Bản đồ vị trí Vành đai 5 Vùng thủ đô theo quy hoạch
Theo đó, sáng ngày 24/8, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội với 463/470 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương 92,6% tổng số đại biểu Quốc hội.
Theo nghị quyết, dự án có chiều dài khoảng 349km, đi qua địa bàn 7 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.
Dự án được đầu tư theo hình thức đầu tư công và chia thành các dự án thành phần. Tuyến chính được quy hoạch theo tiêu chuẩn đường cao tốc 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100 - 120km/h. Bên cạnh đó là hệ thống đường song hành quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60 - 80km/h.
Hơn 288.000 tỷ đồng, sử dụng khoảng 4.011ha đất
Sơ bộ tổng mức đầu tư của toàn dự án là 288.268 tỷ đồng, từ nguồn vốn ngân sách nhà nước bố trí trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Trong đó, dự kiến khoảng 61.394 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026 - 2030 được bố trí để đầu tư khoảng 116km tuyến chính cao tốc thuộc địa phận 4 tỉnh, thành phố gồm Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng và Bắc Ninh.
Trước đó, phương án trình Quốc hội xác định phần tuyến chính cao tốc của dự án có tổng mức đầu tư khoảng 215.192 tỷ đồng, trong khi hệ thống đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng.
Nhu cầu sử dụng đất dự kiến của dự án khoảng 4.011ha, trong đó có khoảng 1.776ha đất trồng lúa, khoảng 210ha đất lâm nghiệp và khoảng 2.025ha các loại đất khác. Riêng diện tích đất trồng lúa nước từ hai vụ trở lên khoảng 1.590ha.
Về tiến độ, công tác chuẩn bị đầu tư được triển khai từ năm 2026, thực hiện dự án từ năm 2027 và phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.
Đối với các dự án thành phần sử dụng ngân sách Trung ương đã được cân đối vốn trong giai đoạn 2026 - 2030, mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2030 và đưa vào vận hành, khai thác từ năm 2031.
Các đoạn sử dụng ngân sách địa phương sẽ do từng địa phương chủ động triển khai căn cứ khả năng cân đối nguồn vốn.
Khai thác nguồn lực từ các khu đô thị quanh Vành đai 5
Một nội dung đáng chú ý khác là Quốc hội cho phép dự án được áp dụng hàng loạt cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh quá trình đầu tư.
Trong đó, dự án không phải thực hiện thẩm định, đánh giá nguồn vốn và khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công. Một số gói thầu thuộc dự án cũng được phép áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Nghị quyết cũng đề cập cơ chế khai thác nguồn lực từ quá trình phát triển đô thị dọc tuyến. Sau khi trừ chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và các chi phí liên quan, địa phương được giữ lại một phần nguồn thu để nộp ngân sách địa phương, phần còn lại nộp ngân sách Trung ương. Chính phủ sẽ quy định cụ thể tỷ lệ phân chia và phương thức thực hiện.
Việc xây dựng Vành đai 5 được kỳ vọng hình thành tuyến cao tốc vành đai quy mô lớn kết nối Hà Nội với các địa phương trong vùng, đồng thời kết nối các khu vực công nghiệp, trung tâm logistics và các tuyến giao thông quan trọng.
Khi hoàn thành, tuyến đường cũng sẽ góp phần phân luồng phương tiện từ xa, giảm áp lực cho mạng lưới giao thông khu vực trung tâm Hà Nội, đồng thời mở rộng không gian phát triển kinh tế - đô thị của các địa phương có tuyến đi qua.
Bảo Minh