Trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, việc tăng cường bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên đào tạo sĩ quan chính trị cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Chính trị trở thành yêu cầu cấp thiết. Bài viết tập trung làm rõ những yêu cầu cơ bản nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có bản lĩnh, phương pháp, tác phong công tác khoa học, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
1. Đặt vấn đề
Bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên Trường Sĩ quan Chính trị là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức của các chủ thể giáo dục nhằm trang bị kiến thức, rèn luyện phương pháp, tác phong và nâng cao năng lực thuyết trình cho học viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của người cán bộ chính trị trong Quân đội. Là lực lượng được đào tạo để trở thành cán bộ chính trị cấp phân đội, học viên không chỉ cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng mà còn phải thành thạo các kỹ năng nghề nghiệp, đặc biệt là kỹ năng thuyết trình - một năng lực trực tiếp quyết định chất lượng, hiệu quả hoạt động tuyên truyền, giáo dục, định hướng tư tưởng ở đơn vị cơ sở. Trong bối cảnh yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội ngày càng cao, sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng và sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, việc bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên càng trở nên cấp thiết. Vì vậy, nâng cao nhận thức, phát huy vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng và bản thân học viên trong bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình là yêu cầu quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
Trong hoạt động công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở, kỹ năng thuyết trình là một trong những năng lực nghề nghiệp đặc biệt quan trọng của người cán bộ chính trị. Đây không chỉ là phương tiện truyền đạt thông tin, giáo dục, định hướng tư tưởng mà còn trực tiếp quyết định hiệu quả tuyên truyền, cổ vũ, thuyết phục và xây dựng niềm tin cho cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện nhiệm vụ. Trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, người cán bộ chính trị cấp phân đội càng phải có bản lĩnh, tư duy sắc bén, phong cách diễn đạt linh hoạt và kỹ năng thuyết trình khoa học, thuyết phục.
Học viên đào tạo sĩ quan chính trị cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Chính trị là lực lượng trực tiếp kế cận đội ngũ cán bộ chính trị trong toàn quân. Sau khi tốt nghiệp, họ sẽ đảm nhiệm vai trò tổ chức, tiến hành công tác giáo dục chính trị, tuyên truyền miệng, sinh hoạt tư tưởng, định hướng dư luận và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái ở đơn vị cơ sở. Vì vậy, kỹ năng thuyết trình không chỉ là yêu cầu học tập, rèn luyện trong Nhà trường mà còn là năng lực nghề nghiệp cốt lõi gắn liền với chức trách, nhiệm vụ của người cán bộ chính trị sau này.
Những năm qua, Trường Sĩ quan Chính trị đã quan tâm đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục - đào tạo; chú trọng bồi dưỡng kỹ năng nghề nghiệp, trong đó có kỹ năng thuyết trình cho học viên và đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn, hoạt động bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình vẫn còn những hạn chế nhất định như: một số học viên còn thiếu tự tin khi nói trước tập thể; khả năng xử lý tình huống, làm chủ tâm lý và nghệ thuật diễn đạt còn hạn chế; nội dung, hình thức bồi dưỡng có thời điểm chưa thật sự sát thực tiễn hoạt động công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở. Trong bối cảnh các thế lực thù địch gia tăng chống phá trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; môi trường thông tin đa chiều tác động mạnh mẽ đến nhận thức của bộ đội hiện nay, việc tăng cường bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên đào tạo sĩ quan chính trị cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Chính trị càng trở nên cấp thiết, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có bản lĩnh, phương pháp, tác phong công tác khoa học, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Do đó, để tăng cường bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên đào tạo sĩ quan chính trị cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay cần thực hiện tốt các yêu cầu sau:
Một là, tăng cường bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên phải đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của cấp ủy, chỉ huy các cấp trong Nhà trường.
Đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc, giữ vai trò định hướng toàn bộ hoạt động bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên đào tạo sĩ quan chính trị cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay. Chất lượng bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình phụ thuộc trực tiếp vào sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường; cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, khoa giáo viên, đơn vị quản lý học viên.
Các chủ thể lãnh đạo, quản lý cần thường xuyên quán triệt sâu sắc mục tiêu, yêu cầu đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị trong tình hình mới; xác định bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình là nội dung quan trọng trong phát triển năng lực nghề nghiệp của học viên. Trên cơ sở đó, cần xây dựng nghị quyết, kế hoạch, chương trình hành động cụ thể; chủ động đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng theo hướng thiết thực, sát thực tiễn hoạt động công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở.
Quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cần gắn với tăng cường kiểm tra, đánh giá, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm; kịp thời phát hiện những hạn chế, bất cập để bổ sung, điều chỉnh phù hợp. Đồng thời, phải phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng, tổ chức đoàn thanh niên, hội đồng quân nhân trong tạo môi trường thực hành, giao lưu, rèn luyện kỹ năng thuyết trình cho học viên.
Hai là, bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên phải bám sát mục tiêu, yêu cầu đào tạo và chuẩn đầu ra của Nhà trường.
Đây là yêu cầu có ý nghĩa quyết định bảo đảm tính đúng hướng, khoa học và hiệu quả của hoạt động bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên. Mọi nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng đều phải hướng vào mục tiêu đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội có đủ phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Hoạt động bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cần gắn chặt với chương trình đào tạo, tiêu chí đánh giá năng lực thực hành và chuẩn đầu ra của học viên; chú trọng hình thành năng lực giao tiếp, tuyên truyền miệng, trình bày chuyên đề, điều hành sinh hoạt tập thể, giáo dục chính trị và xử lý tình huống tư tưởng ở đơn vị cơ sở. Nội dung bồi dưỡng phải bảo đảm tính toàn diện, từ kỹ năng xây dựng đề cương, tổ chức nội dung, sử dụng ngôn ngữ, phong thái, tác phong đến khả năng ứng biến và làm chủ không khí buổi thuyết trình.
Thực hiện yêu cầu này đòi hỏi các cơ quan, khoa giáo viên, đơn vị quản lý học viên phải thường xuyên cập nhật thực tiễn hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong toàn quân; kịp thời bổ sung các vấn đề mới nảy sinh vào nội dung bồi dưỡng. Đồng thời, kiên quyết khắc phục biểu hiện bồi dưỡng mang tính hình thức, thiếu trọng tâm, không gắn với yêu cầu thực tiễn chức trách, nhiệm vụ của người cán bộ chính trị sau khi ra trường.
Ba là, kết hợp chặt chẽ giữa bồi dưỡng của các tổ chức, lực lượng với quá trình tự bồi dưỡng, tự rèn luyện kỹ năng thuyết trình của học viên.
Bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên là quá trình tác động tổng hợp của nhiều chủ thể, trong đó sự kết hợp giữa hoạt động bồi dưỡng của các tổ chức, lực lượng với tự bồi dưỡng, tự rèn luyện của học viên có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu quả của quá trình này.
Cấp ủy, chỉ huy các cấp, đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên cần tăng cường giáo dục, định hướng, xây dựng động cơ, trách nhiệm và ý chí phấn đấu cho học viên trong tự học tập, tự rèn luyện kỹ năng thuyết trình. Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi để học viên được tham gia các hoạt động thực tiễn như diễn đàn thanh niên, tọa đàm, sinh hoạt chính trị, hoạt động ngoại khóa, thi báo cáo viên, tuyên truyền viên trẻ… qua đó giúp học viên có môi trường rèn luyện thường xuyên.
Về phía học viên, cần phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác trong học tập và rèn luyện; mạnh dạn khắc phục tâm lý e ngại, thiếu tự tin khi nói trước tập thể; chủ động nghiên cứu tài liệu, học hỏi kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng diễn đạt, xử lý tình huống và phong cách thuyết trình. Chỉ khi học viên thực sự trở thành chủ thể tự bồi dưỡng thì kỹ năng thuyết trình mới được hình thành bền vững và phát triển toàn diện.
Bốn là, bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên phải phù hợp với đặc điểm, trình độ của từng đối tượng và phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học.
Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm cho hoạt động bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình đạt hiệu quả thiết thực, tránh áp đặt, rập khuôn, máy móc trong quá trình tổ chức thực hiện. Mỗi học viên có đặc điểm tâm lý, trình độ nhận thức, khả năng giao tiếp và năng lực thực hành khác nhau; vì vậy, nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng cần được vận dụng linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng cụ thể.
Quá trình bồi dưỡng cần chú trọng kết hợp giữa trang bị kiến thức lý luận với tăng cường thực hành, giữa huấn luyện tập trung với tự học, tự rèn luyện; phát huy ưu điểm, sở trường của từng học viên, đồng thời kịp thời khắc phục những hạn chế về phong thái, khả năng diễn đạt, tư duy logic và kỹ năng xử lý tình huống trong thuyết trình. Các chủ thể bồi dưỡng phải thường xuyên theo dõi, đánh giá đúng năng lực của học viên để có biện pháp hướng dẫn, giúp đỡ phù hợp, tạo điều kiện để mỗi học viên đều có cơ hội rèn luyện và tiến bộ.
Bên cạnh đó, cần đặc biệt coi trọng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học viên trong quá trình bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình. Học viên không chỉ tiếp thu kiến thức một chiều mà phải chủ động nghiên cứu, trao đổi, tranh luận, thực hành và tự hoàn thiện kỹ năng của bản thân. Thông qua đó, từng bước hình thành phong cách thuyết trình tự tin, linh hoạt, có sức thuyết phục, đáp ứng yêu cầu hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội hiện nay.
3. Kết luận
Tăng cường bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cho học viên đào tạo sĩ quan chính trị cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay là yêu cầu khách quan, cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị trong Quân đội. Trong bối cảnh nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đặt ra yêu cầu ngày càng cao, người cán bộ chính trị không chỉ cần có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải có khả năng tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục và định hướng tư tưởng hiệu quả cho bộ đội. Vì vậy, quá trình bồi dưỡng kỹ năng thuyết trình cần được tiến hành toàn diện, đồng bộ, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của các cấp; bám sát mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra; đồng thời phát huy vai trò tự giác, chủ động, sáng tạo của học viên trong tự học tập, tự rèn luyện. Thực hiện tốt các yêu cầu đó sẽ góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội có tác phong công tác khoa học, phương pháp tuyên truyền thuyết phục, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới.
Trung Sĩ Khổng Việt Hưng
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương, Chỉ thị của về công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới, Ban Bí thư, số 30-CT/TW, ngày 05 tháng 02 năm 2024, Hà Nội, 2024.
2. Đảng bộ Trường SQCT, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị lần thứ X, nhiệm kỳ 2020 - 2025, Hà Nội 2020.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2026.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2026.
5. Quân ủy Trung ương, Nghị quyết về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới, số 1657 - NQ/QUTW, ngày 20 tháng 12 năm 2022, Hà Nội.