Mở rộng không gian cho nghiên cứu sinh viên
Hội nghị triển khai Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học - Euréka lần thứ 28 là dịp để các trường đại học, học viện, cao đẳng trên toàn quốc nắm bắt đầy đủ thông tin về thể lệ, nội dung, quy trình tổ chức và những điểm mới của mùa giải năm 2026.
Không chỉ cung cấp các thông tin cần thiết, hội nghị còn tạo diễn đàn để đại diện các cơ sở giáo dục đại học trao đổi kinh nghiệm trong việc phát động phong trào nghiên cứu khoa học, hướng dẫn sinh viên xây dựng đề tài, tổ chức tuyển chọn và hoàn thiện các công trình trước khi tham gia giải thưởng.
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh quốc gia, việc hình thành môi trường nghiên cứu ngay từ giảng đường có ý nghĩa đặc biệt. Đây là quá trình giúp sinh viên không chỉ tiếp cận tri thức mà còn học cách đặt câu hỏi, nhận diện vấn đề, xây dựng phương pháp nghiên cứu, kiểm chứng kết quả và tìm kiếm khả năng ứng dụng.
Phát biểu tại hội nghị, ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh nghiên cứu khoa học trong sinh viên không đơn thuần là hoạt động bổ trợ cho quá trình đào tạo chuyên môn. Đây còn là môi trường quan trọng để hình thành tư duy khoa học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo và khả năng đưa tri thức vào giải quyết những yêu cầu thực tiễn của đời sống xã hội.
Quan điểm này cũng đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động nghiên cứu sinh viên: công trình khoa học không nên dừng lại ở phạm vi phòng thí nghiệm hay những trang báo cáo, mà cần từng bước tiến tới khả năng ứng dụng, chuyển giao và tạo ra giá trị cho cộng đồng.
27 năm tạo dựng một thương hiệu học thuật
Trải qua 27 năm hình thành và phát triển, Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học - Euréka đã trở thành một trong những sân chơi học thuật có uy tín dành cho sinh viên Việt Nam.
Từ những mùa giải đầu tiên, Euréka từng bước mở rộng quy mô, lĩnh vực nghiên cứu và mạng lưới các trường tham gia. Qua mỗi năm, giải thưởng không chỉ tìm kiếm những đề tài xuất sắc mà còn góp phần hình thành cộng đồng sinh viên có niềm say mê nghiên cứu, khuyến khích tinh thần chủ động sáng tạo và khát vọng đóng góp bằng tri thức.
Năm 2025, giải thưởng thu hút 2.179 đề tài nghiên cứu, với hơn 7.500 thí sinh đến từ 161 trường đại học, cao đẳng và học viện trên toàn quốc. Những con số này cho thấy phong trào nghiên cứu khoa học trong sinh viên đang ngày càng phát triển cả về quy mô lẫn chiều sâu.
Đằng sau mỗi đề tài là một quá trình lao động trí tuệ nghiêm túc của sinh viên và giảng viên hướng dẫn. Có những công trình bắt đầu từ một vấn đề rất gần gũi trong đời sống, có những nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp, cộng đồng hoặc những thách thức mới của khoa học, công nghệ.
Điều đáng ghi nhận là nhiều đề tài sau khi được phát hiện tại Euréka tiếp tục được các tác giả phát triển ở những bậc học cao hơn, tham gia các chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo hoặc trở thành nền tảng cho các dự án khởi nghiệp.
Vì vậy, giá trị của Euréka không chỉ nằm ở những giải thưởng được trao vào cuối hành trình, mà còn ở khả năng mở ra một hành trình mới cho mỗi công trình và mỗi người trẻ.
Điểm mới từ mô hình phối hợp ba lực lượng
Bước sang lần tổ chức thứ 28, Giải thưởng Euréka tiếp tục được triển khai rộng rãi đến các trường đại học, học viện và cao đẳng trên toàn quốc. Đối tượng tham gia được mở rộng, bao gồm sinh viên Việt Nam và sinh viên quốc tế đang học tập tại Việt Nam.
Các công trình dự thi trải rộng trên 15 lĩnh vực nghiên cứu, gồm công nghệ thông tin, sinh học - y dược, môi trường, kinh tế, xã hội và nhân văn, giáo dục, kỹ thuật công nghệ, nông nghiệp cùng nhiều lĩnh vực khác.
Đáng chú ý, năm 2026 đánh dấu bước phát triển mới khi Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh chính thức tham gia đồng tổ chức giải thưởng cùng Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
Sự phối hợp giữa ba lực lượng được kỳ vọng tạo nên một cấu trúc hỗ trợ toàn diện cho nghiên cứu sinh viên. Trong đó, cơ quan quản lý nhà nước đóng vai trò định hướng và kết nối nguồn lực khoa học, công nghệ; tổ chức Đoàn phát huy vai trò tập hợp, đồng hành cùng thanh niên; còn hệ thống đại học góp phần bảo đảm nền tảng chuyên môn, đội ngũ giảng viên, nhà khoa học và môi trường nghiên cứu.
Mô hình này cũng mở ra khả năng tăng cường chiều sâu chuyên môn cho giải thưởng thông qua việc huy động các chuyên gia, nhà khoa học tham gia đánh giá; đồng thời thúc đẩy kết nối giữa đề tài nghiên cứu với doanh nghiệp, quỹ đầu tư, tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo và các cơ sở ươm tạo.
Nếu được vận hành hiệu quả, Euréka sẽ không chỉ là điểm đến cuối cùng của các đề tài xuất sắc mà có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị tri thức: từ phát hiện ý tưởng, bồi dưỡng năng lực, đánh giá công trình đến kết nối nguồn lực, ươm tạo và đưa sản phẩm vào thực tiễn.
Từ giải thưởng đến giá trị ứng dụng
Một trong những kỳ vọng lớn của mùa giải năm 2026 là tạo thêm cơ hội để các công trình nghiên cứu sinh viên bước ra khỏi phạm vi cuộc thi.
Thực tế cho thấy, không ít sinh viên có ý tưởng tốt nhưng gặp khó khăn khi chuyển từ kết quả nghiên cứu sang sản phẩm, mô hình hoặc giải pháp có khả năng ứng dụng. Những hạn chế về kinh phí, sở hữu trí tuệ, kỹ năng thương mại hóa, kết nối thị trường và kinh nghiệm xây dựng dự án có thể khiến nhiều ý tưởng chưa thể đi xa.
Sự tham gia của Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng góp phần giải quyết khoảng trống này thông qua việc kết nối các công trình tiềm năng với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Sinh viên có thể có thêm cơ hội tiếp cận các chương trình ươm tạo, tư vấn về sở hữu trí tuệ, hoàn thiện sản phẩm và từng bước thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn mới, khi tri thức chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành năng suất, sản phẩm, dịch vụ và những giải pháp phục vụ đời sống.
Đối với sinh viên, quá trình ấy còn mang lại những giá trị lâu dài hơn một giải thưởng. Đó là khả năng làm việc với dữ liệu, tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề, tinh thần hợp tác và năng lực biến một ý tưởng thành sản phẩm cụ thể.
Bệ phóng cho thế hệ khoa học trẻ
Sau 27 năm, Euréka đã hình thành một hành trình đáng ghi nhận trong việc đồng hành cùng sinh viên yêu khoa học. Bước vào mùa giải thứ 28, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục duy trì quy mô và uy tín, mà còn phải tạo ra những giá trị mới phù hợp với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Trong hành trình đó, sự đồng hành của các nhà khoa học, giảng viên, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo có vai trò quan trọng. Mỗi đề tài được lựa chọn, mỗi sinh viên được khích lệ và mỗi ý tưởng được kết nối đúng địa chỉ đều có thể trở thành một hạt giống cho tương lai.
Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học - Euréka lần thứ 28 năm 2026 vì thế không chỉ là cuộc tranh tài học thuật giữa các sinh viên. Quan trọng hơn, đây là không gian để thế hệ trẻ chứng minh năng lực nghiên cứu, nuôi dưỡng khát vọng sáng tạo và tìm kiếm cơ hội đưa tri thức phục vụ cộng đồng.
Từ giảng đường đến phòng thí nghiệm, từ công trình nghiên cứu đến sản phẩm thực tế, hành trình ấy cần một hệ sinh thái đủ mạnh để đồng hành với người trẻ trong từng bước đi. Với nền tảng 27 năm cùng mô hình phối hợp mới giữa cơ quan quản lý khoa học và công nghệ, tổ chức Đoàn và hệ thống đại học, mùa giải Euréka năm 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát hiện nhiều ý tưởng mới, những công trình có giá trị thực tiễn và những gương mặt khoa học trẻ giàu khát vọng.
Đó cũng chính là ý nghĩa lớn nhất của Euréka: không chỉ trao giải cho những công trình xuất sắc hôm nay, mà còn góp phần tạo dựng nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho ngày mai.
Tấn Tài