Theo HoREA, dự thảo Luật Nhà ở hiện mới quy định trường hợp cá nhân xây dựng nhà ở riêng lẻ nhiều tầng, nhiều căn hộ để bán, cho thuê mua hoặc cho thuê, thường được gọi là chung cư mini.
Trong khi đó, trên thực tế còn phổ biến loại hình nhà ở riêng lẻ có nhiều phòng cho thuê dài hạn, phục vụ công nhân, người thu nhập thấp và người nhập cư.
Nếu chung cư mini được xây dựng một tầng trên mặt đất thì về bản chất có thể trở thành khu nhà trọ với nhiều phòng cho thuê dài hạn. Mô hình này phát triển mạnh tại TP.HCM và các địa phương có tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa hoặc du lịch cao.
HoREA kiến nghị dự thảo Luật Nhà ở bổ sung trường hợp cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở riêng lẻ có nhiều phòng để cho các đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội thuê.
Riêng tại TP.HCM cũ có hơn 60.470 khu nhà trọ với hơn 560.000 phòng trọ cho thuê dài hạn, đáp ứng chỗ ở cho hơn 1,4 triệu người. Tại Bình Dương cũ có khoảng 1,2 triệu người nhập cư, trong đó đa số thuê phòng trọ tại các khu nhà trọ để ở.
Do vậy, bên cạnh trường hợp nhà ở riêng lẻ có nhiều tầng nhiều căn hộ thì Hiệp hội cho rằng cần bổ sung trường hợp cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở riêng lẻ có nhiều phòng ở để cho các đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội thuê. Việc này nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với loại hình nhà ở này.
Đồng thời, Hiệp hội đề nghị bổ sung vào dự thảo Luật Nhà ở quy định chính sách ưu đãi đối với trường hợp cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở riêng lẻ có nhiều phòng ở để cho các đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội thuê hoặc nhà ở riêng lẻ có nhiều tầng nhiều căn hộ thì được hưởng các chính sách ưu đãi tương tự chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội.
Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu đề nghị, giữ lại quy định cho phép cá nhân xây dựng nhà ở xã hội để cho những người thuộc diện chính sách thuê, đồng thời cho rằng hình thức này đã có trong Luật Nhà ở 2014 và Luật Nhà ở 2023 nhưng không còn được quy định tại Điều 64 của dự thảo mới.
Theo ông Châu, nếu không giữ lại hình thức này, nguồn lực từ cá nhân và cộng đồng dân cư tham gia làm khu trọ nhiều phòng hoặc nhà nhiều tầng, nhiều căn hộ cho người thuộc diện chính sách thuê dài hạn sẽ bị bỏ sót.
Hiệp hội cũng cho rằng Luật Nhà ở cần bổ sung chính sách nhà ở thương mại giá phù hợp nhằm tạo hành lang pháp lý và cơ chế ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tham gia phát triển loại hình nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập trung bình, thu nhập thấp.
Theo Hiệp hội, doanh nghiệp có thể tham gia nếu thấy phù hợp với mục tiêu kinh doanh, kỳ vọng lợi nhuận hoặc đánh giá đây là phân khúc thị trường có quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu thực.
HoREA đề nghị Luật Nhà ở chỉ quy định giá bán tối đa nhà ở thương mại giá phù hợp theo quy định của UBND cấp tỉnh hoặc giao HĐND cấp tỉnh quyết định giá bán tối đa nhà ở thương mại giá phù hợp để UBND thực hiện. Đồng thời không nên khống chế mức lợi nhuận tối đa đối với dự án nhà ở thương mại giá phù hợp.
Theo đề xuất, doanh nghiệp được tự tính giá thành, giá bán của dự án. Trường hợp mức giá phù hợp và không vượt quá giá bán tối đa theo quy định thì doanh nghiệp có thể đăng ký tham gia thực hiện dự án nhà ở thương mại giá phù hợp.
Hiệp hội cho rằng những doanh nghiệp có năng lực quản trị tốt, ứng dụng khoa học công nghệ hiệu quả, có nguồn vốn tự có dồi dào, ít sử dụng đòn bẩy tài chính hoặc có nguồn cung vật tư, thiết bị với giá tốt có thể giảm giá thành và tăng lợi nhuận. Ngược lại, một số doanh nghiệp cần dòng tiền nhanh để bảo đảm thanh khoản có thể chấp nhận bán hòa vốn hoặc với mức lợi nhuận rất thấp.
Phương Vy