Sáng 30/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Quan tâm đến điều kiện hoàn thành nghĩa vụ tài chính khi chuyển nhượng dự án bất động sản, các đại biểu đề nghị quy định này cần được thiết kế linh hoạt hơn đối với những trường hợp đặc biệt, có cơ chế kiểm soát chặt chẽ và bảo vệ nguồn thu ngân sách.
Một trong những nội dung được các đại biểu Quốc hội quan tâm thảo luận về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) là vấn đề chuyển nhượng dự án bất động sản, trong đó có điều kiện hoàn thành nghĩa vụ tài chính khi chuyển nhượng dự án bất động sản quy định tại khoản 4, Điều 30. Dự thảo Luật yêu cầu chủ đầu tư phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước trước khi chuyển nhượng dự án hoặc một phần dự án.
Đề xuất cho chuyển nhượng dự án khi chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính
Góp ý về quy định này, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) đồng tình với mục tiêu bảo đảm kỷ luật tài chính, chống thất thu ngân sách và ngăn ngừa việc lợi dụng chuyển nhượng dự án để trốn tránh nghĩa vụ. Tuy nhiên, bà cho rằng cần thiết kế quy định linh hoạt hơn đối với một số trường hợp đặc biệt, đi kèm cơ chế kiểm soát chặt chẽ.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Theo báo cáo tiếp thu, giải trình của Bộ Xây dựng, việc cho phép chuyển nhượng dự án khi chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính có thể dẫn đến nguy cơ thất thu ngân sách. Vì vậy, Bộ đề xuất các bên có thể thỏa thuận sử dụng tiền chuyển nhượng để hoàn thành nghĩa vụ tài chính trước khi thực hiện thủ tục chuyển nhượng. Bà Nga cho rằng, cách giải trình này chưa giải quyết được đầy đủ điểm nghẽn của thực tiễn.
“Vấn đề cốt lõi ở đây không phải là có cho phép doanh nghiệp chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính hay không, mà là có thiết kế được cơ chế để Nhà nước thu đủ nghĩa vụ tài chính, đồng thời tạo điều kiện cho dự án tiếp tục triển khai hay không”, đại biểu nêu quan điểm.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, cần phân biệt rõ giữa việc miễn, giảm hoặc cho phép né tránh nghĩa vụ tài chính với việc thay đổi phương thức bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong quá trình chuyển nhượng dự án. Đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.
Do đó, đề nghị nghiên cứu cơ chế chuyển nhượng. Cụ thể, dự án phải đủ điều kiện pháp lý để tiếp tục triển khai, không thuộc diện phải thu hồi đất; nghĩa vụ tài chính chưa hoàn thành đã được cơ quan có thẩm quyền xác định cụ thể; bên nhận chuyển nhượng chứng minh được năng lực tài chính.
Đồng thời, khoản tiền thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước phải được thanh toán trực tiếp vào ngân sách theo cơ chế có kiểm soát, trước hoặc đồng thời với thời điểm hoàn tất chuyển nhượng. Việc chuyển nhượng cũng không được làm giảm nghĩa vụ với ngân sách, xóa bỏ trách nhiệm đối với các vi phạm đã phát sinh hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của khách hàng, chủ nợ và các bên liên quan.
Cùng quan điểm, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (đoàn Quảng Ngãi) dự thảo luật sửa đổi lần này vẫn bắt buộc chủ đầu tư hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ tài chính về đất đai mới được chuyển nhượng.
Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Theo ông Nghĩa, quy định tiền kiểm “xơ cứng” này tạo ra một vòng lặp bế tắc, doanh nghiệp không có tiền nộp thuế, dự án không thể chuyển nhượng, đất đai lãng phí, ngân sách không thu được tiền và người dân thì thiếu nhà.
Từ nghịch lý ấy, đại biểu Nghĩa đề nghị sửa luật theo hướng cho phép chuyển nhượng cho bên đủ năng lực được kế thừa nghĩa vụ tài chính về đất đai chưa hoàn thành, hoặc cho phép trích trực tiếp số tiền từ hợp đồng chuyển nhượng vào ngân sách nhà nước trước khi sang tên.
Bổ sung cơ chế thanh toán đồng thời có kiểm soát
Đề cập về tháo gỡ chuyển nhượng dự án tồn đọng nhưng không để thất thu ngân sách, không hợp thức hóa nghĩa vụ chưa hoàn thành, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) nhấn mạnh, đây là một vấn đề rất lớn đối với thị trường hệ thống tín dụng và nguồn lực đất đai.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn - Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, nếu chủ đầu tư đã mất khả năng tài chính thì chính yêu cầu trả đủ trước khi chuyển nhượng có thể khiến dự án tiếp tục đình trệ, đất đai bị lãng phí, người mua và ngân hàng đều bị ảnh hưởng.
Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế thanh toán đồng thời có kiểm soát, có thể thiết kế cơ chế này theo từng loại dự án với mức độ rủi ro tuyệt đối không xóa nợ, không hợp thức hóa sai phạm, đồng thời rà soát thống nhất với Luật Đất đai về kế thừa quyền, nghĩa vụ của bên nhận chuyển nhượng. Quan trọng là vừa thu được ngân sách, vừa đưa dự án vào sử dụng.
Kết luận phiên thảo luận về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu cơ chế chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án trong trường hợp chủ đầu tư không còn năng lực triển khai, không còn khả năng hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai và không muốn tiếp tục thực hiện dự án. Việc hoàn thiện cần tránh để dự án đình trệ kéo dài, gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách
Diệu Trang