Từ chỗ chỉ là một “điều kỳ lạ công nghệ”, xe điện ngày nay đã trở thành biểu tượng cho tương lai của ngành giao thông. Chúng tôi tổng hợp 10 sự thật hấp dẫn về chương mới trong lịch sử di chuyển của nhân loại, nơi động cơ điện dần thay thế động cơ đốt trong.
Chiếc ô tô đã thay đổi hoàn toàn cuộc sống hiện đại: định hình hệ thống hạ tầng, quy hoạch đô thị, mở rộng phạm vi công nghiệp hóa và thúc đẩy kinh tế toàn cầu. Thế nhưng, tự do và thịnh vượng mà nó mang lại cũng đi kèm một cái giá lớn. Một chiếc ô tô chạy xăng thải trung bình 4,6 tấn CO₂ mỗi năm. Riêng tại Mỹ, ô tô và xe tải chiếm tới 20% tổng lượng khí nhà kính. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), giao thông chiếm khoảng 15% lượng phát thải toàn cầu, trong đó vận tải đường bộ chiếm tới 72%. Dù từng sụt giảm trong đại dịch COVID-19, lượng CO₂ từ xe cơ giới vẫn tăng đều 1,4% mỗi năm kể từ 2010.
Rõ ràng, động cơ đốt trong là một phát minh vĩ đại, nhưng cũng là nguyên nhân lớn khiến Trái đất nóng lên. Trong bối cảnh đó, ô tô điện ra đời, mang lại 1 lựa chọn bền vững hơn. Chúng hoạt động êm ái, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường hơn đáng kể.
Dưới đây là 10 sự thật đáng chú ý về thế giới xe điện.
1. Xe điện có từ thế kỷ XIX
Giống như môn golf, xe điện có nguồn gốc từ Scotland và lâu đời hơn ta tưởng. Từ năm 1832–1839, nhà phát minh người Scotland Robert Anderson đã chế tạo cỗ xe chạy điện đầu tiên. Tuy nhiên, pin của ông không thể sạc lại, khiến ý tưởng chưa thể thương mại hóa.
2. Xe điện thực sự thân thiện với môi trường
Các nghiên cứu khẳng định xe điện phát thải ít hơn nhiều so với xe dùng động cơ đốt trong. Trung bình, xe điện chỉ thải khoảng 50g CO₂/km, trong khi xe xăng thải 165g/km và xe diesel là 170g/km.
Ngay cả khi tính cả quá trình sản xuất, sạc và sử dụng, xe điện vẫn tạo ra lượng CO₂ thấp hơn gấp ba lần. Chúng cũng cần ít bảo dưỡng hơn và không sử dụng dầu động cơ.
Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT) ước tính rằng ô tô điện bán tại châu Âu hiện nay phát thải khí nhà kính thấp hơn gần 4 lần so với xe xăng tương đương trong suốt vòng đời của chúng.
3. Mặt trái: Xe điện không phải là vô hại với môi trường
Pin xe điện cần lượng lớn lithium, đồng, cobalt, nhôm, niken và magiê, phần lớn khai thác từ các quốc gia có quy định môi trường lỏng lẻo. Việc sản xuất pin cũng tiêu tốn nhiều năng lượng và thải ra nhiều CO₂ hơn sản xuất động cơ đốt trong. Do vậy, cho rằng xe điện vô hại với môi trường là không chính xác. Tuy nhiên, nếu xét toàn vòng đời, EV vẫn vượt trội. Dù sạc bằng điện từ nguồn hóa thạch, xe điện vẫn “bù” được lượng phát thải sản xuất chỉ sau 2–5 năm sử dụng.
4. Động cơ đốt trong Vs. động cơ điện: cuộc chạy đua chưa có hồi kết
Nhiều quốc gia, đặc biệt là EU, đã đặt mốc 2035 để ngừng bán xe chạy xăng. Tuy vậy, động cơ đốt trong chưa thể biến mất ngay. Cơ sở hạ tầng nhiên liệu hiện có, giá xe điện vẫn cao, khan hiếm điện và nhu cầu sử dụng động cơ trong các ngành công nghiệp khiến quá trình chuyển đổi diễn ra chậm hơn dự kiến.
5. Xe điện phải có “tiếng ồn”
Vì quá êm, xe điện từng được người Hong Kong gọi là “cái chết thì thầm”. Sự im lặng khiến tai nạn với người đi bộ, đặc biệt là người khiếm thị, tăng mạnh. Năm 2014, EU ban hành luật bắt buộc xe điện phải có Hệ thống Cảnh báo Âm thanh (AVAS), yêu cầu phát tiếng tương đương xe xăng. Mỹ và Trung Quốc sau đó cũng áp dụng quy định tương tự.
6. Xe điện đua tốc độ
Tưởng rằng chỉ động cơ xăng mới phù hợp với tốc độ, nhưng từ 2014, Liên đoàn Ô tô Quốc tế (FIA) đã ra mắt giải Formula E – tương đương F1 nhưng dùng xe điện. Xe đua điện thế hệ GEN3 đạt tốc độ tối đa 320 km/h, không thua kém nhiều so với 350 km/h của F1.
Tháng 8/2025, BYD lập kỷ lục thế giới khi chiếc Yangwang U9 Xtreme đạt tốc độ 496 km/h và hoàn thành vòng đua Nürburgring trong 6 phút 59 giây.
Tất nhiên, cuộc đua của những chiếc xe xăng mang lại nhiều cảm xúc hơn, bởi nó là sự thách thức giới hạn của cơ khí, công nghệ, sự hòa điệu của người lái và chiếc xe, cũng như niềm hứng thú và quá trình tận hưởng của người xem.
7. Công nghệ xe điện đang “mọc cánh”
Xe điện không chỉ dành cho mặt đất. Năm 2020, Cơ quan An toàn Hàng không châu Âu (EASA) chứng nhận Pipistrel Velis Electro – máy bay điện hai chỗ đầu tiên trên thế giới.
Công ty Hà Lan Elysian đang phát triển mẫu E9X, có thể chở 90 hành khách và bay 800 km mỗi lần sạc – dự kiến cất cánh trong vòng 5 năm tới.
8. Trung Quốc là “vương quốc” xe điện
Năm 2024, doanh số EV toàn cầu đạt 17,1 triệu xe và dự kiến cán mốc 21 triệu vào cuối 2025. Trung Quốc chiếm gần 60% sản lượng toàn cầu, với 11 triệu xe bán ra năm ngoái.
BYD đã vượt Tesla để trở thành nhà sản xuất EV lớn nhất thế giới.
9. Xe điện tồn tại nhiều vấn đề về bảo mật
Cựu giám đốc MI6, Sir Richard Dearlove, cảnh báo rằng xe điện Trung Quốc có thể là rủi ro an ninh, do khả năng thu thập dữ liệu. Dù chưa có bằng chứng cụ thể, các chuyên gia cho rằng mọi xe kết nối Internet đều có nguy cơ bị hack.
Các vụ tấn công vào hệ thống sạc từng để lộ hơn 100.000 bản ghi dữ liệu người dùng. Vì thế, người dùng được khuyến cáo không kết nối điện thoại cá nhân với xe, tắt các kết nối không cần thiết và bảo vệ thiết bị truy cập của mình.
10. Châu Âu đang ngày càng “chuộng” xe điện
Hiện có hơn 58 triệu xe điện lưu hành toàn cầu, phần lớn tập trung ở Trung Quốc và châu Âu.
Năm 2024, Na Uy đạt tỷ lệ xe điện chiếm 88,9% doanh số xe mới – cao nhất thế giới. Đức, Bỉ và nhiều nước EU cũng tung ra hàng loạt ưu đãi thuế và mục tiêu lắp đặt 3 triệu trạm sạc công cộng trước năm 2030. Đến 2050, EU đặt mục tiêu phần lớn xe lưu thông sẽ là xe không phát thải.
Từ phát minh động cơ đốt trong đã thay đổi lịch sử, đến kỷ nguyên xe điện đang mở ra, hành trình của con người với phương tiện di chuyển vẫn tiếp tục – lần này là hướng tới một tương lai xanh, sạch và bền vững hơn.
Cộng tác viên