Hội nghị “Bản quyền trợ lý ảo trí tuệ nhân tạo cho công chức” do Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 08/4/2026 không chỉ mang ý nghĩa đào tạo kỹ năng, mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị: từ “ứng dụng AI” sang “làm chủ AI”, đặt nền móng cho khái niệm “chủ quyền số” trong hệ thống hành chính.
Ông Lê Quang, đại diện đơn vị cung cấp bản quyền trợ lý ảo AI, báo cáo viên chính.
Từ nhu cầu cấp thiết đến chiến lược bài bản
Thực tiễn cho thấy, trong năm 2026, chuyển đổi số đã trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động quản lý nhà nước tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích rõ rệt, việc cán bộ, công chức tự phát sử dụng các nền tảng AI miễn phí như ChatGPT, Gemini hay Claude lại tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng.
Theo phân tích của chuyên gia tại hội nghị, việc sử dụng tài khoản cá nhân đồng nghĩa với việc dữ liệu công vụ không còn nằm trong phạm vi kiểm soát của cơ quan nhà nước. Đây là nguy cơ dẫn đến “khủng hoảng quyền sở hữu dữ liệu”, khi các thông tin nội bộ có thể bị lưu trữ, khai thác bởi các tập đoàn công nghệ nước ngoài.
Đáng lo ngại hơn, các hệ thống AI công cộng thường có cơ chế học từ dữ liệu người dùng. Điều này làm gia tăng nguy cơ lộ lọt bí mật nhà nước nếu cán bộ vô tình nhập các nội dung nhạy cảm như dự thảo văn bản, báo cáo nội bộ hay dữ liệu chuyên ngành. Bên cạnh đó, sản phẩm do AI cá nhân tạo ra cũng thiếu tính định danh pháp lý, không gắn với trách nhiệm công vụ, gây khó khăn trong kiểm soát và truy vết.
Trước thực trạng này, Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động triển khai hệ sinh thái Google Workspace Enterprise như một giải pháp tổng thể. Đây là môi trường làm việc số khép kín, cho phép quản trị tập trung dữ liệu, đảm bảo thông tin được lưu trữ an toàn và không bị sử dụng để huấn luyện ngược cho các mô hình AI công cộng.
Hệ sinh thái AI: “Cánh tay nối dài” của công chức
Điểm nhấn của chương trình tập huấn là việc đưa vào sử dụng nền tảng Google Gemini phiên bản bản quyền Enterprise. Không chỉ đơn thuần là công cụ hỗ trợ, hệ thống này được xem như “cánh tay nối dài” giúp nâng cao năng lực xử lý công việc của đội ngũ cán bộ, công chức.
Ông Lê Quang hướng dẫn thực hành một số tác vụ với Google Gemini.
Trong lĩnh vực soạn thảo văn bản, AI có thể nhanh chóng xây dựng khung nội dung cho bài phát biểu, thông cáo báo chí hoặc báo cáo chuyên đề chỉ từ vài từ khóa. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý công việc, đồng thời đảm bảo tính logic và mạch lạc của văn bản.
Ở khía cạnh phân tích dữ liệu, AI cho phép tổng hợp thông tin từ hàng trăm báo cáo khác nhau, tự động trích xuất số liệu quan trọng, phát hiện xu hướng và trực quan hóa dữ liệu dưới dạng biểu đồ. Nhờ đó, quá trình ra quyết định của lãnh đạo trở nên nhanh chóng và chính xác hơn.
Đặc biệt, AI còn đóng vai trò như một “cố vấn số”, hỗ trợ cán bộ trong việc xây dựng các kịch bản xử lý tình huống dựa trên quy trình đã được chuẩn hóa. Đây là bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Đột phá từ NotebookLM: Trợ lý pháp lý thông minh
Một trong những nội dung nổi bật tại hội nghị là ứng dụng NotebookLM – công cụ được đánh giá cao trong việc khắc phục hiện tượng “ảo giác AI”. Khác với các mô hình thông thường, NotebookLM hoạt động dựa trên nguồn dữ liệu do người dùng cung cấp, đảm bảo mọi thông tin đều có căn cứ rõ ràng.
Cán bộ, công chức có thể xây dựng “sổ tay pháp lý số” bằng cách tải lên các văn bản quy phạm pháp luật như luật, nghị định, thông tư. Khi cần tra cứu, AI sẽ chỉ trích xuất thông tin từ các tài liệu này, đồng thời cung cấp dẫn chiếu cụ thể đến từng điều khoản, trang văn bản.
Giải pháp này không chỉ giúp giảm đến 90% thời gian tra cứu thủ công, mà còn nâng cao độ chính xác trong áp dụng pháp luật – yếu tố then chốt trong hoạt động quản lý nhà nước. Đồng thời, nó góp phần hạn chế tối đa rủi ro sai sót do thông tin không kiểm chứng.
Con người là trung tâm: Nguyên tắc “Kiểm chứng – Phản biện – Cẩn trọng”
Dù công nghệ phát triển đến đâu, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh vẫn khẳng định vai trò trung tâm của con người trong quá trình chuyển đổi số. AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn tư duy và trách nhiệm của cán bộ.
Tại hội nghị, các học viên được quán triệt nguyên tắc sử dụng AI gồm ba yếu tố: “Kiểm chứng – Phản biện – Cẩn trọng”. Theo đó, mọi thông tin do AI cung cấp đều phải được kiểm tra lại trước khi sử dụng; cán bộ cần có tư duy phản biện để đánh giá tính hợp lý của nội dung; và luôn thận trọng khi xử lý các dữ liệu nhạy cảm.
AI có thể hỗ trợ viết một bài phát biểu hoàn chỉnh, nhưng chiều sâu tư tưởng và trách nhiệm chính trị vẫn phải do con người đảm nhiệm. AI có thể trích dẫn văn bản pháp luật nhanh chóng, nhưng việc vận dụng vào từng trường hợp cụ thể đòi hỏi kinh nghiệm và đạo đức nghề nghiệp.
Việc cấp bản quyền AI vì vậy không chỉ là cấp quyền truy cập công nghệ, mà còn là trao một phương thức làm việc mới gắn liền với trách nhiệm bảo vệ an ninh thông tin quốc gia. Mỗi cán bộ, công chức vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng đối với sản phẩm công vụ của mình.
Hiện thực hóa tầm nhìn “AI for Citizens”
Hội nghị lần này là một mắt xích quan trọng trong lộ trình triển khai chương trình “AI for Citizens” của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2025–2030. Việc chuẩn hóa và cấp bản quyền trợ lý ảo AI cho đội ngũ công chức không chỉ mang lại lợi ích nội tại cho bộ máy hành chính, mà còn tạo nền tảng để phục vụ người dân tốt hơn.
Trước hết, việc ứng dụng AI giúp nâng cao năng suất lao động, giảm tải các công việc lặp đi lặp lại, tạo điều kiện để cán bộ tập trung vào các nhiệm vụ mang tính sáng tạo và hoạch định chính sách. Đồng thời, việc sử dụng các công cụ đạt chuẩn quốc tế góp phần xây dựng hình ảnh đội ngũ công chức chuyên nghiệp, hiện đại.
Quan trọng hơn, mô hình này giúp đảm bảo an toàn thông tin, ngăn chặn nguy cơ rò rỉ dữ liệu từ các nền tảng không chính thống. Đây là yếu tố then chốt trong bối cảnh an ninh mạng ngày càng trở thành vấn đề sống còn đối với mỗi quốc gia.
Khẳng định vị thế trong kỷ nguyên số
Việc triển khai bản quyền trợ lý ảo AI tại Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là một hoạt động đào tạo kỹ thuật đơn thuần, mà là bước đi chiến lược nhằm khẳng định quyết tâm làm chủ công nghệ của Thành phố Hồ Chí Minh.
Với sự đồng hành của các nền tảng tiên tiến như Google Gemini và NotebookLM, đội ngũ cán bộ, công chức thành phố đang được trang bị những công cụ hiện đại để nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, hướng tới một nền hành chính minh bạch, hiệu quả và an toàn.
Trong cuộc đua AI toàn cầu, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước chứng minh một cách tiếp cận đúng đắn: không chỉ là người sử dụng công nghệ, mà là người sử dụng có trách nhiệm, có chủ quyền và có tầm nhìn chiến lược. Đây chính là nền tảng để thành phố tiếp tục bứt phá, giữ vững vai trò tiên phong trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Tấn Tài