1. Đặt vấn đề
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định: Xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm nòng cốt bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới. Trong sự nghiệp đó, yếu tố con người giữ vai trò quyết định; giữ gìn và phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" - danh hiệu cao quý mà nhân dân vinh tặng cán bộ, chiến sĩ quân đội là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của công tác xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị.
Nữ quân nhân là bộ phận quan trọng của Quân đội nhân dân Việt Nam, hiện diện trên hầu hết các lĩnh vực công tác: huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, nghiên cứu khoa học, y tế, giáo dục - đào tạo, hậu cần, kỹ thuật và tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Nghị quyết số 847-NQ/QUTW, ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ", kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới đã khái quát 5 đặc trưng cơ bản của phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới, làm cơ sở để toàn quân phấn đấu, rèn luyện. Mới đây, Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới" tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đưa việc học tập và làm theo Bác đi vào thực hành, thành hành động cụ thể, hiệu quả.
Đối với nữ quân nhân, việc giữ gìn, phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" có những nội hàm và yêu cầu đặc thù: vừa mang phẩm chất kiên cường, kỷ luật của người lính cách mạng, vừa giữ nét dịu dàng, nhân ái, đảm đang của người phụ nữ Việt Nam; vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ quân sự, vừa gánh vác thiên chức người vợ, người mẹ, xây dựng hậu phương vững chắc. Trong bối cảnh mặt trái của kinh tế thị trường, sự bùng nổ thông tin trên không gian mạng và những tác động của phân hóa giàu nghèo trong xã hội tác động ngày càng sâu sắc đến tư tưởng, đạo đức, lối sống của cán bộ, chiến sĩ, việc nghiên cứu, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về giữ gìn, phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" của nữ quân nhân thời kỳ mới có ý nghĩa cấp thiết.
2. Nội hàm phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" của nữ quân nhân thời kỳ mới
Theo Nghị quyết số 847-NQ/QUTW, phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới gồm 5 đặc trưng cơ bản: tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, có ý chí quyết tâm chiến đấu cao, sẵn sàng hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ; có đạo đức cách mạng trong sáng, lối sống trung thực, khiêm tốn, giản dị, nói đi đôi với làm, đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân; tích cực huấn luyện, học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ, có phương pháp, tác phong công tác khoa học, kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện suy thoái, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; có tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, kỷ luật tự giác, nghiêm minh; chăm lo đoàn kết nội bộ, thương yêu đồng chí, đồng đội, gắn bó máu thịt với Nhân dân. Vận dụng vào nữ quân nhân, 5 đặc trưng đó biểu hiện với những sắc thái đặc thù.
Một là, lòng trung thành tuyệt đối của nữ quân nhân được thử thách và khẳng định trong sự lựa chọn gắn bó với môi trường quân ngũ vốn nhiều gian khổ, kỷ luật nghiêm ngặt. Nhiều chị em đã vượt qua định kiến về vai trò của người phụ nữ, tình nguyện phục vụ lâu dài trong quân đội, sẵn sàng nhận nhiệm vụ ở những địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại các phái bộ xa xôi.
Hai là, đạo đức cách mạng trong sáng của nữ quân nhân hòa quyện với đức tính truyền thống của người phụ nữ Việt Nam: trung hậu, đảm đang, nhân ái, thủy chung. Trong công việc, chị em thể hiện sự tận tụy, tỉ mỉ, trách nhiệm cao; trong quan hệ đồng chí, đồng đội, chị em là nhân tố gắn kết, sẻ chia, lan tỏa tình thương yêu; trong đời sống, chị em giữ nếp sống văn hóa, giản dị, khiêm tốn. Sự kết hợp giữa tính nghiêm minh của điều lệnh quân đội với nét dịu dàng, nhân hậu tạo nên phẩm chất đặc thù "vừa uy nghiêm, vừa gần gũi" của nữ quân nhân cách mạng.
Ba là, tinh thần học tập, rèn luyện không ngừng của nữ quân nhân thể hiện qua việc nhiều chị em vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn, vừa miệt mài học tập nâng cao trình độ, có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, sáng kiến cải tiến kỹ thuật được ứng dụng hiệu quả. Trong tiến trình chuyển đổi số và hiện đại hóa quân đội, nữ quân nhân ở các lĩnh vực thông tin, kỹ thuật, y tế, giáo dục đang phát huy lợi thế về sự kiên trì, cẩn trọng để làm chủ công nghệ mới với nhiều mô hình, cách làm sáng tạo, hiệu quả.
Bốn là, tinh thần đổi mới, sáng tạo, kỷ luật tự giác, nghiêm minh của nữ quân nhân thể hiện ở ý thức tổ chức kỷ luật cao, chấp hành nghiêm điều lệnh, đồng thời dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ. Nhiều nữ cán bộ chủ trì đã mạnh dạn đổi mới phương pháp chỉ huy, quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác, cải cách hành chính quân sự, nâng cao hiệu quả công việc.
Năm là, về đoàn kết nội bộ và gắn bó máu thịt với nhân dân. Trong đơn vị, nữ quân nhân trẻ vun đắp tình đồng chí, đồng đội bằng sự quan tâm, sẻ chia trong công tác và đời sống, góp phần giữ gìn khối đoàn kết, thống nhất. Với nhân dân, các chị gần gũi, lắng nghe, tôn trọng và học hỏi từ đồng bào; nhiệt tình tham gia dân vận, nhân đạo, đền ơn đáp nghĩa, giúp đỡ người già, trẻ em và những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, nhất là ở địa bàn còn nhiều thiếu thốn. Khi nhân dân cần, các chị sẵn sàng có mặt, không quản khó khăn, vất vả. Những việc làm nghĩa tình, thiết thực ấy góp phần củng cố vững chắc "thế trận lòng dân" và làm đẹp thêm hình ảnh nữ "Bộ đội Cụ Hồ".
3. Thực trạng giữ gìn, phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" của nữ quân nhân hiện nay
Những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng mà trực tiếp là các cấp ủy đảng, cơ quan chính trị các cấp và tổ chức Hội Phụ nữ trong quân đội, công tác giữ gìn, phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" của nữ quân nhân đã đạt được những kết quả quan trọng.
Một là, tuyệt đại đa số nữ quân nhân giữ vững bản lĩnh chính trị, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Nhiều chị em là đảng viên gương mẫu, cán bộ chủ trì, chiến sĩ thi đua, được tặng thưởng huân, huy chương các loại; lực lượng nữ tham gia gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được Liên hợp quốc và bạn bè quốc tế đánh giá cao, góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của "Bộ đội Cụ Hồ" ra thế giới.
Hai là, việc đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong nữ quân nhân được triển khai sâu rộng, gắn chặt với thực hiện Nghị quyết số 847-NQ/QUTW về phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" ", kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới. Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo đã xuất hiện: "mỗi ngày một việc tốt", "tổ phụ nữ 3 tiêu chuẩn", "ca trực kiểu mẫu", phong trào thi đua "Phụ nữ Quân đội trí tuệ - bản lĩnh"; các hoạt động "Mẹ đỡ đầu", "Đồng hành cùng phụ nữ biên cương" mang đậm tính nhân văn, được xã hội ghi nhận, đánh giá cao.
Ba là, trình độ, năng lực của đội ngũ nữ quân nhân không ngừng được nâng lên; tỷ lệ nữ có trình độ đại học, sau đại học ngày càng tăng; nhiều chị em là nhà khoa học, bác sĩ, giảng viên giỏi, nghệ sĩ ưu tú. Việc thực hiện bình đẳng giới trong quân đội được thực hiện nghiêm túc, tạo điều kiện để phụ nữ phát triển, cống hiến.
Bên cạnh kết quả đạt được, vẫn còn một số hạn chế. Mặt trái của kinh tế thị trường, lối sống thực dụng và luồng thông tin đa chiều trên không gian mạng đã tác động tiêu cực đến một bộ phận nữ quân nhân trẻ. Áp lực "gánh hai vai", vừa hoàn thành nhiệm vụ quân sự đòi hỏi cao về thời gian, kỷ luật, vừa đảm đương thiên chức trong gia đình, khiến một số chị em quá tải, ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng thực hiện nhiệm vụ và hạnh phúc gia đình.
4. Một số giải pháp giữ gìn, phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" của nữ quân nhân thời kỳ mới
Một là, tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho nữ quân nhân. Cần đổi mới nội dung, hình thức giáo dục chính trị theo hướng thiết thực, sinh động, sát với đặc điểm tâm lý nữ; gắn giáo dục truyền thống "Bộ đội Cụ Hồ", truyền thống "anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của phụ nữ Việt Nam với quán triệt Nghị quyết số 847-NQ/QUTW. Nội dung giáo dục cần bám sát yêu cầu đưa học tập và làm theo Bác đi vào thực hành theo tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW, đồng thời quán triệt định hướng xây dựng Quân đội hiện đại trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Chú trọng giáo dục nâng cao cảnh giác trước âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, nhất là trên không gian mạng; bồi dưỡng kỹ năng nhận diện, đấu tranh với thông tin xấu độc.
Hai là, phát huy vai trò nêu gương, tự soi, tự sửa; kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong nữ quân nhân. Mỗi nữ quân nhân, nhất là cán bộ nữ chủ trì, cán bộ hội phụ nữ các cấp phải thực sự gương mẫu về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống; thực hiện nghiêm các quy định về trách nhiệm nêu gương; thường xuyên "tự soi, tự sửa", đấu tranh với những biểu hiện vụ lợi, thực dụng, so bì, tính toán thiệt hơn. Kịp thời phát hiện, biểu dương, nhân rộng các điển hình tiên tiến "người thực, việc thực" trong nữ quân nhân.
Ba là, đẩy mạnh việc học tập và làm theo Bác bằng hành động thực tiễn, lấy hiệu quả công việc làm thước đo. Quán triệt tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW, mỗi nữ quân nhân căn cứ vị trí việc làm đăng ký 1-2 khâu yếu, việc khó để tập trung đột phá; kết quả học tập và làm theo Bác phải được đo bằng sản phẩm cụ thể: chất lượng huấn luyện, hiệu quả công tác chuyên môn, sáng kiến, đề tài được ứng dụng. Gắn thực hành với đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính quân sự, nâng cao năng lực số cho nữ quân nhân đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa quân đội.
Bốn là, quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần; thực hiện tốt bình đẳng giới, tạo điều kiện để nữ quân nhân phát triển toàn diện. Các cấp ủy, chỉ huy các cấp cần quán triệt sâu sắc Luật Bình đẳng giới, có chính sách cụ thể về đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, sử dụng cán bộ nữ; quan tâm chế độ, chính sách đối với nữ quân nhân mang thai, nuôi con nhỏ; xây dựng môi trường công tác thân thiện, an toàn; hỗ trợ chị em cân bằng giữa nhiệm vụ và gia đình. Khi đời sống được chăm lo tốt, nữ quân nhân sẽ yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với quân ngũ, có điều kiện tu dưỡng, giữ gìn phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ".
Năm là, phát huy vai trò của tổ chức Hội Phụ nữ trong quân đội. Tổ chức hội cần thực sự là mái nhà chung, là chỗ dựa tin cậy của chị em; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng sâu sát cơ sở, hướng về hội viên; tổ chức tốt các phong trào thi đua, các mô hình "Dân vận khéo", hoạt động nghĩa tình; chủ động tham mưu cho cấp ủy, chỉ huy những chủ trương, chính sách về công tác phụ nữ; phối hợp chặt chẽ với các tổ chức quần chúng trong và ngoài quân đội để chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nữ quân nhân.
5. Kết luận
Giữ gìn và phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" của nữ quân nhân thời kỳ mới là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, lâu dài của công tác xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị. Phẩm chất đó là sự kết tinh giữa những giá trị chung của quân đội cách mạng với những sắc thái đặc thù của người phụ nữ Việt Nam: kiên cường, kỷ luật của người lính hòa quyện với dịu dàng, nhân ái, đảm đang của người phụ nữ; giỏi việc quân, đảm việc nhà; vừa "hồng" vừa "chuyên". Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp chính là con đường để mỗi nữ quân nhân không ngừng hoàn thiện mình, xứng đáng với danh hiệu cao quý "Bộ đội Cụ Hồ", với truyền thống "anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của phụ nữ Việt Nam, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
Đại uý Lê Thị Hương
Tiểu đoàn 12, Trường Sĩ quan Lục quân 2
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2021), Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị khóa XII "Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh", Hà Nội.
2. Bộ Chính trị (2026), Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 về Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới, Hà Nội.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 11, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
5. Quân ủy Trung ương (2021), Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 về phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ", kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới, Hà Nội.
6. Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam (2022), Tài liệu hướng dẫn công tác phụ nữ và phong trào phụ nữ trong Quân đội thời kỳ mới, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội.