* Từ khóa: Lá chắn số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kỷ nguyên số, không gian số.
Đặt vấn đề
Trong bối cảnh bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, không gian mạng không còn là "thế giới ảo" mà đã trở thành một phần tất yếu của đời sống chính trị - xã hội. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và các nền tảng mạng xã hội vừa là môi trường thuận lợi để lan tỏa các tư tưởng tiến bộ, các thông tin tích cực vừa là thách thức lớn đối với công tác tư tưởng của trong việc bảo vệ nền tảng lý luận, định hướng dư luận và củng cố niềm tin xã hội. Với vị thế là địa bàn tiền tiêu của Tổ quốc, cửa ngõ giao thương quốc tế, tỉnh Quảng Ninh đang đứng trước yêu cầu cấp thiết, đó là: Phải chuyển đổi tư duy từ phòng ngự thụ động sang chủ động kiến tạo một "lá chắn số" vững chắc để bảo vệ Đảng, bảo vệ thành quả cách mạng trước các thách thức phi truyền thống.
1. Tính tất yếu khách quan và yêu cầu thời đại về "lá chắn số"
Trong thời đại công nghệ số, với sự phát triển như vũ bão của khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn,… đã biến không gian mạng thành trận địa đấu tranh tư tưởng cam go, quyết liệt nhất. Các thế lực thù địch đã lợi dụng triệt để sự phát triển của công nghệ thông tin, của các nền tảng mạng xã hội có lượng người dùng khổng lồ lên đến vài tỷ người cho mỗi nền tảng, có độ phủ rộng ở nhiều nhóm tuổi và phạm vi tác động toàn thế giới như Facebook, WhatsApp, Instagram, TikTok, YouTube,… để thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình" trên lĩnh vực tư tưởng. Chúng thường sử dụng các thủ đoạn ẩn danh, xuyên biên giới để tác động trực tiếp vào tâm lý, hành vi của từng nhóm đối tượng bằng các thủ đoạn như nói xấu, bôi nhọ lãnh đạo Đảng, Nhà nước; xuyên tạc lịch sử, hạ thấp uy tín của Việt Nam,…Mưu đồ thâm độc của chúng là làm hoang mang, dao động, thậm chí xói mòn niềm tin chính trị của một bộ phận cán bộ, đảng viên và người dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Với tốc độ lan truyền thông tin sai lệch nhanh chóng, cùng với tâm lý sính mạng xã hội, đã tác động trực tiếp làm cho công tác tư tưởng truyền thống gặp khó khăn trong việc phản ứng nhanh và định hướng kịp thời dư luận xã hội trước các luồng thông tin xấu độc.
Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ người dùng internet và các phương tiện truyền thông xã hội thuộc top đầu của thế giới. Tính đến tháng 10/2025, Việt Nam có 85,6 triệu người sử dụng internet, với tỷ lệ thâm nhập internet đạt 84,2%; 79 triệu người dùng mạng xã hội, chiếm 77,6% tổng dân số[1]. Theo ghi nhận từ các cơ quan có thẩm quyền, trung bình mỗi tháng có hàng trăm nghìn bài viết, video trên internet, các phương tiện truyền thông xã hội có nội dung liên quan đến Việt Nam, trong đó, tỷ lệ không nhỏ các bài viết, video có nội dung xuyên tạc, chống phá Đảng và Nhà nước (khoảng 67% bài viết được phát tán trên mạng xã hội Facebook, số còn lại phát tán trên các kênh truyền thông xã hội Youtube, blog cá nhân hoặc các kênh tin tức phản động)[2]. Những số liệu trên là minh chứng đanh thép cho tính chất cam go, phức tạp và quyết liệt của cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng thời kỳ chuyển đổi số; từ đó đặt ra yêu cầu sống còn phải thiết lập một "lá chắn số" vững chắc nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Nghị quyết 35-NQ/TW đã xác định rõ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là "nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân", là nội dung cốt lõi trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa trước những thách thức phức tạp của tình hình thế giới và trong nước. Trong thời đại công nghệ số, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đặt ra những yêu cầu mới, mang tính sống còn. Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị "Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", khẳng định: "Bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an toàn thông tin của tổ chức và cá nhân là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia"[3]. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định rõ yêu cầu phải lãnh đạo tốt công tác "bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị. Nghiên cứu xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số[4]. Quy định số 19-QĐ/TW, ngày 8/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng "về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng" nêu rõ yêu cầu mang tính nguyên tắc: "Tích cực bảo vệ nền tảng tư tưởng, kiên quyết đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, không để bị động, bất ngờ"[5], và "Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nhất là trên không gian mạng; giữ vững sự thống nhất ý chí và hành động; củng cố, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa"[6]. Để hiện thực hóa thắng lợi các nghị quyết, quy định của Đảng, việc xây dựng "lá chắn số" không chỉ là yêu cầu cấp bách nhằm kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng, mà còn là vũ khí chiến lược để chủ động phát hiện, ngăn chặn và vô hiệu hóa tận gốc mọi luận điệu sai trái, thù địch.
Tỉnh Quảng Ninh sở hữu vị thế địa chính trị, địa kinh tế đặc biệt quan trọng - vừa là tỉnh biên giới trên bộ và trên biển, vừa là trung tâm khai thác than và du lịch quốc tế của cả nước. Với vị trí địa lý đặc thù, Quảng Ninh được xem là một cửa ngõ kết nối các liên quốc gia, liên vùng, liên tỉnh[7]. Quảng Ninh có đội ngũ công nhân mỏ đông đảo với truyền thống "Kỷ luật và Đồng tâm" cùng gần 104 nghìn đảng viên và lượng khách du lịch quốc tế khổng lồ đến tham quan, nghỉ dưỡng (giai đoạn 2020 - 2025, trung bình mỗi năm có từ 3,8 đến 4,5 triệu khách quốc tế). Do đó, Quảng Ninh là địa bàn trọng điểm mà các luồng thông tin xấu độc dễ dàng lợi dụng để xâm nhập. Thực tiễn này đòi hỏi việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các thông tin xuyên tạc, thù địch phải gắn liền với năng lực làm chủ công nghệ của cán bộ, đảng viên, nhân dân trên địa bàn tỉnh. Xây dựng "lá chắn số" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thực chất là sự hiện thực hóa tư tưởng "lấy dân làm gốc" bằng phương thức hiện đại, kết hợp nhuần nhuyễn giữa ý Đảng và lòng dân thông qua không gian số.
2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng "lá chắn số" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tại tỉnh Quảng Ninh
Đại hội XIV của Đảng khẳng định: Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới. "Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là hoạt động chủ động, thường xuyên nhằm giữ vững, phát triển và khẳng định giá trị khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng; đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin sai lệch làm phương hại đến lợi ích của Đảng, Nhà nước và Nhân dân"[8]. Chính vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới không dừng lại ở việc bảo vệ tính đúng đắn, giá trị khoa học và cách mạng trường tồn của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mà sâu sắc hơn, đây là cuộc đấu tranh sinh tử để bảo vệ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, văn minh, hiện đại, vì lợi ích tối cao của Nhân dân.
Chuyển đổi số đang tái cấu trúc sâu sắc phương thức và quy luật nhận thức xã hội. Trên không gian mạng, con người đã thoát ly khỏi thế vị tiếp nhận thông tin thụ động, vươn lên trở thành chủ thể trực tiếp đồng sáng tạo, định hình và lan tỏa các giá trị tri thức. Cuộc cách mạng 4.0 đã tác động làm cho dữ liệu và công nghệ trở thành nền tảng cho sự hình thành quan điểm, niềm tin và thái độ chính trị của công dân. Vì vậy, cuộc đấu tranh tư tưởng hiện nay không còn giới hạn trong phạm vi tổ chức hay quốc gia, mà diễn ra ở phạm vi toàn cầu, trên không gian số, với tốc độ và quy mô rộng lớn. Trong bối cảnh mới, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể bó hẹp ở công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống, mà phải được tiến hành trên cơ sở kết hợp giữa khoa học chính trị, công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại, nhằm tạo ra một cơ chế "phòng vệ tư tưởng" mang tính chủ động và thông minh - đây là đòi hòi cấp bách từ thực tiễn, là "xu thế không thể đảo ngược".
Xét về mặt lý luận, cơ sở cốt lõi của "lá chắn số" được định hình từ mối quan hệ biện chứng giữ vững giữa tư tưởng và thực tiễn. Nhất quán với thế giới quan Mác-Lênin, sự thống nhất hữu cơ giữa lý luận và thực tiễn là quy luật khách quan chi phối sự vận động của đời sống xã hội; do đó, trước bước chuyển mình của thực tiễn số, hệ thống lý luận bảo vệ nền tảng tư tưởng tất yếu phải được bổ sung, phát triển đột phá để định hình và dẫn dắt hiện thực mới. Chính vì vậy, trong kỷ nguyên chuyển đổi số, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải tích hợp những thành tựu của khoa học, công nghệ và truyền thông hiện đại. "Lá chắn số là một hệ sinh thái an toàn thông tin, được thiết kế và phát triển như một nền tảng bảo vệ toàn diện người dùng khỏi các mối đe dọa trên không gian số, đặc biệt trong bối cảnh các hình thức và kịch bản lừa đảo trực tuyến đang ngày càng trở nên tinh vi và phức tạp. Hệ sinh thái lá chắn số không chỉ tập trung vào công nghệ mà còn nhấn mạnh yếu tố cộng đồng, tạo không gian và khuyến khích người dùng chia sẻ kinh nghiệm, báo cáo các nguy cơ và chung tay phát triển môi trường số lành mạnh"[9]. "Lá chắn số" không phải là một công cụ công nghệ đứng độc lập, mà là một hệ sinh thái phòng thủ toàn diện. Trong đó, công nghệ là cốt lõi, cơ chế chính sách là khung sườn, và yếu tố con người (con người số) giữ vai trò quyết định. Một "lá chắn số" vững chắc chỉ khi mỗi mắt xích tham gia vào không gian mạng đều có đủ năng lực nhận diện nguy cơ và ý thức tự bảo vệ.
Trong phạm vi bài viết, xây dựng "lá chắn số" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng được hiểu là quá trình thiết lập và vận hành một hệ thống phòng thủ đồng bộ, toàn diện trên không gian mạng, kết hợp chặt chẽ giữa giải pháp kỹ thuật công nghệ tiên tiến, hành lang pháp lý, cơ chế phối hợp lực lượng và sức đề kháng tư tưởng của cán bộ, đảng viên, nhân dân; nhằm chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và bẻ gãy mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá, xuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị, bảo vệ vững chắc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Về bản chất, có thể hiểu "lá chắn số" trên 3 đặc tính cơ bản sau:
Thứ nhất, chủ động phòng ngự, đi trước một bước.
Lá chắn không có nghĩa là thụ động đợi địch tấn công mới chống đỡ. Trong không gian số, xây dựng lá chắn là phải chủ động dự báo xu hướng thông tin, nhận diện sớm các dòng luận điệu xuyên tạc, cài cắm các bộ lọc kỹ thuật và chuẩn bị sẵn các kịch bản định hướng dư luận trước khi tin giả, tin xấu độc lan truyền.
Thứ hai, lấy "xây" để "chống"
Lá chắn số vững chắc nhất không phải là việc chặn, gỡ thông tin xấu độc một cách máy móc, mà là việc phủ xanh thông tin tích cực. Tăng cường dòng thông tin chính thống, khoa học, cách mạng trên mạng xã hội; làm cho thông tin tích cực trở thành dòng chảy chủ lưu, lấn át các quan điểm sai trái, giúp cán bộ, đảng viên, nhân dân tự nhận thức đúng/sai.
Thứ ba, công nghệ là công cụ - con người là quyết định
Lá chắn số không đơn thuần là phần mềm hay thuật toán mà là sự kết hợp chặt chẽ giữa yếu tố công nghệ và yếu tố con người, trong đó công nghệ (Tường lửa, AI rà quét, chặn lọc) là lá chắn kỹ thuật bên ngoài; "bộ lọc tư tưởng" của mỗi cá nhân là lá chắn cốt lõi bên trong. Mỗi cán bộ, đảng viên, người dân khi tham gia không gian mạng cần có sức đề kháng tinh thần mạnh mẽ, có tư duy phản biện để tự nhận diện, không bị cuốn theo, không chia sẻ tin xấu độc và các thông tin sai lệch khi chưa có sự kiểm chứng rõ ràng.
"Lá chắn số" không chỉ đối phó với những đợt tấn công từ bên ngoài mà còn phải là công cụ để tự soi, tự sửa bên trong. Thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là tin giả từ các tổ chức phản động, mà còn là sự "im lặng đáng sợ" của một bộ phận cán bộ, đảng viên, người dân trước những thông tin sai trái trên mạng xã hội, hoặc nguy hiểm hơn là sự suy thoái, "tự diễn biến" thể hiện qua những dòng trạng thái, những lượt "like" thiếu trách nhiệm. Nếu không có cơ chế nhận diện và ngăn chặn sớm từ cấp cơ sở, những lỗ hổng bảo mật tư tưởng này sẽ trở thành gót chân Achilles của toàn bộ hệ thống.
Về thực tiễn, cơ sở để đề xuất xây dựng "lá chắn số" được bồi đắp từ tinh thần Nghị quyết số 03-NQ/TU ngày 28/11/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh về nâng cao chất lượng công tác tư tưởng của Đảng bộ trong tình hình mới, Nghị quyết khẳng định: "Tình hình mới đòi hỏi phải tiếp tục nâng cao chất lượng công tác tư tưởng của Đảng bộ tỉnh để công tác tư tưởng thực sự là "kim chỉ nam" cho hành động, "lá chắn tinh thần" đáp ứng yêu cầu thực tiễn và mục tiêu phát triển đặt ra"[10]. Nghị quyết đề ra một trong những giải pháp để nâng cao chất lượng của công tác tư tưởng của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh trong tình hình mới, đó là: "Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức công tác tư tưởng và truyền thông đa phương tiện", trong đó nhấn mạnh "Chú trọng truyền thông chủ động, truyền thông trên nền tảng số; chủ động dự báo, phòng ngừa, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; triển khai công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng "từ sớm, từ xa", không để bị động, bất ngờ hoặc xảy ra mất an toàn thông tin, an ninh tư tưởng"[11].
Trong những năm qua, tỉnh Quảng Ninh đang khẳng định quyết tâm chính trị cao độ đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững. Giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh đã đầu tư hơn 2.300 tỷ đồng cho khoa học và công nghệ; riêng năm 2025 bố trí khoảng 185 tỷ đồng cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, triển khai 45 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cùng 14 dự án chuyển đổi số với tổng vốn hơn 125,8 tỷ đồng. Đồng thời, tỉnh thu hút hiệu quả các tập đoàn công nghệ lớn như VNPT, Viettel, FPT, CMC tham gia phát triển hạ tầng số; vốn xã hội hóa cho đổi mới công nghệ ước đạt trên 3.500 tỷ đồng[12].
Năm 2025, hoạt động khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của tỉnh đã đạt được nhiều kết quả, tạo đà bứt phá cho giai đoạn mới. Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh của Quảng Ninh đứng vị trí thứ 3/34 tỉnh, thành phố trên toàn quốc. Hạ tầng số được đầu tư mang tính đột phá với tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 94%, hoàn thành dứt điểm mục tiêu xóa vùng lõm sóng trên toàn địa bàn tỉnh. Việc triển khai sâu rộng hệ thống dữ liệu số đồng bộ và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ nâng tầm năng lực quản lý, điều hành quản trị công, mà còn là bệ phóng vững chắc đáp ứng tối ưu nhu cầu của người dân và doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới. Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XVI của Đảng bộ tỉnh, Quảng Ninh tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những địa phương có mức đầu tư cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cao nhất cả nước với nguồn ngân sách hơn 1.186 tỷ đồng. Đồng thời, tỉnh kiên quyết siết chặt hiệu quả thực tiễn qua việc triển khai 51 nhiệm vụ khoa học và công nghệ chuyển tiếp gắn với cam kết ứng dụng địa chỉ cụ thể; chủ động công bố 9 bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm huy động, kích hoạt sức mạnh tổng lực từ các tổ chức, doanh nghiệp số cùng chung tay giải quyết.
Văn kiện Đại hội XVI của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh xác định: "Quyết liệt thực hiện đột phá về ứng dụng phát triển khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo đột phá về chuyển đổi số toàn diện trong công tác quản lý điều hành và trong các ngành lĩnh vực xác lập phương thức sản xuất mới tiên tiến hiện đại kết hợp hài hòa giữa con người và trí tuệ nhân tạo (AI)[13].
Với một quyết tâm chính trị mạnh mẽ và một hạ tầng công nghệ tương đối hiện đại là điều kiện cần và đủ để tỉnh Quảng Ninh xây dựng một "lá chắn số" tự cường để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
3. Một số giải pháp kiến tạo "lá chắn số" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
Một là, nhóm giải pháp kỹ thuật - công nghệ: Lá chắn kỹ thuật
Quảng Ninh là một trong những địa phương đi đầu về Trung tâm điều hành thông minh (IOC), vì vậy việc tận dụng hạ tầng này để xây dựng "lá chắn số" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là lợi thế lớn, giúp nhanh chóng hiện thực hóa ý tưởng trong thực tiễn. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả mong muốn, "lá chắn số" phải được xây dựng bằng công nghệ "Make in Viet Nam".
Thứ nhất, nâng cấp và tích hợp hệ thống rà quét tự động bằng AI. Đầu tư, ứng dụng các công cụ rà quét thông tin (Social Listening) ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn (Big Data). Hệ thống này phải hoạt động 24/7 để quét, phân tích và tự động cảnh báo sớm các từ khóa mang tính chất tiêu cực, xuyên tạc liên quan đến tình hình nội bộ tỉnh, các dự án kinh tế lớn, hoặc các vấn đề biên giới, biển đảo của Quảng Ninh.
Thứ hai, xây dựng "Hệ thống cảnh báo nhanh" kết nối trực tiếp giữa Sở Khoa học và Công nghệ, Công an tỉnh và Ban Chỉ đạo 35 các cấp. Khi xuất hiện thông tin xấu độc, hệ thống tự động đẩy cảnh báo và cung cấp kịch bản xử lý kỹ thuật (báo cáo vi phạm - report, ngăn chặn truy cập đối với các dải IP độc hại).
Thứ ba, thiết lập cơ chế "Phòng thủ kỹ thuật": Bảo vệ tuyệt đối an toàn thông tin của các cổng thông tin điện tử Đảng, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở (đặc biệt là cấp xã/phường/đặc khu), không để các thế lực thù địch tấn công chiếm quyền, chèn dòng thông tin xuyên tạc vào các văn bản chính thống.
Hai là, nhóm giải pháp về xây dựng và bố trí lực lượng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Quảng Ninh có địa bàn trải dài từ miền núi, biên giới đến hải đảo. Do đó, lực lượng đấu tranh trên không gian mạng cần được tổ chức chặt chẽ và chuyên nghiệp.
Một là, bố trí lực lượng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo 3 lớp chuyên sâu:
Lớp tinh nhuệ (lực lượng nòng cốt): Gồm các chuyên gia công nghệ, cán bộ Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, giảng viên lý luận chính trị tại các Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ và các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn tỉnh. Đội ngũ này có nhiệm vụ viết các bài có tính luận chiến sắc bén, có chiều sâu lý luận để định hướng, phản bác "bẻ gãy" luận điệu sai trái từ gốc.
Lớp cơ động (lực lượng phản ứng nhanh): Cán bộ, đoàn viên thanh niên có kỹ năng sử dụng mạng xã hội thành thạo. Đội ngũ này có nhiệm vụ lan tỏa nhanh các bài viết chính thống, tham gia bình luận tích cực mang tính định hướng dư luận dưới các bài viết; đồng thời tham gia thực hiện việc rà soát để báo cáo các tài khoản chống phá, từ đó khoanh vùng và hạn chế sự lây lan của các luồng thông tin độc hại.
Lớp rộng rãi: Toàn thể cán bộ, đảng viên tại các cơ quan, đơn vị, địa phương trên trong tỉnh.
Hai là, các cơ quan bao gồm Công an tỉnh, Ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh ủy, Ban Chỉ đạo 35 cấp tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ tăng cường công tác phối hợp tổ chức các đợt diễn tập "Tác chiến trên không gian mạng". Định kỳ, thường xuyên tổ chức các buổi diễn tập xử lý khủng hoảng truyền thông số đối với các tình huống giả định (ví dụ: kích động biểu tình qua mạng liên quan đến đất đai, môi trường tại các vùng kinh tế trọng điểm như Vân Đồn, Móng Cái, Hạ Long). Qua đó, trang bị cho các "chiến sĩ số" kinh nghiệm, kỹ năng xử lý các luồng thông tin xấu một cách nhanh chóng, hiệu quả; đồng thời làm tốt công tác định hướng dư luận và nắm bắt dư lận để có phương án điều chỉnh, can thiệp kịp thời, tránh các hậu quả đáng tiếc.
Ba là, nhóm giải pháp về nội dung: "Phủ xanh" không gian mạng, lấy "xây" để "chống".
Lá chắn số mạnh nhất là dòng thông tin tích cực để chiếm lĩnh không gian mạng, từ đó làm cho thông tin xấu độc, tin giả không còn đất sống. Thực hiện hiệu quả phương châm "lấy cái đẹp dẹp cái xấu" trong chiến lược phủ xanh thông tin. Muốn vậy, cần cụ thể hóa các biện pháp sau đây:
Thứ nhất, xây dựng hệ sinh thái truyền thông số đa nền tảng, đa ngôn ngữ. Do Quảng Ninh là tỉnh du lịch và biên giới, các trang/kênh truyền thông của tỉnh (trên Facebook, Zalo, YouTube, TikTok) không chỉ dùng tiếng Việt mà cần tối ưu hóa nội dung bằng tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng dân tộc thiểu số để truyền tải chính xác, sinh động hình ảnh một Quảng Ninh phát triển năng động, minh bạch, làm tốt công tác bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.
Thứ hai, ứng dụng "báo chí số" và nội dung ngắn để chuyển hóa các nghị quyết, chỉ thị, kết quả kinh tế - xã hội vốn khô khan thành các sản phẩm Infographic, Video ngắn, Podcast dễ tiếp cận, dễ chia sẻ. Đưa các thông tin tích cực này tiếp cận trực tiếp đến công nhân tại các khu công nghiệp, ngư dân vùng biển và đồng bào dân tộc thiểu số.
Thứ ba, thiết lập cơ chế "Phản ứng thông tin trong vòng 2 giờ". Khi có vụ việc phức tạp xảy ra trên địa bàn (tai nạn lao động, khiếu kiện đất đai, dịch bệnh...), các cơ quan chức năng của tỉnh phải lập tức cung cấp thông tin chính thống bước đầu cho báo chí và không gian mạng trong vòng 2 tiếng để định hướng dư luận, không để các thế lực thù địch lợi dụng "khoảng trống thông tin" để thêu dệt, xuyên tạc.
Bốn là, nhóm giải pháp về nhận thức: Nâng cao "sức đề kháng số" cho cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn tỉnh.
Thứ nhất, chuẩn hóa "văn hóa số" trong cán bộ, đảng viên. Quy định rõ trách nhiệm cá nhân của mỗi cán bộ, đảng viên khi sử dụng mạng xã hội. 100% cán bộ, đảng viên phải là một "cột mốc chủ quyền số", chủ động chia sẻ thông tin tích cực của cơ quan, địa phương; không tương tác, không like, không share các bài viết chưa được kiểm chứng.
Thứ hai, đưa nội dung "An toàn công nghệ số và kỹ năng phản biện mạng xã hội" vào hệ thống giáo dục và đào tạo tại các cấp học, bậc học trong tỉnh. Đối với cán bộ, công chức, học viên các lớp lý luận chính trị học tại Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ cần bố trí chuyên đề giảng dạy riêng về nhận diện phương thức chống phá mới của các thế lực thù địch trên không gian mạng, cách thức tổ chức đấu tranh mạng tại cơ sở. Đối với học sinh, sinh viên: Tích hợp giáo dục kỹ năng nhận diện tin giả, quy tắc ứng xử trên mạng xã hội vào các tiết học ngoại khóa, giáo dục công dân.
Thứ ba, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tại cơ sở. Tận dụng mạng lưới rộng lớn của Mặt trận Tổ quốc, trong đó phát huy tính tiên phong của Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và các "Tổ công nghệ số cộng đồng" để đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn người dân, đặc biệt là người cao tuổi và đồng bào vùng sâu vùng xa, cách sử dụng mạng xã hội an toàn, phòng tránh nguy cơ bị lợi dụng, lôi kéo bởi các thế lực xấu.
Năm là, hoàn thiện thế trận "An ninh nhân dân" trên không gian mạng. "Lá chắn số" chỉ thực sự bền vững khi dựa vào dân và biến mỗi người dân thành một "cột mốc chủ quyền" trên mạng xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: "Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân"[14], có lực lượng dân chúng thì việc to tát mấy, khó khăn mấy làm cũng được. "Dân khí mạnh thì quân lính nào, súng ống nào cũng không chống lại"[15]. Để mỗi người dân là một "chiến sĩ số" trên mặt trận đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, tỉnh cần phổ cập phong trào "Bình dân học vụ số" để trang bị cho nhân dân vùng sâu, vùng xa, biên giới (khu vực Bình Liêu, Tiên Yên, Hải Hà, Móng Cái...) kỹ năng tự sàng lọc thông tin. Phát huy vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng để hướng dẫn nhân dân tiếp cận dịch vụ số lành mạnh, xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc trên không gian số, củng cố niềm tin tuyệt đối của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.
5. Kết luận
Từ thực tiễn Quảng Ninh, có thể rút ra bài học: Chuyển đổi số không đơn thuần là thay đổi kỹ thuật, mà là sự thay đổi về bản chất cách Đảng gắn bó với nhân dân. Công nghệ là công cụ, nhưng niềm tin chính là sức mạnh kết dính. "Lá chắn số" không thể đứng vững nếu tách rời thành tựu phát triển kinh tế thực tế và việc nâng cao chất lượng đời sống nhân dân. Quảng Ninh kiên trì con đường phát triển xanh, vận hành lá chắn trên nguyên tắc "Một hệ thống thống nhất - Một dữ liệu duy nhất", bảo đảm kỷ cương pháp luật đi đôi với bản lĩnh chính trị.
Xây dựng "Lá chắn số" là nhiệm vụ chiến lược để bảo vệ thành quả cách mạng trong tình hình mới. Với truyền thống "Kỷ luật và Đồng tâm", tỉnh Quảng Ninh quyết tâm xây dựng tỉnh kiểu mẫu giàu đẹp, văn minh, hiện đại. Việc bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng Đảng trên không gian mạng tại địa bàn chiến lược này chính là bệ phóng để Quảng Ninh cùng cả nước tự tin tiến mạnh vào Kỷ nguyên mới - Kỷ vươn mình của dân tộc.
ThS. Nguyễn Thị Hương Giang
Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh: Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025 - 2030.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.
3. Nghị quyết số 03-NQ/TU, ngày 28/11/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh về nâng cao chất lượng công tác tư tưởng của Đảng bộ tỉnh trong tình hình mới.
4. Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạoo và chuyển đổi số quốc gia.
5. Quy định số 19-QĐ/TW, ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng.
6. Xem https://lachanso.vn/, đăng nhập ngày 15/5/2026.
7. Xem https://quangninh.gov.vn/, đăng nhập 15/5/2026.
8. Xem https://datareportal.com/reports/digital-2026-vietnam, đăng nhập 15/5/2026.
9. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.10, tr.453.
10. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 2.
https://datareportal.com/reports/digital-2026-vietnam. ↑
ceb9courseContentId=668768cf81d6cd
8f7b99c35e&courseContentType=course-content&activeTab=course-content ↑
https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/he-thong-van-ban/van-ban-cua-dang/nghi-quyet-so-57-nqtw-ngay-22122024-cua-bo-chinh-tri-ve-dot-pha-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-va-chuyen-11162 ↑
Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, t. I, tr. 131. ↑
Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr. 238. ↑
Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr. 243. ↑
https://special.nhandan.vn/dieu-kien-tu-nhien-tai-nguyen-thien-nhien-tinh-Quang-Ninh/index.html. ↑
Quy định số 19-QĐ/TW, ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. ↑
https://lachanso.vn/. ↑
Nghị quyết số 03-NQ/TU, ngày 28/11/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh về nâng cao chất lượng công tác tư tưởng của Đảng bộ tỉnh trong tình hình mới. ↑
Nghị quyết số 03-NQ/TU, ngày 28/11/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh về nâng cao chất lượng công tác tư tưởng của Đảng bộ tỉnh trong tình hình mới. ↑
Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh: Kiến tạo động lực mới từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đăng 01/12/2025 (https://quangninh.gov.vn/) ↑
Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh: Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tr.68. ↑
Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 10, tr.453. ↑
Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 2, tr. 297. ↑