Sáng 18/7 tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trị Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng".
Trình bày Báo cáo trung tâm của Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết: Qua tổng hợp ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp và kết quả rà soát của các bộ, ngành, có thể khái quát những khó khăn, vướng mắc hiện nay thành 6 nhóm vấn đề lớn.
Điểm nghẽn lớn nhất là những vướng mắc về thể chế và tổ chức thực hiện. Theo Bộ trưởng, nhiều quy định pháp luật vẫn còn chồng chéo, thiếu đồng bộ; việc ban hành văn bản hướng dẫn ở một số lĩnh vực còn chậm, trong khi cách hiểu và thực thi giữa các địa phương chưa thống nhất.
Thủ tục hành chính tuy đã được cải cách nhưng vẫn còn tình trạng phân tán, thiếu liên thông; chuyển đổi số chưa đồng bộ, doanh nghiệp vẫn phải khai báo nhiều lần, nộp hồ sơ giấy ở một số thủ tục. Bên cạnh đó, ở một số nơi vẫn còn tâm lý e ngại trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy trong giải quyết công việc, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Thủ tướng cùng các Phó Thủ tướng chủ trì Hội nghị. Ảnh: VGP
Nhóm khó khăn thứ hai là khả năng tiếp cận các nguồn lực phát triển. Doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp nhiều trở ngại trong tiếp cận tín dụng, đất đai và các nguồn vốn trung, dài hạn. Những vướng mắc liên quan đến xác định giá đất, giải phóng mặt bằng và nghĩa vụ tài chính tiếp tục làm tăng chi phí, kéo dài thời gian đầu tư.
Thứ ba, về chi phí sản xuất, kinh doanh và dòng tiền. Giá nguyên liệu, năng lượng, logistics, vốn và lao động vẫn ở mức cao. Trong khi đó các yêu cầu mới về tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội làm gia tăng chi phí tuân thủ. Việc chậm thanh toán, hoàn thuế, giải ngân hoặc xử lý các thủ tục liên quan cũng tạo thêm áp lực đối với dòng tiền và vốn lưu động của doanh nghiệp.
Thứ tư, về thị trường và chuỗi cung ứng. Xu hướng bảo hộ thương mại, các biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu về ESG, giảm phát thải và cơ chế điều chỉnh carbon đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Trong khi đó, thị trường trong nước và các chuỗi cung ứng nội địa vẫn chưa phát huy đầy đủ vai trò là bệ đỡ cho doanh nghiệp phát triển.
Thứ năm, về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân lực số, nhân lực công nghệ và lao động kỹ thuật, vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Thứ sáu, về liên kết giữa các khu vực doanh nghiệp. Mối liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài còn lỏng lẻo. Việc chia sẻ thị trường, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng và hình thành các chuỗi giá trị trong nước còn nhiều hạn chế, làm giảm hiệu quả lan tỏa của các nguồn lực và ảnh hưởng đến năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Khơi thông vốn, đất đai và hạ tầng
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, phần lớn những khó khăn trên không xuất phát từ việc thiếu chủ trương hay chính sách, mà chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Vì vậy, trọng tâm thời gian tới là tháo gỡ các điểm nghẽn thực thi với tinh thần quyết liệt, thực chất và đồng bộ hơn.
Bộ Tài chính đề xuất nhiều nhóm giải pháp trọng tâm như tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số theo nguyên tắc doanh nghiệp chỉ phải cung cấp thông tin một lần.
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo trung tâm của hội nghị. Ảnh: VGP.
Bộ cũng kiến nghị hoàn thiện hành lang pháp lý cho các hình thức cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu và đơn hàng; mở rộng tài sản bảo đảm; phát triển thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư và tài trợ chuỗi cung ứng.
Tháo gỡ vướng mắc đất đai, dự án và phát triển hạ tầng: Hoàn thiện quy trình lựa chọn nhà đầu tư, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính theo hướng rõ thủ tục, phương pháp, thời hạn và trách nhiệm. Phân loại và xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ, công trình ách tắc, đất đai bỏ hoang.
Bên cạnh đó, công khai dữ liệu quy hoạch, quỹ đất, giá đất và tình trạng pháp lý dự án trên hệ thống thống nhất. Đẩy nhanh hạ tầng chiến lược về giao thông, logistics, năng lượng, khu công nghiệp và hạ tầng số; bảo đảm cung ứng điện ổn định cho các dự án công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và công nghiệp chiến lược.
Đối với từng khu vực doanh nghiệp, Bộ Tài chính đề xuất doanh nghiệp nhà nước tập trung vào các ngành nền tảng và công nghiệp chiến lược; tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tiếp cận bình đẳng các nguồn lực; đồng thời chuyển trọng tâm thu hút FDI từ số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và có cam kết chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng Việt Nam.
Phương Vy