Bộ trưởng Bộ Xây dựng: Áp lực càng lớn, quyết tâm 'đi trước mở đường' càng cao

Nhân dịp Xuân mới Bính Ngọ 2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã có cuộc trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ về những thành tựu trong năm vừa qua mà ngành đã đạt được cũng như phương hướng, nhiệm vụ và quyết tâm của các cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành Xây dựng trong công cuộc "đi trước mở đường" cho sự phát triển kinh tế của đất nước.

Hạ tầng đang đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp

Thưa Bộ trưởng, xin Bộ trưởng cho biết về những dấu ấn nổi bật nhất của ngành Xây dựng trong năm 2025?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự giám sát của Quốc hội; sự điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, thời gian qua, ngành Xây dựng đã đạt được nhiều kết quả nổi bật.

Ước tính tăng trưởng ngành năm 2025 đạt trên 9,0%, đóng góp khoảng 16,9-17,1% trong GDP và khoảng 1,96 điểm % tăng trưởng vào tăng trưởng GDP cả nước; quy mô, tốc độ, hiệu quả đầu tư hạ tầng được nâng lên rõ rệt; tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế - xã hội.

Bộ Xây dựng đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt việc xây dựng, hoàn thiện thể chế cho đột phá phát triển kết cấu hạ tầng: chủ trì các đề án điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung pháp luật, lập lại các quy hoạch chuyên ngành quốc gia, nhất là các quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông, để gắn kết khung hạ tầng chiến lược thành thể thống nhất; xây dựng kế hoạch, nhiệm vụ, giải pháp cụ thể để tổ chức triển khai đồng bộ.

Hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia năm vừa qua có bước phát triển mạnh mẽ, đồng bộ hơn. Nhiều dự án trọng điểm hoàn thành vượt tiến độ; đến hết năm 2025, chúng ta có 3.345km tuyến chính đường bộ cao tốc hoàn thành, gấp 3 lần so với năm 2020; tổng năng lực hệ thống cảng biển tăng gần 1,3 lần so với năm 2020; tổng công suất các cảng hàng không tăng hơn 1,6 lần so với năm 2020... Nhờ vậy đã góp phần giảm chi phí logistics từ 21% vào năm 2018, đến nay chỉ còn khoảng 17-18% GDP.

Hạ tầng xây dựng - đô thị, nhà ở, hạ tầng kỹ thuật - xã hội phát triển nhanh hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Không gian đô thị được mở rộng, hình thành các vùng đô thị hóa, cực tăng trưởng mới; nhiều khu đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu du lịch - dịch vụ được đầu tư tương đối đồng bộ; hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải, chất thải rắn, chiếu sáng, công viên, cây xanh… được nâng cấp. Các chương trình nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, chỉnh trang và tái thiết đô thị được thúc đẩy, từng bước cải thiện điều kiện sống của nhân dân.

So với thời điểm năm 2020, tỷ lệ đô thị hóa đến nay đạt 45% (tăng 5%); dân cư đô thị được cấp nước sạch đạt 94% (tăng 3%); diện tích nhà ở bình quân đạt 30m² sàn/người (tăng 5,6m²)…; cả nước đã triển khai hơn 637.000 căn nhà ở xã hội, chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát được hơn 334.200 căn, đây là các "Công trình Quốc gia đặc biệt", "Công trình của ý Đảng, lòng Dân".

Có thể thấy, đất nước bước đầu đã hình thành nền tảng cho hạ tầng xanh, hạ tầng số và hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu. Một số mô hình đô thị thông minh, giao thông thông minh, quản lý đô thị trên nền tảng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, hệ thống thông tin địa lý (GIS), mô hình thông tin công trình (BIM); các giải pháp tiết kiệm năng lượng, công trình xanh, vật liệu xanh, giao thông phát thải thấp được áp dụng.

Giao quyền mạnh cho địa phương, không buông lỏng quản lý

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Bộ trưởng còn điều gì chưa hài lòng và vẫn còn trăn trở đối với công tác phát triển hạ tầng đất nước năm 2025? Nhiệm vụ nào khiến Bộ trưởng cảm thấy 'áp lực' nhất đối với ngành Xây dựng?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Mặc dù năm vừa qua ngành Xây dựng đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, tuy nhiên, chúng tôi cũng nhận thấy, trong công tác phát triển hạ tầng đất nước vẫn còn một số vấn đề hạn chế.

Đầu tiên phải kể đến là quy mô, chất lượng, tính đồng bộ của hệ thống kết cấu hạ tầng chưa tạo được bứt phá đồng đều giữa các vùng, miền; liên kết vùng, liên kết đô thị - nông thôn, đô thị - khu công nghiệp - cảng biển - cửa khẩu còn những điểm nghẽn. Bên cạnh đó, quy hoạch hạ tầng chưa thực sự đi trước một bước để dẫn dắt phát triển đô thị và kinh tế; còn tình trạng "chạy theo" giải quyết ách tắc thay vì kiến tạo không gian mới.

Trên thực tế hiện nay, nhiều đô thị lớn vẫn đối mặt với ùn tắc giao thông, quá tải hạ tầng kỹ thuật - xã hội, ô nhiễm môi trường, ngập úng, nhà ở đô thị còn có những bất cập.

Nguồn lực đầu tư cho kết cấu hạ tầng còn phân tán, dư địa ngân sách hạn hẹp, huy động khu vực tư nhân, mô hình hợp tác công - tư, huy động thị trường vốn cho hạ tầng chưa phát huy đầy đủ; chưa có cơ chế đủ mạnh và hấp dẫn để thu hút nguồn lực tư nhân vào các dự án hạ tầng quy mô lớn, phức tạp theo mô hình TOD, đặc biệt là hạ tầng đô thị; thủ tục hành chính về đầu tư, đất đai, xây dựng tuy đã cải thiện nhưng vẫn còn vướng mắc, làm chậm triển khai dự án.

Cuối cùng, việc số hóa và quản lý hạ tầng bằng công nghệ của ngành Xây dựng còn chậm, chưa hình thành được hệ thống dữ liệu dùng chung quốc gia đế tối ưu hóa vận hành; yêu cầu chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng thông minh đặt ra đòi hỏi mới về thể chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn, nguồn nhân lực chất lượng cao; trong khi cơ chế, chính sách đột phá, đồng bộ để dẫn dắt các xu hướng này còn thiếu.

Phải nói rằng, áp lực lớn nhất hiện nay của ngành Xây dựng là phải triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ có quy mô lớn, phạm vi tác động rộng, yêu cầu cao về tiến độ, chất lượng và hiệu quả, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, bền vững.

Một mặt, ngành phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng đồng bộ, ổn định, kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn về đầu tư xây dựng, trong điều kiện yêu cầu đặt ra rất gấp, phạm vi điều chỉnh rộng và phải theo kịp yêu cầu của thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội và công tác quản lý đầu tư xây dựng trong giai đoạn mới; mặt khác, phải tổ chức triển khai khối lượng lớn các dự án, công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia có tính chiến lược, lan tỏa và dẫn dắt phát triển, từ hệ thống đường bộ cao tốc, hạ tầng hàng không, cảng biển, hạ tầng đô thị đến các chương trình an sinh xã hội như Đề án xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội.

Đây là những nhiệm vụ then chốt nhằm hình thành hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, đóng vai trò "đi trước mở đường", tạo không gian phát triển mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Việc triển khai đồng thời nhiều dự án, công trình trọng điểm trên phạm vi rộng trong điều kiện chịu tác động trực tiếp của các yếu tố thực tiễn như giải phóng mặt bằng kéo dài ở một số địa bàn, biến động và thiếu hụt nguồn vật liệu xây dựng cũng là một thách thức rất lớn.

Bên cạnh đó, áp lực xuyên suốt là phải xử lý hài hòa giữa yêu cầu đẩy nhanh tiến độ với việc bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả đầu tư, trong bối cảnh nhiều dự án được triển khai đồng loạt, trên phạm vi rộng, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành và nhiều địa phương.

Yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền được đặt ra rất rõ ràng, đòi hỏi hệ thống thể chế phải được thiết kế theo hướng giao quyền mạnh hơn cho địa phương nhưng đồng thời phân định rành mạch thẩm quyền, trách nhiệm, bảo đảm không buông lỏng quản lý, không để xảy ra tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Phân cấp, phân quyền phải đi đôi với nâng cao năng lực tổ chức thực hiện của địa phương, tăng cường kiểm tra, giám sát, hậu kiểm và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu.

Ngành Xây dựng hiện đang gánh vác nhiều nhiệm vụ lớn từ hoàn thiện thể chế, đến triển khai các dự án, công trình trọng điểm, từ xây dựng các tuyến cao tốc chạy dọc đất nước, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các sân bay, cầu, cảng, 1 triệu căn nhà ở xã hội đến quản lý, phát triển thị trường bất động sản, chuyển đổi số toàn ngành. Điều gì giúp Bộ trưởng giữ vững quyết tâm cải cách, theo đuổi mục tiêu phát triển dài hạn của ngành?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Để giữ vững quyết tâm theo đuổi các mục tiêu phát triển dài hạn của ngành, yếu tố quan trọng nhất là sự thống nhất cao về nhận thức và hành động trong toàn ngành, trên cơ sở bám sát chủ trương, đường lối của Đảng và sự lãnh đạo, chỉ đạo nhất quán của Trung ương, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Đây là nền tảng chính trị và định hướng xuyên suốt giúp ngành Xây dựng kiên trì theo đuổi các mục tiêu phát triển hạ tầng dài hạn.

Cùng với đó, việc xác định rõ tầm nhìn chiến lược, lộ trình phát triển dài hạn và các ưu tiên đầu tư có trọng tâm giúp ngành chủ động phân bổ nguồn lực, xử lý hài hòa giữa yêu cầu trước mắt và mục tiêu lâu dài. Việc hoàn thiện thể chế ổn định, minh bạch, gắn với phân cấp, phân quyền rõ ràng; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, tạo điều kiện để các chủ thể thực hiện có đủ thẩm quyền, đủ trách nhiệm và đủ động lực để kiên trì triển khai các mục tiêu đã đề ra.

Ngành Xây dựng xác định lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, coi hiệu quả thực chất của công trình, chất lượng không gian sống, khả năng khai thác lâu dài của hạ tầng và sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản là thước đo cho quyết tâm và kết quả hành động.

Trên cơ sở đó, chúng tôi kiên định mục tiêu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, bền vững; kiên quyết không đánh đổi lợi ích lâu dài để lấy kết quả trước mắt, qua đó giữ vững niềm tin xã hội và tạo động lực nội sinh để theo đuổi các mục tiêu phát triển dài hạn trong kỷ nguyên mới.

Minh bạch thông tin thị trường bất động sản

Được biết, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan nhà ở, thị trường bất động sản, quản lý đô thị. Những sửa đổi quan trọng nhất sắp tới sẽ tập trung vào nội dung gì để tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Trong năm 2026, để tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi, ổn định và bền vững cho sự phát triển của thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng sẽ tập trung vào thực hiện các giải pháp cụ thể.

Giải pháp đầu tiên đó là tăng nguồn cung cho thị trường bất động sản bằng việc tập trung đẩy mạnh tăng nguồn cung các dự án bất động sản đa dạng phân khúc, đa dạng sản phẩm bất động sản để hạn chế sự lệch pha cung - cầu trong cơ cấu sản phẩm bất động sản nhằm tăng nguồn cung cho thị trường bất động sản, tăng khả năng tiếp cận cho người mua và góp phần giảm giá thành sản phẩm bất động sản.

Tiếp theo, Bộ Xây dựng xác định sẽ quản lý giao dịch bất động sản thông qua Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý. Chúng tôi đang đề xuất thí điểm mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước thành lập để tạo lập một sàn giao dịch chuẩn với hệ thống dữ liệu chính thống, minh bạch và kiểm soát được rủi ro. Việc hình thành trung tâm này sẽ giúp hạn chế tình trạng thông tin sai lệch, thổi giá, đầu cơ, đồng thời tạo niềm tin cho nhà đầu tư và người dân khi tham gia các giao dịch bất động sản.

Minh bạch thông tin thị trường bất động sản bằng việc vận hành hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản. Bộ Xây dựng cũng đề nghị các tổ chức, cá nhân, địa phương khẩn trương cập nhật dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản vào Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản để đảm bảo thông tin về các dự án, pháp lý và tiến độ được công khai đầy đủ, giúp người mua và nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận và đưa ra quyết định chính xác.

Đồng thời, Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 94/2024/NĐ-CP ngày 24/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Kinh doanh bất động sản về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc thu thập, tổng hợp và công bố dữ liệu thị trường một cách đầy đủ, thống nhất và kịp thời.

Chúng tôi cũng sẽ tiếp tục thực hiện đồng bộ các biện pháp để điều tiết thị trường bất động sản và kiểm soát, kiềm chế giá nhà ở, bất động sản; chống đầu cơ, thổi giá trong thị trường bất động sản.

Hoàn thiện cơ chế 'lấy hạ tầng nuôi hạ tầng'

Đại hội lần thứ I của Đảng bộ Bộ Xây dựng (tháng 8/2025) đã đánh dấu sự thay đổi lớn trong tổ chức, chức năng và nhiệm vụ khi hợp nhất hai ngành Xây dựng và Giao thông vận tải. Việc hợp nhất là sự cam kết mạnh mẽ về thay đổi tư duy, kiến tạo phát triển hạ tầng, đô thị, chuyển đổi số và phát triển xanh - những trụ cột chiến lược của đất nước. Xin hỏi, sang năm 2026, Bộ Xây dựng sẽ tập trung vào những mục tiêu nào để hiện thực hóa lời cam kết này?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Năm 2025 thực sự là một dấu mốc đặc biệt khi từ ngày 1/3, Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Xây dựng được hợp nhất để hình thành một Bộ Xây dựng mới với phạm vi quản lý mở rộng.

Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng theo Nghị định số 33/2025/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 25/2/2025 Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Xây dựng. Việc hợp nhất này không chỉ mở rộng nhiệm vụ mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về tinh gọn bộ máy, xóa bỏ các tầng nấc trung gian, đảm bảo mọi nhiệm vụ quản lý nhà nước đều được thực hiện thống nhất và đồng bộ, không để sót hay bỏ trống bất kỳ lĩnh vực nào.

Để thực hiện lời cam kết này, sang năm 2026, Bộ Xây dựng tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Lãnh đạo, chỉ đạo thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng. Triệt để cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh bất hợp lý, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân, doanh nghiệp. Chủ động tham mưu, đề xuất cơ chế thí điểm, đặc thù cho các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia để rút ngắn thời gian chuẩn bị và thực hiện đầu tư; phân cấp mạnh mẽ cho địa phương làm cơ quan chủ quản đầu tư, cũng như trong quản lý khai thác kết cấu hạ tầng.

Chúng tôi tiếp tục hoàn thiện hệ thống các quy hoạch ngành, hệ thống chỉ tiêu phát triển ngành với tầm nhìn dài hạn, đi trước một bước, mang tính ổn định lâu dài (đặc biệt là quy hoạch hạ tầng cảng biển, sân bay, đường thủy) để dẫn dắt, định hướng công tác đầu tư phát triển hạ tầng, bảo đảm hiệu quả đầu tư, phát triển cân đối, hài hòa tổng thể giữa các lĩnh vực. Ưu tiên phân bổ nguồn lực cho kết cấu hạ tầng trọng điểm, có tính lan toả, liên kết vùng, tạo ra hành lang kinh tế mới; cho các dự án xây dựng xanh, giao thông phát thải thấp, vật liệu tái chế, sử dụng năng lượng hiệu quả, ứng phó biến đổi khí hậu; quan tâm an sinh xã hội qua việc triển khai hiệu quả Chương trình nhà ở xã hội, phát triển đô thị hiện đại.

Trong đó, Bộ Xây dựng tập trung vào các mục tiêu trọng tâm như: hình thành 5.000 km đường cao tốc; triển khai đầu tư các tuyến đường sắt quốc gia trọng điểm; nâng công suất cảng biển lên 1,2-1,4 tỷ tấn (tăng 1,33 lần so với hiện nay là 900 triệu tấn/năm) và năng lực thông qua hệ thống cảng hàng không đạt khoảng 275 triệu hành khách (tăng 1,7 lần so với hiện nay là 155 triệu hành khách); phấn đấu hoàn thành mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội sớm 2 năm và có trên 1,6 triệu căn vào năm 2030 so với mục tiêu; nâng tỷ lệ nhà ở kiên cố toàn quốc lên 85-90%, diện tích nhà ở bình quân đạt 30m² sàn/người (tăng 5,6m²), phấn đấu đạt mục tiêu đô thị hóa trên 50% đến năm 2030 (so với tỷ lệ đô thị hóa hiện nay khoảng 44,3%).

Đặc biệt, để có nguồn lực cho đầu tư phát triển hạ tầng đất nước, Bộ Xây dựng chuyển hướng từ "huy động" sang "khơi thông và nuôi dưỡng" các nguồn lực. Hoàn thiện cơ chế "Lấy hạ tầng nuôi hạ tầng" thông qua việc khai thác hiệu quả quỹ đất để tái đầu tư; phát triển các công cụ tài chính mới như trái phiếu công trình, quỹ đầu tư hạ tầng để huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân và các định chế tài chính quốc tế.

Khuyến khích đầu tư tư nhân, đầu tư theo hình thức hợp tác công - tư vào các lĩnh vực trọng yếu như: cảng biển; cảng hàng không; hạ tầng giao thông đô thị. Cải cách mạnh mẽ thủ tục đầu tư, quy hoạch, đất đai; bảo đảm chia sẻ rủi ro hợp lý trong các dự án hợp tác công - tư; có chính sách khuyến khích ứng dụng công nghệ mới, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, hạ tầng, tín dụng và thông tin quy hoạch để thu hút đầu tư tư nhân.

Trong dòng chảy phát triển của đất nước, Bộ Xây dựng cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng và phát triển các giải pháp công nghệ tiên tiến trong quá trình phát triển kết cấu hạ tầng. Đặt mục tiêu doanh nghiệp Việt Nam phải từng bước làm chủ công nghệ thi công đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, giảm phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài, mà trước hết trong lĩnh vực vận hành khai thác và tiến tới từng bước sản xuất. Đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh và giao thông thông minh. Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng số đồng bộ, coi đây là "hạ tầng cứng" của nền kinh tế số. Nghiên cứu phát triển các loại vật liệu tính năng cao, vật liệu tái chế nhằm tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Chúng tôi tiếp tục chú trọng vào công tác phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đất nước trên mọi lĩnh vực trong kỷ nguyên mới. Trong đó, chú trọng công tác tổ chức cán bộ, xác định công tác cán bộ là "then chốt của then chốt", xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là người đứng đầu đủ phẩm chất, trình độ, năng lực, có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực đường sắt, ứng dụng công nghệ số, công nghệ xanh…

Cuối cùng, bên cạnh các hoạt động hỗ trợ và thúc đẩy, Bộ Xây dựng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, chống thất thoát, lãng phí trong lĩnh vực xây dựng, giao thông, đặc biệt là kiểm tra, giám sát phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Xin cảm ơn Bộ trưởng!

theo Chinhphu