Từ khóa: Công tác dân tộc; dân tộc thiểu số; phát triển bền vững; Tây Ninh.
1. Đặt vấn đề
Công tác dân tộc có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của đất nước, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của đồng bào, tăng cường đoàn kết giữa các dân tộc và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Thực hiện tốt công tác dân tộc còn tạo điều kiện để đồng bào phát huy nội lực, cải thiện đời sống và cùng tham gia xây dựng địa phương ngày càng phát triển.
Tây Ninh là tỉnh có đường biên giới dài khoảng 369 km tiếp giáp Campuchia, với cộng đồng nhiều dân tộc cùng sinh sống, tạo nên sự đa dạng về văn hóa và phong tục. Tính đến tháng 12/2025, tỉnh có 35.589 người dân tộc thiểu số, thuộc 17 dân tộc, với 13.594 hộ. Sự đa dạng này góp phần làm phong phú đời sống văn hóa địa phương, đồng thời đặt ra yêu cầu thực hiện các chính sách dân tộc phù hợp với điều kiện và nhu cầu của đồng bào. Thời gian qua, Tây Ninh đã quan tâm triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế, tạo việc làm, nâng cao chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe và bảo tồn văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, việc nâng cao đời sống đồng bào vẫn cần gắn với sinh kế ổn định, nâng cao năng lực cán bộ cơ sở và mở rộng cơ hội phát triển cho thế hệ trẻ. Vì vậy, đánh giá những kết quả đạt được, nhận diện những vấn đề còn tồn tại và đề xuất giải pháp phù hợp có ý nghĩa thiết thực trong nâng cao hiệu quả công tác dân tộc, góp phần phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Ninh.
2. Kết quả nghiên cứu
2.1. Những kết quả đạt được
Thứ nhất, chủ trương của Đảng về công tác dân tộc từng bước được cụ thể hóa phù hợp với thực tiễn địa phương
Trên cơ sở Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc và Kết luận số 65-KL/TW ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc trong tình hình mới, Tỉnh ủy Tây Ninh đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể hóa các chủ trương phù hợp với điều kiện địa phương. Trong đó, Công văn số 919-CV/TU ngày 26/11/2019 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy là một trong những văn bản liên quan đến việc triển khai chủ trương về công tác dân tộc tại tỉnh. Giai đoạn 2020–2025, các chính sách về phát triển kinh tế, giảm nghèo, việc làm, giáo dục, y tế, bảo tồn văn hóa và xây dựng cơ sở hạ tầng đã góp phần cải thiện đời sống, mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ xã hội của đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và củng cố ổn định địa bàn.
Thứ hai, đời sống đồng bào dân tộc thiểu số từng bước được cải thiện, cơ hội phát triển ngày càng mở rộng
Những năm qua, việc triển khai các chính sách hỗ trợ sản xuất, giáo dục và chăm sóc sức khỏe đã góp phần cải thiện đời sống đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Ninh. Với 35.589 người thuộc 17 dân tộc, sinh kế của đồng bào từng bước được duy trì thông qua hoạt động nông nghiệp, trồng trọt và chăn nuôi, gắn với các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế.
Cơ hội học tập của con em đồng bào cũng được quan tâm mở rộng. Năm học 2025–2026, toàn tỉnh có 5.259 học sinh dân tộc thiểu số, trong đó 552 em theo học tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh. Cùng với đó, chính sách bảo hiểm y tế và hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng góp phần giúp đồng bào tiếp cận dịch vụ y tế, giảm bớt khó khăn khi ốm đau. Những chuyển biến này tạo nền tảng để nâng cao chất lượng cuộc sống và mở rộng cơ hội phát triển cho đồng bào trong thời gian tới.
Thứ ba, các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số được gìn giữ và phát huy
Việc gìn giữ bản sắc văn hóa góp phần duy trì những giá trị truyền thống và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng các dân tộc ở Tây Ninh. Các hoạt động lễ hội, văn hóa, văn nghệ cùng chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng Khmer đã góp phần bảo tồn phong tục, tiếng nói và đời sống văn hóa của đồng bào. Bên cạnh đó, Nhà văn hóa dân tộc Khmer tại ấp Hòa Đông A, xã Phước Vinh và các hoạt động truyền dạy văn hóa phi vật thể tạo thêm điều kiện để những giá trị truyền thống được tiếp nối qua các thế hệ. Nếu được khai thác phù hợp, đây còn là nguồn lực để phát triển du lịch cộng đồng, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Thứ tư, khối đại đoàn kết dân tộc được củng cố, góp phần giữ vững ổn định địa bàn biên giới
Sự gắn bó, đồng thuận giữa các dân tộc là yếu tố quan trọng góp phần giữ vững ổn định tại Tây Ninh, nhất là ở khu vực biên giới. Đồng bào dân tộc thiểu số tích cực lao động sản xuất, tham gia các phong trào tại địa phương; tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội tại các địa bàn có đông đồng bào sinh sống cơ bản được giữ vững. Kết quả này gắn liền với sự phối hợp của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể, người có uy tín và tinh thần trách nhiệm của chính đồng bào. Qua đó, mối quan hệ giữa chính quyền với nhân dân, sự đoàn kết trong cộng đồng tiếp tục được tăng cường, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ an ninh biên giới.
2.2. Những hạn chế và vấn đề đặt ra
Bên cạnh những chuyển biến tích cực, công tác dân tộc ở Tây Ninh vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục.
Trước hết, đời sống và cơ hội phát triển giữa các địa bàn chưa đồng đều; một bộ phận đồng bào còn khó khăn về việc làm, sinh kế và thu nhập. Việc hỗ trợ sản xuất cần gắn chặt hơn với nhu cầu thị trường, kỹ năng nghề và khả năng tiêu thụ sản phẩm để bảo đảm tính ổn định, lâu dài.
Công tác tuyên truyền, vận động và triển khai chính sách ở cơ sở còn gặp khó khăn do đặc thù địa bàn và yêu cầu quản lý ngày càng cao. Năng lực thực tiễn của một bộ phận cán bộ làm công tác dân tộc còn hạn chế, nhất là kinh nghiệm và hiểu biết về phong tục, tập quán, ngôn ngữ của đồng bào, ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách.
Bên cạnh đó, việc khai thác giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển sinh kế chưa tương xứng với tiềm năng. Các sản phẩm đặc trưng và du lịch cộng đồng chưa được phát huy hiệu quả, trong khi kỹ năng quảng bá, kết nối thị trường và bảo đảm lợi ích cho người dân còn cần được nâng cao.
Những hạn chế trên cho thấy, công tác dân tộc cần chuyển từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo điều kiện để đồng bào chủ động vươn lên, nâng cao năng lực tự phát triển; đồng thời chú trọng bồi dưỡng cán bộ cơ sở và phát huy vai trò của thanh niên dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tại địa phương.
2.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác dân tộc ở Tây Ninh
Thứ nhất, nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và tăng cường phối hợp trong thực hiện công tác dân tộc
Nâng cao hiệu quả công tác dân tộc trước hết đòi hỏi sự lãnh đạo thường xuyên của cấp ủy, sự chủ động của chính quyền và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức liên quan. Việc triển khai chính sách cần xuất phát từ điều kiện thực tế, nhu cầu và khó khăn của đồng bào tại từng địa bàn, tránh thực hiện dàn trải, thiếu liên kết giữa các chương trình. Cấp ủy, chính quyền cơ sở cần chủ động nắm bắt tình hình đời sống, việc làm và nguyện vọng của người dân để kịp thời đề xuất giải pháp phù hợp. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và bảo đảm chính sách đến đúng đối tượng.
Thứ hai, gắn hỗ trợ phát triển kinh tế với đào tạo nghề, giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập
Để cải thiện đời sống đồng bào dân tộc thiểu số một cách bền vững, cần chuyển từ hỗ trợ trước mắt sang tạo điều kiện để người dân chủ động phát triển kinh tế. Các hoạt động sản xuất cần phù hợp với điều kiện địa phương, gắn với hướng dẫn kỹ thuật, nhu cầu thị trường và đầu ra sản phẩm. Cùng với đó, cần đẩy mạnh đào tạo nghề, kết nối doanh nghiệp và cung cấp thông tin tuyển dụng nhằm mở rộng cơ hội việc làm ổn định. Đối với thanh niên dân tộc thiểu số, cần chú trọng trang bị kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số và hỗ trợ tiếp cận các mô hình sản xuất, kinh doanh phù hợp. Khi chính sách hỗ trợ gắn với nhu cầu thực tế và khả năng tạo thu nhập, đồng bào sẽ có thêm điều kiện cải thiện đời sống, nâng cao năng lực tự vươn lên và hạn chế nguy cơ tái nghèo.
Thứ ba, nâng cao năng lực cán bộ cơ sở gắn với đổi mới công tác tuyên truyền, vận động
Chất lượng đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác dân tộc có ảnh hưởng quan trọng đến hiệu quả thực hiện chính sách. Vì vậy, cần tăng cường bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng vận động quần chúng và hiểu biết về phong tục, tập quán, ngôn ngữ của đồng bào; đồng thời hướng dẫn, trao đổi kinh nghiệm và tạo điều kiện để cán bộ mới được phân công tiếp xúc thực tế với cộng đồng. Công tác tuyên truyền cần đổi mới theo hướng gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng, kết hợp gặp gỡ trực tiếp, sinh hoạt cộng đồng với các phương tiện truyền thông và nền tảng số. Đặc biệt, cán bộ cần chú trọng lắng nghe, giải thích rõ quyền lợi và trách nhiệm của người dân, qua đó tạo sự đồng thuận trong quá trình thực hiện chính sách.
Thứ tư, phát huy vai trò chủ thể của đồng bào và tăng cường sự tham gia của cộng đồng
Công tác dân tộc chỉ đạt hiệu quả bền vững khi đồng bào không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn chủ động tham gia vào quá trình phát triển địa phương. Do đó, cần tạo điều kiện để người dân đóng góp ý kiến, tham gia xây dựng và giám sát các chương trình liên quan trực tiếp đến đời sống của mình. Đồng thời, phát huy vai trò của người có uy tín trong tuyên truyền, vận động, hòa giải và kết nối cộng đồng với cấp ủy, chính quyền. Các tổ chức đoàn thể cần hỗ trợ đồng bào phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa, khuyến khích thanh niên dân tộc thiểu số tham gia hoạt động xã hội và đóng góp sáng kiến cho địa phương. Tôn trọng tiếng nói, quyền và lợi ích chính đáng của đồng bào sẽ góp phần củng cố tinh thần đoàn kết, trách nhiệm cộng đồng và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số trong thực hiện chính sách dân tộc
Chuyển đổi số là hướng đi cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý và thực hiện chính sách dân tộc ở Tây Ninh. Việc ứng dụng công nghệ số trong cập nhật thông tin, quản lý đối tượng thụ hưởng và theo dõi tiến độ thực hiện chính sách sẽ giúp cán bộ cơ sở nắm bắt tình hình kịp thời, hạn chế sai sót và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan. Đồng thời, cần đa dạng hóa kênh cung cấp thông tin để đồng bào thuận lợi tiếp cận chính sách, dịch vụ công, cơ hội học nghề và tìm kiếm việc làm. Đối với địa bàn còn hạn chế về điều kiện công nghệ, cần kết hợp hướng dẫn trực tiếp với hỗ trợ kỹ năng số, phù hợp với điều kiện thực tiễn v bảo đảm người dân có thể sử dụng các dịch vụ thiết yếu.
Thứ sáu, gắn bảo tồn văn hóa truyền thống với phát triển sinh kế và nâng cao đời sống đồng bào
Bảo tồn văn hóa cần gắn với đời sống cộng đồng và tạo ra những cơ hội phát triển phù hợp. Tây Ninh cần quan tâm gìn giữ tiếng nói, lễ hội, phong tục, nghề thủ công và các giá trị văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ tìm hiểu, tiếp nối và phát huy những giá trị đó. Quá trình khai thác cần đi đôi với bảo vệ bản sắc, tránh thương mại hóa làm biến đổi giá trị truyền thống, đồng thời bảo đảm người dân được tham gia và hưởng lợi. Khi văn hóa được gìn giữ bằng sự chủ động của cộng đồng và gắn với sinh kế phù hợp, đây sẽ là nguồn lực góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát huy giá trị riêng của địa phương.
3. Kết luận
Công tác dân tộc ở Tây Ninh những năm qua đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, bảo tồn bản sắc văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và giữ vững ổn định địa bàn biên giới. Những kết quả đó khẳng định tính đúng đắn của chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh. Thời gian tới, Tây Ninh cần tiếp tục thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc, gắn hỗ trợ với phát triển sinh kế bền vững, nâng cao năng lực cán bộ cơ sở và phát huy vai trò chủ thể của đồng bào. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao đời sống nhân dân, củng cố đoàn kết và góp phần xây dựng Tây Ninh ngày càng phát triển bền vững.
ThS. Lê Thị Thúy Hà
Trường Chính trị tỉnh Tây Ninh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX (2003), Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12/3/2003 về công tác dân tộc.
2. Bộ Chính trị (2019), Kết luận số 65-KL/TW ngày 30/10/2019 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW về công tác dân tộc trong tình hình mới.
3. Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh (2025), Báo cáo số 2904/BC-UBND ngày 30/12/2025 về kết quả công tác quản lý nhà nước về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2026.
4. Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tây Ninh (2026), Báo cáo số 2037/BC-SDTTG ngày 12/9/2026 về kết quả công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, dân tộc chín tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ ba tháng cuối năm 2026.
5. Tỉnh ủy Tây Ninh (2026), Báo cáo số 228-BC/TU ngày 09/10/2026 tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW và Kết luận số 65-KL/TW về công tác dân tộc.