Bằng việc kết hợp tư duy lý luận sắc bén với các giải pháp công nghệ hiện đại, bài viết hướng đến mục tiêu xây dựng những "pháo đài số" vững chắc, lan tỏa giá trị nhân văn và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Sự bùng nổ của các nền tảng xuyên biên giới đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với việc giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống của Quân đội ta trên môi trường Internet. Đứng trước yêu cầu đó, học viên Học viện Chính trị những "người cầm bút, cầm lái" trên mặt trận tư tưởng cần tiên phong trong việc hiện đại hóa hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" thông qua ngôn ngữ số. Làm thế nào để hình ảnh người chiến sĩ vừa giữ vững nét mẫu mực đời thường, vừa hiện đại, lôi cuốn và thực sự trở thành ngọn đuốc dẫn dắt thanh niên cả nước trên không gian mạng?
1. Đặt vấn đề
Trong kỷ nguyên số, không gian mạng không còn là thế giới ảo mà đã trở thành "mặt trận thứ năm" nơi diễn ra cuộc cạnh tranh khốc liệt về tư tưởng, văn hóa và niềm tin. Theo báo cáo Digital 2024, Việt Nam hiện có hơn 78 triệu người dùng Internet, trong đó đại bộ phận là thanh niên. Sự bùng nổ của các nền tảng như Facebook, TikTok, YouTube,… đã tạo ra những kênh lan tỏa thông tin thần tốc, nhưng cũng đồng thời là mảnh đất màu mỡ cho các thế lực thù địch thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình", bôi nhọ hình ảnh Quân đội và làm xói mòn các giá trị truyền thống.
Trước thực tế đó, việc giữ gìn và phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" không thể chỉ dừng lại ở các hoạt động thực tế tại đơn vị mà phải được mở rộng, hiện diện mạnh mẽ trên không gian số. Đặc biệt, đối với học viên Học viện Chính trị những cán bộ chính trị tương lai, những người trực tiếp làm công tác Đảng, công tác chính trị tại phân đội, nhiệm vụ này càng mang tính chiến lược. Họ chính là lực lượng nòng cốt, là những người cầm bút, cầm lái trên mặt trận tư tưởng của quân đội trong tương lai gần.
Hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" cần được "số hóa một cách chuẩn mực". Điều này không chỉ đơn thuần là việc đăng tải hình ảnh cá nhân lên mạng xã hội, mà là quá trình kiến tạo một bản sắc số mẫu mực. Một hình ảnh chuẩn mực trên không gian số của học viên sẽ đóng vai trò như một ngọn đuốc định hướng, một bộ lọc văn hóa giúp thanh niên cả nước nhận diện và hướng tới những giá trị chân - thiện - mỹ. Nếu không chủ động phủ xanh không gian mạng bằng những câu chuyện đẹp, những hình ảnh rèn luyện chính quy, hiện đại, chúng ta sẽ vô tình nhường lại trận địa cho những thông tin độc hại, lệch lạc.
Nghiên cứu xây dựng hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" cho học viên trên không gian số không chỉ là yêu cầu khách quan của công cuộc chuyển đổi số quân đội, mà còn là giải pháp trọng yếu để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần xây dựng Quân đội tinh nhuệ về chính trị trong tình hình mới. Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng mà Đại hội XIII đã chỉ rõ: "Xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, một số quân chủng, binh chủng, lực lượng tiến thẳng lên hiện đại" [1].
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Quan niệm về hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" trên không gian số
Trong dòng chảy của kỷ nguyên 4.0, hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" không còn bó hẹp trong những trang sử hào hùng hay những tấm gương người thực việc thực trên thao trường, mà đã và đang được chuyển hóa, lan tỏa mạnh mẽ trên không gian mạng. Đây là một thực thể sống động, là sự hiện diện tư tưởng của quân đội trong lòng xã hội số.
Khái niệm hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" trên không gian số thực chất là sự phản chiếu hệ giá trị cốt lõi: "Trung với Đảng, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng" qua lăng kính công nghệ. Đó không chỉ là việc quân nhân sử dụng mạng xã hội, mà là quá trình xác lập một bản sắc số mẫu mực. Mỗi hành vi, phát ngôn, biểu cảm hay quan điểm cá nhân trên môi trường Internet của người học viên chính là những viên gạch xây dựng nên diện mạo của Quân đội nhân dân Việt Nam trong mắt quần chúng và bạn bè quốc tế. Bởi lẽ, như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh: "Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân Việt Nam, là sự lựa chọn đúng đắn của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam" [2]. Hình ảnh người chiến sĩ chính là biểu tượng sống động nhất của niềm tin đó trên không gian số.
Khác với môi trường truyền thống, hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" trên không gian số mang những đặc thù mà mỗi học viên cần thấu suốt: Thứ nhất, tính lan tỏa "thần tốc" và diện tiếp xúc không biên giới: một hành động đẹp được ghi lại bằng video ngắn có thể chạm tới hàng triệu trái tim chỉ sau một "cú click". Không gian số xóa nhòa khoảng cách giữa đơn vị và xã hội, đặt người chiến sĩ vào trung tâm của sự quan sát đa chiều. Thứ hai, tính tồn tại lâu dài và dấu vết số: mọi dữ liệu trên mạng xã hội đều có tính lưu vết. Một phát ngôn chuẩn mực hôm nay sẽ là minh chứng cho bản lĩnh chính trị bền vững, nhưng một sơ suất nhỏ cũng có thể trở thành cái cớ để các thế lực thù địch khai thác lâu dài.
Để xây dựng hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới thực sự là ngọn đuốc định hướng cho thanh niên, cần xác lập các tiêu chí đánh giá khắt khe: sự chuẩn mực trong ngôn từ và hình ảnh: đây là vỏ bọc văn hóa đầu tiên. Học viên phải thể hiện sự chỉn chu từ cách xưng hô, sự cẩn trọng trong bình luận đến tính thẩm mỹ, chính quy của hình ảnh chia sẻ. Mỗi khung hình, dòng trạng thái phải toát lên phong thái của một trí thức quân sự trẻ hiện đại. Tính chiến đấu trong đấu tranh phản bác: không gian số là mặt trận không tiếng súng. Hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" chuẩn mực phải thể hiện qua thái độ kiên quyết, lý luận sắc bén khi đối diện với các quan điểm sai trái, thù địch. Đó là sự chủ động lấy cái đẹp dẹp cái xấu, dùng sự thật để đẩy lùi tin giả. Sức hấp dẫn và khả năng truyền cảm hứng: đây là tiêu chí mang đậm chất "Thanh niên Việt". Hình ảnh người chiến sĩ phải gần gũi, giàu tính nhân văn, có khả năng lôi cuốn quần chúng, làm cho thanh niên cảm thấy yêu mến, tự hào và muốn cống hiến cho Tổ quốc.
Xây dựng hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ trên" không gian số không phải là việc làm hình thức, mà là một nội dung quan trọng trong công tác Đảng, công tác chính trị, đòi hỏi mỗi học viên Học viện Chính trị phải vừa có "tâm" trong sáng, vừa có "tầm" công nghệ để thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ.
2.2. Thực trạng xây dựng hình ảnh của học viên Học viện Chính trị hiện nay
Từ thực tiễn quan sát và khảo sát các hoạt động trên môi trường mạng của học viên Học viện Chính trị thời gian qua, chúng ta có thể nhận diện bức tranh thực trạng với những mảng màu đối lập rõ rệt.
Ưu điểm nổi bật nhất chính là sự kết hợp giữa nền tảng lý luận sắc bén và tinh thần xung kích của tuổi trẻ. 100% học viên có nhận thức chính trị vững vàng, luôn giữ được sự tỉnh táo trước "ma trận" thông tin trên không gian mạng. Đáng chú ý, đại bộ phận học viên đã hình thành ý thức sử dụng mạng xã hội văn minh, coi Facebook hay Zalo cá nhân là một kênh để "phủ xanh" các giá trị tốt đẹp của quân đội. Điều này minh chứng cho kết quả của việc "không ngừng bổ sung, làm phong phú và tiến thêm một bước để hoàn thiện hơn nền tảng tư tưởng của Đảng"[3] trong môi trường sư phạm quân sự.
Trong các đợt cao điểm đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, học viên đã thể hiện vai trò là "lực lượng hạt nhân" trong Lực lượng 47 tại đơn vị. Nhiều bài viết bình luận, phản bác của học viên đạt chất lượng cao, có sức thuyết phục mạnh mẽ, góp phần bẻ gãy những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, khẳng định uy tín của người sĩ quan chính trị tương lai.
Tuy nhiên, soi chiếu vào yêu cầu "số hóa chuẩn mực", thực tế vẫn còn những tồn tại đáng quan ngại.
Sự xơ cứng trong phương thức biểu đạt, đây là hạn chế lớn nhất. Nhiều nội dung tuyên truyền của học viên vẫn mang nặng tính giáo điều, liệt kê số liệu khô khan, chưa tận dụng được ưu thế của công nghệ mới như AI tạo sinh hay đồ họa hiện đại để làm sinh động nội dung. Trong khi giới trẻ ưa chuộng các định dạng trực quan (video ngắn), thì bài viết của học viên đôi khi vẫn quá dài dòng và thiếu sức hấp dẫn thị giác.
Lỗ hổng từ sự "vô tư" và mất cảnh giác, một bộ phận học viên vẫn còn tình trạng lỏng lẻo trong bảo mật thông tin cá nhân. Việc vô tình để lộ hình ảnh sinh hoạt đời thường chưa chuẩn mực hoặc các vị trí đóng quân qua tính năng định vị không chỉ gây mất an toàn thông tin mà còn làm giảm đi tính uy nghiêm của hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ".
Kỹ năng xử lý khủng hoảng truyền thông còn yếu, khi đối mặt với sự công kích cá nhân hoặc bẫy dư luận của các tài khoản ảo, một số học viên dễ rơi vào trạng thái mất bình tĩnh, dẫn đến phát ngôn thiếu kiềm chế, làm ảnh hưởng đến phong thái người chiến sĩ trên không gian mạng.
Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bồi dưỡng năng lực số toàn diện cho học viên, để mỗi người không chỉ là một chiến sĩ giỏi lý luận mà còn là một chuyên gia truyền thông chuẩn mực trên không gian số.
2.3. Giải pháp xây dựng hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới trong không gian số cho học viên Học viện Chính trị
Thứ nhất, nâng cao "Sức đề kháng" và "Tư duy số" cho học viên.
Trong môi trường mạng đầy rẫy những "bẫy" thông tin, việc xây dựng hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" chuẩn mực không thể chỉ dựa vào các biện pháp hành chính như "cấm" hay "quản" một cách thụ động. Thay vào đó, Học viện cần tập trung bồi dưỡng "bộ lọc văn hóa" tự thân cho học viên. Tư duy số ở đây chính là khả năng nhận diện, phân tích và phản biện trước các luồng thông tin đa chiều. Học viên cần được trang bị kỹ năng thẩm định tin giả, nhận diện các phương thức "ngụy tạo sự thật" của thế lực thù địch để không bị lôi kéo, dẫn dắt.
Bên cạnh đó, cần cấp thiết lồng ghép nội dung Quy tắc ứng xử trên không gian mạng vào chương trình đào tạo. Điều này gắn liền với chủ trương "Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại" [4], giúp người học làm chủ công nghệ và hành vi. Việc này giúp học viên hiểu rõ ranh giới giữa tự do ngôn luận và kỷ luật phát ngôn của quân nhân. Khi mỗi học viên tự xác lập được "vùng an toàn" và chuẩn mực đạo đức số, họ sẽ tự giác điều chỉnh hành vi, từ cách tương tác, bình luận đến việc chia sẻ hình ảnh, đảm bảo mỗi dấu vết để lại trên Internet đều toát lên bản lĩnh của một sĩ quan chính trị tương lai.
Thứ hai, phát huy vai trò xung kích của học viên trong "phủ xanh" thông tin tích cực.
Để không gian mạng không còn chỗ cho những thông tin độc hại, học viên phải là lực lượng tiên phong trong việc kiến tạo và lan tỏa các giá trị tốt đẹp. Thay vì những bài viết tuyên truyền khô khan, cần khuyến khích học viên sáng tạo nội dung đa phương tiện như podcast, infographic hay các video ngắn về đời sống học tập, rèn luyện tại Học viện Chính trị. Những thước phim về tình đồng chí, những khoảnh khắc miệt mài bên trang giáo án hay tinh thần vượt khó trên thao trường cần được thể hiện bằng ngôn ngữ hình ảnh hiện đại, trẻ trung, bắt kịp xu hướng của Gen Z nhưng vẫn đảm bảo tính nghiêm túc, đúng kỷ luật quân đội.
Mục tiêu cốt lõi là xây dựng mỗi trang mạng xã hội cá nhân của học viên trở thành một "pháo đài số" vững chắc. Điều này góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2030 là "nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao" [5], mà ở đó nguồn lực con người với đạo đức số chuẩn mực là yếu tố then chốt. Ở đó, giá trị nhân văn và hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" được lan tỏa một cách tự nhiên, chân thực nhất. Khi mỗi học viên chủ động chia sẻ những câu chuyện tử tế, những góc nhìn tích cực, chúng ta sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới, biến không gian ảo thành môi trường giáo dục lý tưởng, góp phần bồi đắp niềm tin và lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ cả nước.
Thứ ba, ứng dụng công nghệ mới (AI, Infographic) để hiện đại hóa hình ảnh.
Trong kỷ nguyên thị giác, để hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" chạm được đến thế hệ trẻ sau này, học viên cần kế thừa tinh thần từ việc ứng dụng AI trong nghiên cứu khoa học, học viên phải tiên phong làm chủ các công cụ trí tuệ nhân tạo tạo sinh để số hóa nội dung chính trị. Thay vì những văn bản dài dòng, học viên có thể sử dụng AI để thiết kế các bộ thông tin súc tích, biên tập video clip ngắn với âm thanh sống động và hình ảnh sắc nét về các hoạt động diễn tập, hành quân hay công tác dân vận.
Việc sử dụng các ứng dụng hỗ trợ xử lý hình ảnh và video không chỉ giúp tối ưu hóa thời gian mà còn tạo ra những sản phẩm truyền thông có tính thẩm mỹ cao, phù hợp với thị hiếu nghe, nhìn của thanh niên hiện đại. Hình ảnh người chiến sĩ lúc này hiện lên không chỉ mạnh mẽ trên thao trường mà còn cực kỳ chuyên nghiệp, tinh thông công nghệ trên không gian mạng. Đây chính là chìa khóa để hiện đại hóa bản sắc quân đội, biến những giá trị truyền thống khô khan thành nguồn cảm hứng nổi tiếng, giúp hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" luôn gần gũi, cuốn hút và giữ vững vị thế trong tâm trí thế hệ trẻ hôm nay.
Thứ tư: Tăng cường cơ chế quản lý và thi đua khen thưởng.
Để việc xây dựng hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" trên không gian số đi vào chiều sâu, Học viện cần có những chế tài cụ thể, chuyển từ tự phát sang tự giác có tổ chức. Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần quyết liệt gắn kết quả hoạt động trên môi trường mạng vào tiêu chí đánh giá, xếp loại đoàn viên xuất sắc và đảng viên gương mẫu hàng năm. Việc tuân thủ quy tắc ứng xử và hiệu quả tham gia đấu tranh tư tưởng phải là một "thước đo" quan trọng để xem xét đề nghị khen thưởng hoặc bổ nhiệm cán bộ sau này.
Đồng thời, cần thiết lập cơ chế biểu dương kịp thời những cá nhân, tập thể có các bài viết, video hay hình ảnh tạo được hiệu ứng lan tỏa tích cực trong cộng đồng. Những hạt giống đỏ về truyền thông này cần được tôn vinh như những điển hình tiên tiến trong phong trào Thi đua Quyết thắng. Chính sự công nhận công tâm và kịp thời sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ, khích lệ học viên không ngừng sáng tạo, cống hiến, biến không gian số thành môi trường để khẳng định bản lĩnh và tâm thế người chiến sĩ chính trị thời đại mới.
3. Kết luận
Xây dựng hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" trên không gian số là nhiệm vụ chiến lược, một trận địa tư tưởng trực diện trong bối cảnh chuyển đổi số quốc phòng. Đối với học viên Học viện Chính trị, đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội khẳng định chân dung người cán bộ chính trị mẫu mực: vững vàng về lý luận, tinh thông về công nghệ và chuẩn mực trong hành vi số. Việc làm chủ không gian ảo chính là chìa khóa để bảo vệ bản sắc văn hóa quân sự và lan tỏa giá trị Việt trong thời đại mới.
Đại úy Đinh Hùng Vương
Nghiên cứu sinh, Hệ 5, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Chú thích:
[1]. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t. I, tr. 157.
[2]. Nguyễn Phú Trọng: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2022, tr. 3.
[3]. Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam, tr. 1.
[4]. Bộ Chính trị: Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, tr. 1.
[5]. Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam, tr. 165.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, ngày 22/10/2018.
2.Bộ Chính trị (2025), Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trong tình hình mới, ngày 22/08/2025.
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2025), Thông tư Quy định Khung năng lực số cho người học, số 02/2025/TT-BGDĐT, ngày 24/01/2025.
4. Bộ Quốc phòng (2022), Chỉ thị số 11/CT-BQP về việc tăng cường quản lý, giáo dục quân nhân sử dụng internet và mạng xã hội trong Quân đội nhân dân Việt Nam, ngày 15/05/2022.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
6. Đảng Cộng sản Việt Nam (2025), Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam.
7. Học viện Chính trị (2024), Kỷ yếu hội thảo khoa học: Bồi dưỡng năng lực số cho học viên các trường quân đội đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội.
8. Nguyễn Phú Trọng (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
9. Tổng cục Chính trị (2021), Quy định số 1235/QĐ-CT về quy tắc ứng xử của quân nhân trên mạng xã hội, ngày 20/07/2021.
10. Trần Văn Vương (2023), Phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" của học viên các nhà trường quân đội trên không gian mạng hiện nay, Tạp chí Khoa học Chính trị Quân sự, số 06/2023.