1. Mở đầu
Trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, hoạt động tuyên truyền giữ vai trò quan trọng trong định hướng tư tưởng, xây dựng bản lĩnh chính trị và củng cố niềm tin cho cán bộ, chiến sĩ. Trước yêu cầu xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị cùng sự tác động của cơ chế thị trường, mạng xã hội và thông tin đa chiều trên không gian mạng, năng lực tuyên truyền của đội ngũ Chính trị viên cần tiếp tục được nâng cao. Thực tiễn ở Sư đoàn 2, Quân khu 5 cho thấy vẫn còn những hạn chế nhất định về kỹ năng, phương pháp và điều kiện bảo đảm cho hoạt động tuyên truyền. Vì vậy, nghiên cứu các biện pháp tâm lý - xã hội phát triển năng lực tuyên truyền cho Chính trị viên có ý nghĩa cấp thiết hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
Động cơ là nhân tố tâm lý giữ vai trò định hướng và thúc đẩy con người thực hiện hoạt động nhằm đạt mục đích nhất định. Đối với chính trị viên, động cơ đúng đắn trong hoạt động tuyên truyền là cơ sở quan trọng để phát huy trách nhiệm, tính tích cực và khả năng sáng tạo trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ. Là chủ thể trực tiếp tiến hành công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị ở đơn vị, Chính trị viên chỉ có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ khi có nhận thức đúng về chức trách, vai trò của bản thân trong công tác đảng, công tác chính trị. Khi có động cơ nghề nghiệp đúng đắn, chính trị viên sẽ chủ động nghiên cứu tài liệu, tích lũy tri thức, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, chiến sĩ để lựa chọn nội dung và phương pháp tuyên truyền phù hợp.
Thực tiễn cho thấy, những chính trị viên có tinh thần trách nhiệm cao, gắn bó với nghề nghiệp thường thể hiện rõ năng lực tuyên truyền ở khả năng thuyết phục, xử lý linh hoạt các tình huống tư tưởng và tạo được uy tín đối với bộ đội. Ngược lại, nếu động cơ nghề nghiệp chưa rõ ràng, thiếu ý thức tự rèn luyện thì hiệu quả tuyên truyền sẽ bị hạn chế. Để xây dựng động cơ đúng đắn cho chính trị viên cần tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng; quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và Quân đội về vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ chính trị. Đồng thời, cần quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, xây dựng môi trường tâm lý tích cực và phát huy vai trò tự giáo dục, tự rèn luyện của mỗi chính trị viên.
Năng lực tuyên truyền không phải là năng lực có sẵn mà được hình thành và phát triển chủ yếu thông qua hoạt động thực tiễn. Vì vậy, tổ chức các hoạt động bồi dưỡng kiến thức toàn diện là biện pháp có ý nghĩa nền tảng đối với quá trình phát triển năng lực tuyên truyền của đội ngũ Chính trị viên. Hoạt động tuyên truyền của chính trị viên diễn ra trong nhiều lĩnh vực với nội dung phong phú và đối tượng đa dạng. Điều đó đòi hỏi chính trị viên không chỉ có kiến thức chính trị, quân sự mà còn phải có hiểu biết về tâm lý học, giáo dục học, kỹ năng giao tiếp và khả năng xử lý tình huống tư tưởng.
Trong đó, giáo dục chính trị ở đơn vị là môi trường trực tiếp và thường xuyên để rèn luyện năng lực tuyên truyền. Với vai trò là người chủ trì và trực tiếp giảng dạy, chính trị viên có điều kiện phát triển kỹ năng lựa chọn nội dung, vận dụng phương pháp và sử dụng phương tiện tuyên truyền phù hợp với từng đối tượng cán bộ, chiến sĩ. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục chính trị theo hướng tăng cường đối thoại, gắn lý luận với thực tiễn. Bên cạnh đó, các hoạt động như diễn đàn thanh niên, sinh hoạt chính trị theo chuyên đề, tọa đàm hay các hội thi "Tuyên truyền viên giỏi", "Cán bộ giảng dạy chính trị giỏi" là môi trường thuận lợi để Chính trị viên rèn luyện kỹ năng diễn đạt, khả năng thuyết phục và phong cách tuyên truyền. Thông qua các hoạt động này, chính trị viên có điều kiện giao tiếp, gần gũi bộ đội, nắm bắt tâm lý và tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục ở đơn vị.
Trong quá trình phát triển năng lực tuyên truyền, tính tích cực và tự giác của chính trị viên có vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là cơ sở giúp Chính trị viên không ngừng hoàn thiện tri thức, kỹ năng, phương pháp công tác và nâng cao uy tín cá nhân trong đơn vị. Hiện nay, mặc dù các cấp đã quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị, nhưng nếu bản thân Chính trị viên thiếu tinh thần tự học tập, tự nghiên cứu thì năng lực tuyên truyền khó có thể phát triển toàn diện. Một số chính trị viên còn biểu hiện thụ động trong tự bồi dưỡng, chưa đầu tư đúng mức cho việc nghiên cứu tài liệu, cập nhật kiến thức mới và rèn luyện kỹ năng tuyên truyền. Điều đó làm cho hoạt động tuyên truyền còn thiếu chiều sâu, khả năng thuyết phục chưa cao. Do đó, cần phát huy mạnh mẽ tính tích cực, tự giác trong tự học tập và tự rèn luyện của đội ngũ chính trị viên. Trước hết, mỗi chính trị viên phải xác định rõ tự học tập, tự bồi dưỡng là yêu cầu tất yếu của chức trách, nhiệm vụ. Đồng thời, cần xây dựng kế hoạch tự học tập phù hợp với yêu cầu thực tiễn; thường xuyên tự đánh giá những hạn chế của bản thân để có biện pháp khắc phục. Quá trình tự học phải gắn với hoạt động thực tiễn công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị và học hỏi kinh nghiệm từ đồng chí, đồng đội.
Bảo đảm cơ sở vật chất phục vụ hoạt động tuyên truyền của đội ngũ chính trị viên. Cơ sở vật chất là điều kiện quan trọng bảo đảm cho hoạt động tuyên truyền đạt hiệu quả. Trong điều kiện hiện nay, khi yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp tuyên truyền ngày càng cao, việc đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật phục vụ công tác đảng, công tác chính trị có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình phát triển năng lực tuyên truyền của chính trị viên. Các phương tiện như phòng Hồ Chí Minh, nhà truyền thống, hệ thống truyền thanh nội bộ, máy tính, máy chiếu, tài liệu trực quan và hệ thống kết nối mạng giúp Chính trị viên đổi mới phương pháp tuyên truyền theo hướng trực quan, sinh động và hấp dẫn hơn. Khi được bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất, Chính trị viên có điều kiện khai thác hiệu quả công nghệ thông tin và các phương tiện hiện đại để nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, định hướng tư tưởng cho bộ đội. Tuy nhiên, thực tế ở một số đơn vị hiện nay cho thấy cơ sở vật chất phục vụ hoạt động tuyên truyền còn thiếu và chưa đồng bộ. Vì vậy, cần tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp trong đầu tư và quản lý cơ sở vật chất phục vụ hoạt động tuyên truyền; quan tâm xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa, bổ sung tài liệu và phương tiện kỹ thuật phục vụ giáo dục chính trị.
Phát triển năng lực tuyên truyền cho đội ngũ chính trị viên ở Sư đoàn 2, Quân khu 5 hiện nay là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng công tác đảng, công tác chính trị và xây dựng đơn vị vững mạnh về chính trị. Các biện pháp tâm lý - xã hội như xây dựng động cơ nghề nghiệp đúng đắn, tổ chức bồi dưỡng kiến thức toàn diện, phát huy tính tích cực tự học tập, tự rèn luyện và bảo đảm cơ sở vật chất có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại trong quá trình phát triển năng lực tuyên truyền của đội ngũ chính trị viên. Do đó, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp trên dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp, đồng thời phát huy vai trò chủ động, tự giác của mỗi chính trị viên nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Phan Như Quỳnh - Học viện Chính trị,
Nguyễn Hồng Mạnh - Trường Đại học Lâm Nghiệp
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Quốc phòng, Thông tư số 124/2021/TT-BQP ngày 30/9/2021 quy định về công tác giáo dục chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, tập II, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.
3. Giáo trình Công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2021.
4. Giáo trình Tâm lý học quân sự, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2020.
5. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác tư tưởng trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2022.