Theo thuyết minh Quy hoạch chung đô thị 5 phường liền kề Đà Lạt đến năm 2050, giao thông công cộng được định hướng phát triển bằng xe điện mặt đất (tramway), xe điện một ray (monorail), kết hợp xe buýt và các điểm trung chuyển.
Hồ sơ thuộc quy hoạch đô thị Đà Lạt tại 5 phường Xuân Hương, Lâm Viên, Cam Ly, Xuân Trường và Lang Biang, đang được công khai lấy ý kiến. Các hướng tuyến và mốc thời gian nêu trong thuyết minh là phương án nghiên cứu để hoàn thiện đồ án.
Nghiên cứu tuyến ga Đà Lạt – sân bay Liên Khương trước năm 2030
Điểm đáng chú ý là tuyến tàu điện từ ga Đà Lạt đi sân bay Liên Khương, được nghiên cứu triển khai trong giai đoạn trước năm 2030. Các tuyến còn lại được định hướng cho giai đoạn sau năm 2030.
Tuyến kết nối sân bay nằm trong phương án tổng thể phát triển mạng lưới tramway/monorail khoảng 101,43km. Thuyết minh định hướng các loại hình này phục vụ nhu cầu đi lại của người dân và du khách, đồng thời tăng cường kết nối giữa đô thị trung tâm với các đầu mối giao thông, khu du lịch.
Theo đánh giá hiện trạng trong hồ sơ, hệ thống giao thông công cộng và bãi đỗ xe của Đà Lạt còn yếu. Kết nối từ tuyến Liên Khương – Prenn đi trực tiếp vào trung tâm cũng tạo áp lực, gây ách tắc cục bộ vào mùa cao điểm.
Trong bối cảnh đó, phương án tàu điện hướng tới bổ sung lựa chọn giao thông công cộng cho hành trình giữa sân bay và đô thị. Ga Đà Lạt được định hướng là đầu mối trung chuyển trung tâm, kết nối đường sắt, xe buýt và bãi đỗ xe.
Về hàng không, sân bay Liên Khương đã khai thác trở lại từ ngày 19/8/2026, sau hơn 5 tháng tạm dừng để sửa chữa, nâng cấp đường cất hạ cánh và đường lăn. Việc nghiên cứu tuyến tàu điện được đặt trong yêu cầu tăng cường kết nối với cửa ngõ hàng không này.
Tàu điện hướng đến Suối Vàng, Lang Biang, hồ Tuyền Lâm
Bảng mạng lưới đường sắt trong hồ sơ nêu các hướng tuyến từ ga Đà Lạt đi Suối Vàng, hồ Tuyền Lâm, Khu du lịch Thung lũng Tình yêu và ngã ba Tùng Lâm.
Một hướng khác từ ngã ba An Kroet đi Lang Biang, kết nối tại ga trung chuyển thuộc tuyến ga Đà Lạt – Suối Vàng. Các hướng tuyến này được xếp trong lộ trình nghiên cứu sau năm 2030.
Như vậy, mạng lưới tàu điện được định hướng tiếp cận nhiều không gian du lịch, sinh thái phía Bắc và phía Nam, đồng thời liên kết với đầu mối trung tâm. Trong cấu trúc phát triển đô thị đa cực, giao thông công cộng còn có vai trò kết nối các trung tâm chức năng, khu dân cư và không gian vệ tinh.
Song song với tàu điện đô thị, đồ án tiếp tục nêu định hướng khôi phục tuyến đường sắt Tháp Chàm – Đà Lạt, dài 84km, khổ đường 1.000mm. Tuyến này phục vụ kết nối liên vùng và phát triển du lịch giữa Đà Lạt với khu vực duyên hải Nam Trung Bộ.
Theo phần đánh giá hiện trạng, tuyến đường sắt hiện khai thác đoạn ga Đà Lạt – Trại Mát dài khoảng 6,7km để phục vụ khách du lịch. Định hướng khôi phục toàn tuyến được xem xét cùng việc phát huy vai trò của ga Đà Lạt trong mạng lưới vận tải tương lai.
Ba tuyến buýt trục có lộ trình chuyển đổi sang tàu điện đến năm 2035
Để hình thành mạng lưới giao thông công cộng theo từng giai đoạn, hồ sơ đề xuất tổ chức các tuyến buýt trục tần suất cao, kết hợp tuyến gom và xe buýt du lịch theo nhu cầu.
Trong đó, B01 nối đèo Prenn – bến xe Mai Anh Đào, dài khoảng 21km, đóng vai trò trục Bắc – Nam, kết nối bãi đỗ xe đầu đèo Prenn, ga Đà Lạt và bến xe Mai Anh Đào.
B02 nối Cam Ly – Đarahoa, dài khoảng 14km, là tuyến trục Đông – Tây, kết nối bãi đỗ xe Cam Ly, ga Đà Lạt và bãi đỗ xe Đarahoa. B03 nối đèo Prenn – bến xe Liên Nghĩa, dài khoảng 24km, phục vụ kết nối liên đô giữa khu vực Liên Nghĩa và cửa ngõ phía Nam Đà Lạt.
Các chiều dài trên thuộc phương án mạng lưới xe buýt đề xuất. Thuyết minh nêu định hướng nâng cấp ba tuyến buýt trục thành tramway/monorail đến năm 2035. Riêng bảng tuyến ghi B01 xem xét chuyển đổi thành monorail, B03 xem xét chuyển đổi thành tramway.
Việc lựa chọn hành lang buýt tần suất cao dựa vào bề rộng đường, mật độ dân cư, mức độ tập trung cơ sở lưu trú, thương mại và nhu cầu đi lại. Hai trục có tiềm năng được nêu gồm Hoàng Văn Thụ – Trần Phú – Trần Hưng Đạo – Hùng Vương và đường 30/4 – Hồ Tùng Mậu – Đinh Tiên Hoàng – Phù Đổng Thiên Vương.
Các tuyến gom được bố trí kết nối khu dân cư, điểm du lịch với tuyến trục, giúp mở rộng phạm vi phục vụ của giao thông công cộng.
Ga Đà Lạt làm đầu mối, kết nối các cửa ngõ theo mô hình TOD
Trong phương án trung chuyển, ga Đà Lạt hiện hữu giữ vai trò đầu mối giao thông công cộng trung tâm, kết hợp bãi đỗ xe cá nhân và nhà ga của tuyến đường sắt được định hướng khôi phục.
Các điểm trung chuyển cửa ngõ được đề xuất tại chân đèo Prenn ở phía Nam, Đarahoa ở phía Bắc, ga Trại Mát ở phía Đông và Cam Ly ở phía Tây. Bến xe Mai Anh Đào là điểm trung chuyển phía Bắc khu trung tâm, kết hợp chức năng bến kỹ thuật đầu cuối và bãi đỗ xe.
Những đầu mối này được nghiên cứu theo mô hình TOD – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng. Mục tiêu là tích hợp đường sắt, xe buýt, taxi, xe đạp và đi bộ, tạo điều kiện chuyển đổi phương tiện thuận tiện, hướng tới hệ thống vé tích hợp.
Ở diễn biến liên quan, ngày 26/10, lãnh đạo tỉnh đã làm việc về hai dự án bến bãi tại Đarahoa và đầu đèo Prenn, yêu cầu đẩy nhanh hoàn thiện hồ sơ pháp lý, quy hoạch. Hai dự án có quy mô lần lượt khoảng 36,69ha và 38,2ha, bổ sung bến bãi ở các cửa ngõ.
Với mạng lưới đang nghiên cứu, tàu điện, xe buýt và các điểm trung chuyển được tổ chức để từng bước giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, phân bố lại dòng khách và giảm áp lực lên lõi đô thị. Quy mô đầu tư cụ thể sẽ tiếp tục được xác định trong quá trình hoàn thiện quy hoạch và các bước chuẩn bị đầu tư.
Đăng Thy