Tương lai của giao thông tự động dường như không còn là câu chuyện viễn tưởng tại Trung Quốc, nơi các xe giao hàng tự lái đang len lỏi khắp các đô thị, từ trung tâm thành phố hiện đại cho tới những con đường nhỏ đầy ổ gà.
Trong những ngày gần đây, mạng xã hội Trung Quốc tràn ngập các đoạn video ghi lại cảnh những chiếc xe này lao đi một cách đầy hỗn loạn, tạo nên cảm giác chẳng khác nào một phiên bản đời thực của trò chơi Grand Theft Auto.
Những hình ảnh lan truyền cho thấy rõ sự đối lập giữa công nghệ tiên tiến và hạ tầng giao thông còn nhiều hạn chế. Một trong những đoạn video được chia sẻ nhiều nhất trên nền tảng Xiaohongshu ghi lại cảnh một chiếc xe giao hàng tự hành Neolix X3 rung lắc dữ dội khi di chuyển trên con đường sỏi gập ghềnh. Hai khối pin lithium lớn được đặt dưới khung xe khiến hệ thống treo chịu tải nặng, làm chiếc xe nảy lên liên tục khi lao qua ổ gà.
Bình luận của người dùng mạng xã hội nhanh chóng trở thành điểm nhấn cho cuộc tranh luận. “Đường xá thì vẫn từ thời nhà Thanh, nhưng xe cộ đã đến từ thế kỷ sau”, một tài khoản viết, phản ánh cảm giác vừa hài hước vừa lo ngại trước sự chênh lệch giữa công nghệ và thực tế hạ tầng.
Một đoạn video lan truyền mạnh trên nền tảng Xiaohongshu, cho thấy một chiếc Neolix X3 nảy lên dữ dội khi lao qua một con đường sỏi gập ghềnh đầy ổ gà. Mẫu X3 này được trang bị hai khối pin lithium cỡ lớn gắn phía dưới khung xe, một cấu hình rõ ràng không giúp ích gì cho hệ thống treo khi chiếc xe rung lắc dữ dội suốt cả đoạn đường.
Không chỉ dừng lại ở những đoạn đường xấu, các xe giao hàng tự lái còn gặp rắc rối trong những tình huống đời thường. Có video cho thấy một chiếc Neolix X3 cỡ nhỏ loạng choạng trước mặt đường đầy lõi ngô, không thể xử lý trơn tru chướng ngại đơn giản. Trong khi đó, một xe giao hàng tự hành của ZTO Express lại tự đẩy mình vào tình huống dở khóc dở cười khi chạy thẳng vào lớp xi măng còn ướt và bị mắc kẹt.
Những khoảnh khắc tưởng chừng hài hước này lại làm nổi bật các vấn đề nghiêm trọng hơn. Trong một đoạn clip khác ghi lại vào tháng 9/2025, một phụ nữ tại Thâm Quyến cố gắng ngăn chặn một chiếc xe giao hàng tự lái đang chuẩn bị cán qua ngô hay một loại củ quả gì đó mà bà phơi bên lề đường. Nỗ lực của bà không mang lại kết quả, cho thấy sự thiếu linh hoạt và khả năng nhận biết tình huống phức tạp của hệ thống tự hành trong môi trường đời sống.
Sự xuất hiện dày đặc của các đoạn video không phải là hiện tượng ngẫu nhiên, mà phản ánh quy mô triển khai khổng lồ của xe giao hàng tự lái tại Trung Quốc. Neolix, doanh nghiệp dẫn đầu trong lĩnh vực này, cho biết đã triển khai hơn 10.000 xe tự hành tại hơn 300 thành phố tính đến tháng 10. Riêng tại thành phố Thanh Đảo, hơn 1.200 xe giao hàng tự lái đã được đưa vào hoạt động, với tổng quãng đường vận hành vượt quá 31 triệu dặm và thực hiện hàng nghìn đơn giao hàng.
Dù các video này mang tính giải trí rất cao, nhưng rõ ràng những chiếc xe giao hàng tự lái đang đặt ra nguy cơ an toàn trên đường phố, và có thể là cái nhìn thoáng qua về tương lai giao thông mà phần còn lại của thế giới sẽ sớm đối mặt.
Neolix cũng là công ty đầu tiên tại Trung Quốc được cấp giấy phép giao hàng tự hành vào năm 2021, cho phép xe của hãng hoạt động trên một số tuyến đường công cộng được chỉ định. Lợi thế đi trước này giúp Neolix nhanh chóng mở rộng quy mô và tích lũy dữ liệu vận hành thực tế.
Tuy nhiên, Neolix không phải là cái tên duy nhất trên thị trường. Các doanh nghiệp khác như Rino.ai cũng đang tăng tốc, với hơn 2.000 xe giao hàng tự lái hoạt động tại hơn 170 thành phố. Sự cạnh tranh và mở rộng nhanh chóng này cho thấy Trung Quốc đang trở thành một trong những thị trường thử nghiệm lớn nhất thế giới cho công nghệ giao thông tự động.
Dù mang lại hiệu quả logistics và giảm chi phí nhân lực, những chiếc xe giao hàng tự lái cũng đang đặt ra câu hỏi lớn về an toàn giao thông. Các tình huống xe rung lắc mạnh, xử lý chướng ngại kém hoặc không phản ứng kịp với con người cho thấy công nghệ vẫn còn khoảng cách đáng kể so với điều kiện vận hành lý tưởng.
Dù Neolix không phải là công ty duy nhất cung cấp xe giao hàng tự hành tại Trung Quốc, hãng này hiện là doanh nghiệp lớn nhất trong lĩnh vực. Neolix cũng là công ty đầu tiên được cấp giấy phép giao hàng tự hành vào năm 2021, cho phép bắt đầu vận hành trên một số tuyến đường công cộng được chỉ định.
Những hình ảnh đang lan truyền trên mạng xã hội, dù mang tính giải trí cao, có thể chỉ là phần nổi của tảng băng. Chúng phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp, nơi công nghệ tương lai đang bị thử thách bởi thực tế hạ tầng hiện tại. Và trong bối cảnh đó, Trung Quốc dường như đang chấp nhận rủi ro để đi trước, biến đường phố thành phòng thí nghiệm quy mô lớn cho kỷ nguyên xe tự lái mà cả thế giới có thể sẽ sớm phải đối mặt.
Đức Khương