễn ra tại Việt Nam
Chiều 4/10/2026, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội tổ chức lễ bế mạc Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế (IOAA) lần thứ 19, khép lại những ngày tranh tài của hàng trăm học sinh trung học phổ thông đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.
IOAA 2026 diễn ra từ ngày 25/9 đến 5/10 tại Hà Nội, quy tụ 320 thí sinh đến từ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai tổ chức kỳ thi Olympic quốc tế dành cho học sinh có năng lực nổi bật trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn.
Không chỉ là sân chơi học thuật, IOAA được đánh giá là một trong những kỳ thi khoa học quốc tế có yêu cầu cao đối với học sinh trung học phổ thông. Thí sinh phải vận dụng kiến thức liên ngành, từ vật lý, toán học đến thiên văn học, đồng thời xử lý dữ liệu, phân tích hiện tượng và thực hiện các bài thi quan sát bầu trời.
Sau nhiều ngày tranh tài, Ban Tổ chức trao 51 Huy chương Vàng, 48 Huy chương Bạc, 60 Huy chương Đồng và 22 giải Khuyến khích. Trong bảng thành tích chung ấy, đoàn Việt Nam tạo dấu ấn khi toàn bộ 10 thí sinh đều giành huy chương.
10 thí sinh, 10 huy chương
Việt Nam tham dự IOAA 2026 với hai đội tuyển gồm Đội Việt Nam 1 và Đội Việt Nam 2, tổng cộng 10 học sinh. Kết quả 6 Huy chương Vàng và 4 Huy chương Bạc giúp đoàn Việt Nam đạt tỷ lệ 100% thí sinh có huy chương.
Sáu học sinh giành Huy chương Vàng gồm: Nguyễn Tuấn Kiệt, Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, Hà Nội; Lê Gia Hồng Minh, Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam; Lê Bá Tuấn Việt, Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội; Lê Quang Trí, Trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; Nguyễn Quang Dũng và Mai Văn Khánh, cùng Trường THPT chuyên Lam Sơn, Thanh Hóa.
Bốn Huy chương Bạc thuộc về Trần Minh Thái, Bùi Nguyên Hồng Quân và Nguyễn Trường Chinh, cùng học sinh Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam; Đinh Quang Dũng, Trường THPT chuyên Vĩnh Phúc, Phú Thọ.
Kết quả cho thấy thành tích của đoàn Việt Nam có sự đóng góp từ nhiều trung tâm đào tạo học sinh năng khiếu trên cả nước. Từ Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh đến Thanh Hóa, Phú Thọ, các trường chuyên tiếp tục khẳng định vai trò trong việc phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng lực khoa học.
Điểm đáng chú ý là thành tích không chỉ tập trung ở một địa phương hay một đơn vị đào tạo, mà có sự phân bổ ở nhiều trường, phản ánh quá trình phát triển ngày càng rộng của phong trào đào tạo khoa học mũi nhọn.
Lê Quang Trí và hành trình chinh phục những sân chơi khoa học
Trong số 6 chủ nhân Huy chương Vàng của đoàn Việt Nam tại IOAA 2026, Lê Quang Trí, học sinh lớp 12 chuyên Lý, Trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, là một trong những gương mặt gây chú ý.
Huy chương Vàng IOAA 2026 nối dài thành tích quốc tế của nam sinh này. Trước đó, khi còn học lớp 11, Lê Quang Trí đã giành Huy chương Vàng tại Olympic Vật lý Bắc Âu - Baltic (NBPhO) 2026.
Tại NBPhO 2026, Trí đạt 41,6 điểm, là thí sinh có điểm cao nhất trong đội tuyển Việt Nam và đứng thứ 5 chung cuộc. Việc tiếp tục giành Huy chương Vàng tại IOAA cho thấy khả năng vận dụng kiến thức vật lý vào các bài toán liên quan đến thiên văn, đồng thời đánh dấu thêm một cột mốc trong hành trình chinh phục các kỳ thi khoa học quốc tế của học sinh Trường Phổ thông Năng khiếu.
Thành tích của Lê Quang Trí cũng góp phần tạo nên bức tranh đa dạng về lực lượng học sinh Việt Nam tham dự các Olympic khoa học quốc tế, nơi năng lực cá nhân được đặt trong môi trường cạnh tranh học thuật với những học sinh xuất sắc đến từ nhiều nền giáo dục.
Một thập kỷ từ hội nhập đến khẳng định vị thế
IOAA được tổ chức lần đầu năm 2007 tại Thái Lan và sau đó trở thành kỳ thi thường niên dành cho học sinh yêu thích thiên văn học, vật lý thiên văn trên thế giới. Việt Nam bắt đầu tham dự IOAA từ năm 2016.
Sau một thập kỷ tham gia, việc Việt Nam đăng cai IOAA 2026 mang ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ là cơ hội để học sinh trong nước được thi đấu ngay tại quê hương mà còn mở ra không gian giao lưu học thuật giữa học sinh, giáo viên và các chuyên gia đến từ nhiều quốc gia.
Đặc biệt, thành tích 6 Huy chương Vàng và 4 Huy chương Bạc tại kỳ thi do chính Việt Nam đăng cai tổ chức tạo nên dấu mốc đáng chú ý. Toàn bộ 10 thí sinh đều có huy chương, trong đó hơn một nửa giành Huy chương Vàng.
Từ những bước đầu tham gia sân chơi quốc tế đến việc trở thành nước chủ nhà của IOAA, hành trình 10 năm của Việt Nam cho thấy sự phát triển liên tục của công tác đào tạo học sinh năng khiếu trong lĩnh vực khoa học tự nhiên.
IOAA 2026 vì thế không chỉ khép lại bằng những tấm huy chương. Kỳ thi còn góp phần đưa thiên văn học và vật lý thiên văn đến gần hơn với học sinh Việt Nam, tạo thêm động lực để thế hệ trẻ tiếp cận những câu hỏi lớn về vũ trụ, khoa học và công nghệ.
Những thành tích đạt được tại Hà Nội là kết quả của quá trình học tập, rèn luyện và chuẩn bị nghiêm túc của các thí sinh, đồng thời mở thêm một cánh cửa để những tài năng trẻ Việt Nam tiếp tục bước ra các sân chơi khoa học quốc tế.
Tấn Tài