Chiều 21/8, tại Nhà Quốc hội, Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.
Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu Quốc hội nhất trí với định hướng sửa đổi Luật Nhà ở, đặc biệt là sự chuyển đổi từ mục tiêu chủ yếu khuyến khích sở hữu nhà sang bảo đảm cho người dân có chỗ ở an toàn, ổn định và phù hợp với khả năng chi trả.
Nghiên cứu cơ chế kiểm soát đầu cơ mua nhà ở xã hội
Các đại biểu Quốc hội cũng đề nghị nghiên cứu sâu hơn cơ chế kiểm soát đầu cơ sau khi đã mua nhà ở xã hội. Đa số đại biểu Quốc hội nhất chí cho rằng, Nhà nước đang dành nguồn lực rất lớn về đất đai, tín dụng, thuế và thủ tục cho chính sách về nhà ở xã hội. Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là xây được bao nhiêu căn, mà còn là những căn nhà đó cuối cùng đến tay ai.
Báo cáo thẩm tra đã chỉ ra nguy cơ có trường hợp một người đã có nhà và đang sinh sống tại một địa phương nhưng vẫn có thể đủ điều kiện mua nhà ở xã hội tại địa phương khác, từ đó phát sinh nguy cơ trục lợi và đầu cơ chính sách. Cơ quan thẩm tra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ, minh bạch và bảo đảm đúng đối tượng.
Liên quan đến việc mua nhà ở xã hội, đại biểu Phan Thị Thúy Linh, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng cho rằng quy trình xét duyệt hồ sơ mua nhà ở xã hội còn phức tạp, nhất là việc xác nhận và chứng minh thu nhập.
Đại biểu Phan Thị Thúy Linh phát biểu. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Theo đại biểu, một trong những vấn đề người lao động phản ánh nhiều là quy trình xét duyệt hồ sơ nhà ở xã hội và chứng minh thu nhập còn phức tạp, kéo dài.
Theo đó, nguyên nhân một phần do pháp luật hiện hành chưa quy định cụ thể thời hạn xét duyệt hồ sơ. Trong khi đó, tại khoản 5 Điều 61 và khoản 10 Điều 70 của dự thảo, trình tự, thủ tục vẫn được giao Chính phủ quy định, nhưng luật chưa đặt ra giới hạn thời gian cụ thể.
Vì vậy, đề nghị quy định ngay trong luật thời hạn xét duyệt hồ sơ nhà ở xã hội, bảo đảm công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân. Trường hợp số lượng hồ sơ vượt quá số căn hộ, cần áp dụng các tiêu chí ưu tiên được công khai, minh bạch, thay vì chỉ dựa vào hình thức bốc thăm.
Làm rõ chính sách hỗ trợ phát triển nhà cho thuê bằng nguồn lực công
Đối với cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, nhiều đại biểu cho rằng, cần bảo đảm không có người dân bị mất chỗ ở chỉ vì không đủ khả năng tài chính để đóng góp xây dựng lại.
Luật Nhà ở phải giải quyết đồng thời hai quyền của người dân: quyền tài sản và quyền có chỗ ở. Vì vậy, ngoài phương án bồi thường giá trị quyền sử dụng đất, cần thiết kế một “lưới an sinh” cho những trường hợp thực sự không có khả năng đóng góp, chẳng hạn được tiếp cận nhà ở xã hội, thuê hoặc thuê mua nhà ở với cơ chế hỗ trợ phù hợp.
Một dự án nhà ở xã hội khu vực nội thành TP.HCM được nhiều người quan tâm. Ảnh minh họa - Duy Khánh
Nếu không có cơ chế này thì một chính sách nhằm cải tạo đô thị và bảo đảm an toàn công trình có thể vô tình đẩy một bộ phận người dân yếu thế từ chỗ có nhà ở sang tình trạng không đủ khả năng tạo lập chỗ ở mới.
Đối với phát triển nhà ở cho thuê, một số đại biểu đề nghị phân biệt rõ chính sách khuyến khích thị trường với chính sách hỗ trợ bằng nguồn lực công. Nguồn lực công dành cho nhà ở càng lớn thì nghĩa vụ chính sách càng phải rõ, đối tượng thụ hưởng càng phải chính xác và cơ chế giám sát càng phải minh bạch.
Mục tiêu cuối cùng của Luật Nhà ở không chỉ là xây thêm được bao nhiêu căn nhà, mà quan trọng hơn là người dân có thực sự tiếp cận được một chỗ ở phù hợp, ổn định và không bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển đô thị hay không.
Phương Vy