Phạm vi quy hoạch tập trung vào toàn bộ lãnh thổ đất liền của 5 tỉnh, thành phố: Cần Thơ, An Giang, Đồng Tháp, Cà Mau và Vĩnh Long, cùng không gian biển, đảo theo quy định pháp luật. Đây là bước chuyển quan trọng, chuyển từ mô hình phân tán sang tổ chức không gian tập trung, liên kết chặt chẽ, thích ứng biến đổi khí hậu, hướng tới kinh tế sinh thái, nông nghiệp bền vững và hiện đại.
Quy hoạch xác định rõ 6 tiểu vùng với định hướng phát triển riêng biệt, tạo nên “Tứ giác động lực” và các cực tăng trưởng mới. Tương lai của 5 tỉnh sẽ không còn là những đơn vị riêng lẻ mà trở thành một thể thống nhất, liên kết nội vùng và kết nối quốc tế mạnh mẽ.
1.Tiểu vùng Trung tâm gồm 4 đô thị Cần Thơ, Long Xuyên, Vĩnh Long, Cao Lãnh và các xã phụ cận. Đây là “Tứ giác động lực tăng trưởng” trung tâm của toàn vùng. Kinh tế chủ đạo là đô thị, công nghiệp sinh thái – công nghệ cao. Cần Thơ giữ vai trò hạt nhân về khoa học công nghệ, logistics, thương mại và dịch vụ. Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang sẽ chuyển dịch mạnh từ nông nghiệp truyền thống sang công nghiệp hỗ trợ nông nghiệp, tạo chuỗi giá trị khép kín. Đến năm 2030, tiểu vùng này sẽ là động lực lan tỏa, thu hút đầu tư công nghệ cao, hình thành vùng đô thị liên kết hiện đại.
2.Tiểu vùng ven biển phía Đông bao gồm phía Đông TP. Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp và Cà Mau. Các đô thị Trà Vinh, Sóc Trăng, Gò Công, Bạc Liêu trở thành trung tâm động lực gắn với khu công nghiệp và Khu kinh tế Định An. Định hướng phát triển kinh tế biển, công nghiệp năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), công nghiệp chế biến và nuôi trồng thủy sản. Đây là khu vực sẽ bứt phá mạnh nhờ cảng Trần Đề, cảng Định An, trở thành cửa ngõ xuất khẩu thủy sản và năng lượng xanh của vùng.
3.Tiểu vùng ven biển phía Tây thuộc tỉnh An Giang, lấy đô thị Rạch Giá làm trung tâm, kết nối các đặc khu và xã đảo. Đặc khu Phú Quốc được định vị là trung tâm du lịch chất lượng cao tầm quốc gia và quốc tế. Tiểu vùng tập trung phát triển kinh tế biển, du lịch quốc tế, chế biến và khai thác thủy sản, đồng thời đảm bảo an ninh quốc phòng trên biển. An Giang sẽ trở thành cầu nối kinh tế biển – biên giới, với Phú Quốc là “viên ngọc” du lịch sinh thái.
4.Tiểu vùng phía Nam chủ yếu thuộc bán đảo Cà Mau. Đô thị Cà Mau là trung tâm, cảng Hòn Khoai là trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế. Khu kinh tế Năm Căn được đẩy nhanh trở thành cực tăng trưởng. Định hướng rõ nét: kinh tế biển, công nghiệp năng lượng, công nghiệp chế biến sâu, nuôi trồng thủy sản và kinh tế hàng hải. Cà Mau sẽ chuyển mình từ “đất mũi” ngập mặn thành trung tâm năng lượng tái tạo và logistics hàng hải hiện đại, góp phần quan trọng vào an ninh năng lượng quốc gia.
5.Tiểu vùng phía Bắc thuộc tỉnh Đồng Tháp, lấy đô thị Mỹ Tho làm trung tâm. Đây là cực tăng trưởng chịu ảnh hưởng lan tỏa mạnh từ vùng Đông Nam Bộ. Định hướng phát triển công nghiệp chế biến – chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái và hữu cơ phục vụ đô thị. Đồng Tháp sẽ trở thành “vườn rau – trái cây – thủy sản” công nghệ cao, kết nối trực tiếp với TP. Hồ Chí Minh qua các hành lang cao tốc Bắc – Nam.
6.Tiểu vùng ven biên giới bao gồm dải biên giới phía Tây Bắc của An Giang và Đồng Tháp. Các đô thị Châu Đốc, Hà Tiên, Hồng Ngự là trung tâm, cửa ngõ kết nối Campuchia. Tiểu vùng tập trung phát triển kinh tế biên mậu, dịch vụ logistics, trung chuyển hàng hóa và du lịch xuyên biên giới, đồng thời đảm bảo an ninh quốc phòng biên giới. Hạ tầng cửa khẩu sẽ được đồng bộ, tạo thành hành lang kinh tế Việt Nam – Campuchia sôi động.
Sau sáp nhập, 5 tỉnh không chỉ giữ vai trò “vựa lúa, vựa thủy sản” mà còn chuyển mình thành vùng kinh tế sinh thái hiện đại, trung tâm nông nghiệp công nghệ cao của cả nước và khu vực. GRDP dự kiến tăng trưởng bình quân 7,7%/năm (2021-2030), giai đoạn 2026-2030 đạt 9,5%/năm. Tỷ trọng kinh tế số chiếm 25-30%, công nghiệp chế biến chế tạo 23-24%.
Tầm nhìn đến năm 2050, vùng ĐBSCL sẽ là “vùng kinh tế sinh thái, nông nghiệp bền vững, hiện đại” hàng đầu Tiểu vùng Mê Công và Đông Nam Á. Con người được sống an toàn, thịnh vượng, gắn bó với thiên nhiên; bản sắc văn hóa sông nước được bảo tồn; môi trường sinh thái được tái tạo hài hòa với phát triển kinh tế.
Sau sáp nhập, 5 tỉnh Cần Thơ, An Giang, Đồng Tháp, Cà Mau, Vĩnh Long không còn là những mảnh ghép riêng lẻ mà đã trở thành một khối thống nhất, năng động và bền vững. Quy hoạch mới không chỉ vẽ lại bản đồ phát triển mà còn mở ra cơ hội lịch sử để vùng đất này vươn mình thành trung tâm kinh tế xanh, điểm đến đầu tư và du lịch của khu vực. Tương lai đã rõ nét: xanh hơn, hiện đại hơn và thịnh vượng hơn.
Đăng Thy