Theo quy hoạch tổng thể thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội xác định đường sắt đô thị nhanh là các trục xuyên tâm tốc độ cao, kết nối trực tiếp các khu vực phát triển mới với đô thị trung tâm, nâng cao khả năng tiếp cận và rút ngắn thời gian di chuyển trong phạm vi vùng đô thị mở rộng.
Gần 1.000 km metro được chia làm hai giai đoạn
Theo TP Hà Nội, nghiên cứu kế thừa việc thực hiện nghị quyết 188 năm 2025 của Quốc hội và các quy hoạch đã được phê duyệt gồm 18 tuyến với chiều dài khoảng 979km được nghiên cứu dự kiến đầu tư theo hai giai đoạn.
Giai đoạn 2026 - 2035: Hà Nội sẽ nghiên cứu, xây dựng kế hoạch đầu tư khoảng 500km đường sắt đô thị. Trong đó, ưu tiên tập trung hoàn thành trước các tuyến trong giai đoạn 2026 - 2030 của nghị quyết 188/2025/QH15 và tuyến số 1 (Nội Bài - Yên Viên - ga Hà Nội - Ngọc Hồi).
Giai đoạn 2036 - 2045: Hà Nội đưa ra kế hoạch đầu tư hoàn thiện mạng lưới và kéo dài... với chiều dài khoảng 479km.
.jpg)
Theo đó, thành phố sẽ nghiên cứu xây dựng lộ trình phát triển trong kế hoạch triển khai quy hoạch trên cơ sở đánh giá, xây dựng nguồn lực, xác định các phương thức triển khai đối với từng tuyến.
Các giai đoạn nêu trên, theo TP Hà Nội, có thể triển khai song song đồng thời với những tuyến có điều kiện thuận lợi và có đề xuất của các đối tác có năng lực.
Ứng dụng các giải pháp triển khai, ứng dụng khoa học - công nghệ tiên tiến trên thế giới để rút ngắn tối đa tiến độ hoàn thành.
Tổng chiều dài mạng lưới đường sắt, bao gồm đường sắt đô thị và đường sắt vùng/liên vùng khoảng khoảng 1.200 km. Trong đó mạng lưới đường sắt đô thị dài khoảng 979km.
Mới đây Hà Nội đã khởi công đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 303,5 km, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1,3 triệu tỷ đồng.
Năm tuyến gồm tuyến số 1, tuyến số 2, tuyến số 8, tuyến số 10 và tuyến số 14.
Tuyến số 1 có lộ trình Thường Tín - Tam Hưng - Thượng Phúc - Dân Hòa - Khu công nghiệp đường sắt - Ngọc Hồi - ga Hà Nội - Yên Viên - Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - sân bay Nội Bài.
Tuyến số 2 kết nối sân bay Nội Bài - Trần Hưng Đạo - Thượng Đình - Thường Tín - Tam Hưng - Thượng Phúc - Dân Hòa.
Tuyến số 8 đi qua Hòa Lạc - Sơn Đồng - Mai Dịch - Vành đai 3 - Lĩnh Nam - Dương Xá.
Tuyến số 10 có lộ trình Đông Anh - Võ Chí Công - Vành đai 3 - Vành đai 2,5 - Times City - Đông Anh.
Tuyến số 14 kết nối Cầu Thăng Long - Hồng Hà - Gia Lâm.
Hàng trăm khu TOD quanh các ga metro
Cùng với phát triển đường sắt đô thị, Hà Nội định hướng tổ chức không gian đô thị theo mô hình TOD, tức phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.
Cấu trúc TOD của Hà Nội được tổ chức theo mô hình trục phát triển động lực, đa trung tâm và vùng chức năng. Mục tiêu là dẫn dắt quá trình mở rộng đô thị, đồng thời cân bằng phân bố dân cư, việc làm trong toàn Vùng Thủ đô.
Các khu TOD sẽ được bố trí tại các ga metro và đầu mối giao thông quan trọng. Đây là nơi hình thành các trung tâm đô thị mật độ cao, đa chức năng, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và thúc đẩy người dân sử dụng giao thông công cộng.
Theo quy hoạch, TOD tại Hà Nội được phân thành ba cấp độ.
TOD cấp quốc gia và vùng là các cực phát triển mật độ cao, gắn với đầu mối giao thông quốc gia hoặc trung tâm liên vùng, dự kiến khoảng 5-10 điểm.
TOD cấp thành phố là các trung tâm quy mô lớn, gắn với trục đường sắt đô thị chính, khu đô thị mới và các khu vực phát triển trọng điểm, dự kiến khoảng 20-30 điểm.
TOD cấp khu vực là các ga hoặc nút giao đường sắt đô thị có tiềm năng phát triển quỹ đất, phân bố dọc theo mạng lưới metro, dự kiến khoảng 120-150 điểm.
Trong đó, các TOD cấp quốc gia, vùng và cấp thành phố giữ vai trò hạt nhân. Những khu vực này được kỳ vọng hình thành các vùng phát triển động lực, lan tỏa theo các trục đường sắt đô thị và hành lang kinh tế - kỹ thuật chủ đạo của Thủ đô.
Phương Vy