Nghị định mới của Chính phủ quy định đối tượng đóng, mức đóng và mức hưởng bảo hiểm thất nghiệp. (Ảnh minh hoạ)
Theo Luật Việc làm năm 2025 và Nghị định số 374/2025/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ đầu năm 2026, các trường hợp người lao động được xác định là đang đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đã được quy định đầy đủ và cụ thể hơn.
Nghị định 374 kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời bổ sung những tình huống phát sinh trên thực tế. Điểm đáng chú ý là việc nhấn mạnh trường hợp người lao động nghỉ việc tại đơn vị sử dụng lao động không còn khả năng đóng BHTN theo quy định vẫn được tính là đang tham gia. Quy định này được đánh giá là góp phần khắc phục "khoảng trống pháp lý" khi một số doanh nghiệp ngừng hoạt động, phá sản hoặc mất khả năng thanh toán, qua đó bảo đảm quyền lợi cho người lao động khi đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Theo đó, từ năm 2026, có 6 trường hợp người lao động được xác định là đang đóng BHTN:
Thứ nhất, người lao động đã đóng BHTN của tháng chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định của pháp luật và được cơ quan Bảo hiểm xã hội xác nhận.
Thứ hai, người lao động đã đóng BHTN của tháng liền kề trước tháng chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc và được xác nhận.
Thứ ba, người lao động nghỉ việc do ốm đau, thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng ở tháng liền kề trước hoặc tháng chấm dứt hợp đồng, không hưởng lương tại đơn vị và được cơ quan Bảo hiểm xã hội xác nhận.
Thứ tư, người lao động nghỉ việc không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng tại các thời điểm nêu trên và được xác nhận theo quy định.
Thứ năm, người lao động tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng và được cơ quan Bảo hiểm xã hội xác nhận.
Thứ sáu, người lao động nghỉ việc tại đơn vị sử dụng lao động không còn khả năng đóng BHTN cho người lao động.
Về mức đóng, quy định mới tiếp tục giữ nguyên tỷ lệ 1% tiền lương tháng đối với người lao động và 1% quỹ tiền lương tháng đối với người sử dụng lao động, đồng thời phân định rõ nguồn đóng theo từng loại hình đơn vị.
Cụ thể, đối với các cơ quan, đơn vị được ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ hoặc một phần kinh phí hoạt động thường xuyên, phần đóng BHTN tương ứng sẽ do ngân sách nhà nước đảm bảo và được bố trí trong dự toán chi thường xuyên hằng năm.
Đối với doanh nghiệp và các đơn vị sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, khoản đóng BHTN được hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ. Các cơ quan, tổ chức khác sử dụng nguồn kinh phí hoạt động của mình để thực hiện nghĩa vụ đóng.
Đáng chú ý, Nghị định 374 lần đầu thiết lập cơ chế hỗ trợ Quỹ BHTN từ ngân sách nhà nước với nguyên tắc cụ thể. Theo đó, ngân sách trung ương có thể hỗ trợ tối đa 1% quỹ tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHTN của những người lao động đang tham gia, nhằm bảo đảm duy trì số dư Quỹ BHTN hằng năm bằng 2 lần tổng các khoản chi chế độ và chi phí tổ chức thực hiện của năm trước liền kề.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định rõ phương thức chuyển kinh phí hỗ trợ, thời điểm xác định dự toán, quy trình thẩm định của Bộ Tài chính, cũng như cơ chế hoàn trả hoặc bổ sung kinh phí khi có chênh lệch giữa số cấp và nhu cầu thực tế.
Việc bổ sung, làm rõ các trường hợp được xác định đang đóng bảo hiểm thất nghiệp không chỉ giúp bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động, mà còn góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội, nâng cao tính ổn định của thị trường lao động trong giai đoạn tới.