Giải trí trong bối cảnh chuyển đổi số là một trong những hoạt động giúp sinh viên giảm căng thẳng, mệt nhọc sau những giờ học căng thẳng trên môi trường số thông qua các nền tảng số, ứng dụng số. Chính vì vậy, để nâng cao nhận thức cho sinh viên về hành vi giải trí trên môi trường số, phòng ngừa các ảnh hưởng xấu từ hành vi giải trí trên môi trường số đến các bạn sinh viên, nghiên cứu đề xuất xây dựng cẩm nang "Nâng cao nhận thức cho sinh viên về hành vi giải trí trên môi trường số".
Bài viết này dựa trên kết quả nghiên cứu "Hành vi giải trí của sinh viên Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số".
- Đặt vấn đề
- Nội dung của Cẩm nang
- Một số hình ảnh về nội dung trong cẩm nang
- Kết luận
Giải trí là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, các phương tiện thông tin đại chúng được tạo ra như một nền văn hóa giải trí thông qua truyền hình, đài phát thanh, báo chí, phim ảnh, và gần đây hơn là giải trí trên nền tảng số. Giải trí trong bối cảnh chuyển đổi số là một trong những hoạt động giúp sinh viên giảm căng thẳng, mệt nhọc sau những giờ học căng thẳng trên môi trường số thông qua các nền tảng số, ứng dụng số. Hiện nay, có khoảng 77 triệu người Việt Nam đang sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội (chiếm 97,8% dân số từ 13 tuổi trở lên), lượng người dùng cũng có xu hướng tăng nhanh (năm 2022 tăng 6,9% so với năm 2021) (Nguyễn Thị Trường Giang; Nguyễn Thị Thu, 2022). Người dùng thường xuyên kết nối với nhiều loại phương tiện truyền thông xã hội thông qua điện thoại thông minh của họ. Các hoạt động như xem chương trình truyền hình, lướt internet dần trở thành xu hướng chủ đạo có thể trở thành thói quen (Benny, 2015). Các ứng dụng giải trí, bao gồm cả giải pháp trí tuệ nhân tạo, được phát triển để cạnh tranh với con người và với nhau. Còn các kỹ thuật tương tác tiên tiến được nghiên cứu và phát triển, làm nổi bật bản chất và mục đích thẩm mỹ của nghệ thuật và văn hóa kỹ thuật số. (Ciancarini, P., Nakatsu, R., & Rauterberg, M., 2024). Biểu hiện rõ nhất về hành vi giải trí của sinh viên được thể hiện thông qua các ứng dụng phổ biến cụ thể như (Facebook Lite), Twitter, Instagram, YouTube (YouTube Go), Messenger (Messenger Lite,+Messenger), Telegram (Telegram+, Telegram X), IMO, WhatsApp, Viber và Google+.....(Tafesse, 2022).
Nghiên cứu về hiệu quả tích cực của giải trí công nghệ về hành vi con người cho thấy con người ngày càng tập trung sử dụng công nghệ giải trí tại nơi làm việc, trường học và ở nhà (Rauterberg, 2004). Ngoài ra, nghiên cứu đã đưa ra những tác động của công nghệ đến hành vi của họ về khía cạnh giáo dục và hành vi xã hội. Mạng xã hội trực tuyến có ảnh hưởng tới việc tạo ra thêm một thói quen, một môi trường để buôn bán kinh doanh. Có 38,2% giới trẻ khẳng định, bản thân thường mua bán trên MXH và 29% giới trẻ tham gia các nhóm. Đồng thời, những vấn đề liên quan tới bảo mật thông tin cá nhân trên mạng xã hội cũng được nhắc đến như một ảnh hưởng tiêu cực đến thanh thiếu niên (Trịnh Hòa Bình và cộng sự, 2015)
Giải trí là một phần quan trọng trong cuộc sống, giúp chúng ta thư giãn, giảm stress, căng thẳng và nâng cao tinh thần. Tuy nhiên, việc giải trí cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được thực hiện một cách an toàn.
Cẩm nang Giải trí an toàn trên môi trường số giúp ghi chép lại những điều cần lưu ý khi thực hiện hành vi giải trí trong bối cảnh chuyển đổi số. Qua đó giúp họ nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc giải trí an toàn, hiểu rõ hơn về tác động của việc tiêu thụ nội dung trực tuyến và sử dụng các dịch vụ trực tuyến một cách an toàn và hiệu quả.
Cẩm nang Giải trí an toàn trên môi trường số sẽ tập trung làm rõ các nội dung sau:
- Nhận diện giải trí trên môi trường số.
- Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc giải trí an toàn.
- Biểu hiện của hành vi giải trí trong bối cảnh chuyển đổi số.
- Một số hành vi nguy cơ.
- Kỹ năng cần có để giải trí an toàn.
| STT | Nội dung | Chi tiết |
| 1 | Nhận diện giải trí trên môi trường số | - Giải thích tầm quan trọng của giải trí an toàn trong bối cảnh hiện đại. - Giới thiệu về mục đích và đối tượng cẩm nang. |
| 2 | Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc giải trí an toàn. | - Nêu ra các nguy cơ tiềm ẩn khi giải trí trong chuyển đổi số. - Giúp người đọc hiểu được những nguy cơ tiềm ẩn khi thực hiện hành vi giải trí trực tuyến ví dụ: lừa đảo, bắt nạt trực tuyến, nội dung độc hại,... - Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ bản thân và gia đình khi tham gia các hoạt động giải trí trực tuyến. |
| 3 | Biểu hiện của hành vi giải trí trong bối cảnh chuyển đổi số | - Hành vi học tập - Hành vi mua sắm tiêu dùng - Hành vi giao lưu, kết bạn - Hành vi chăm sóc sức khỏe - Hành vi khác |
| 4 | Một số hành vi nguy cơ | - Tham gia vào giao dịch tiền ảo, tốn thời gian, hao tổn kinh phí. - Lạm dụng giải trí, hình thành tính ì cao - Truy cập các trang, tin bài không lành mạnh. |
| 5 | Kỹ năng cần có để giải trí an toàn. | - Hướng dẫn người dùng lựa chọn nội dung giải trí phù hợp với độ tuổi và sở thích. - Chia sẻ các mẹo bảo mật để bảo vệ thông tin cá nhân và cá thiết bị khi giải trí trực tuyến. - Thúc đẩy sự phát triển của môi trường giải trí trực tuyến an toàn và lành mạnh, lựa chọn các hoạt động phù hợp với nhu cầu và mục đích của bản thân. - Khuyến khích người dùng có thể kết hợp giải trí với các hoạt động khác để có lối sống cân bằng. - Giúp người đọc tận dụng tối đa các lợi ích của việc giải trí trực tuyến. |
Hành vi giải trí trong bối cảnh chuyển đổi số là xu thế tất yếu nhưng cần được thực hiện hợp lý và có hiệu quả bằng kiến thức và kỹ năng. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp về nhận thức và kỹ năng sẽ giúp sinh viên phát huy vai trò xung kích trong kỷ nguyên số.
Cẩm nang giải trí an toàn nhằm giúp sinh viên trang bị kiến thức về chuyển đổi số, giải trí trong chuyển đổi số; Trang bị kỹ năng phòng ngừa nguy cơ rủi ro và kỹ năng giải trí lành mạnh, an toàn trên môi trường số, góp phần giảm thiểu những tác động tiêu cực của giải trí trong bối cảnh chuyển đổi số, mang lại môi trường lành mạnh, an toàn cho sinh viên và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần cho sinh viên trong thời gian tới.
ThS. Phan Thị Thảo - Giảng viên khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam
Nông Thị Bích Phương, Dương Thị Hồng Ánh - Sinh viên K10TLH, khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Cẩm nang chuyển đổi số. (2021). Hà Nội: Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông.
- Benny, L. K. W. (2015). Entertainment studies–a perspective. American International Journal of Research in Humanities, Arts and Social Sciences, 10, 7-11.
- Ciancarini, P., Nakatsu, R., & Rauterberg, M. (2024). Entertainment Computing: Past, Present, and Future. In Handbook of Human Computer Interaction (pp. 1-21). Cham: Springer International Publishing.
- Tafesse, W. (2022). Social networking sites use and college students' academic performance: testing for an inverted U-shaped relationship using automated mobile app usage data. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 19(1), 16.Ciancarini, P., Nakatsu, R., & Rauterberg, M. (2024). Entertainment Computing: Past, Present, and Future. In Handbook of Human Computer Interaction (pp. 1-21). Cham: Springer International Publishing.
- Rauterberg, M. (2004). Positive effects of entertainment technology on human behaviour. In Building the Information Society: IFIP 18th World Computer Congress Topical Sessions 22–27 August 2004 Toulouse, France (pp. 51-58). Springer US.
- Nguyễn Thị Trường Giang; Nguyễn Thị Thu. (2022). "Sử dụng mạng xã hội trong truyền thông chính trị ở Việt Nam". Tạp chí Lý luận chính trị điện tử, ngày 9-9-2022, http://lyluanchinhtri.vn/home/index.php/dien-dan/item/4465-su-dung-mang-xa-hoi-trong-truyen-thong-ch.Nguyễn Như Ý, Đại Từ điển Tiếng Việt, Hà Nội: NXB Văn hóa Thông tin, 1999.
- Trịnh Hòa Bình, Lê Thế Lĩnh, Phan Quốc Thắng. (2015). Thực trạng sử dụng mạng xã hội trực tuyến và một số gợi ý về chính sách. Tạp chí Khoa học và Công nghệ, số 2 (12), 41-48.
- Trịnh Hòa Bình, Lê Thế Lĩnh. (2015). Mạng xã hội trực tuyến của giới trẻ ở đô thị hiện nay. Tạp chí Xã hội học số 1 (129), 52-59.