Hà Nội đang bước vào giai đoạn nước rút chuẩn bị cho một chính sách giao thông được đánh giá là bước ngoặt lịch sử: cấm xe chạy xăng trong vùng phát thải thấp (LEZ) kể từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, tại cuộc họp báo thường kỳ của UBND thành phố ngày 6/4, Sở Xây dựng đã làm rõ một điều quan trọng, chính sách này sẽ được thí điểm theo từng vùng cụ thể, có phạm vi, thời gian và đối tượng phù hợp, tuyệt đối không triển khai đồng loạt trên toàn vành đai 1 như nhiều người lo ngại.
Căn cứ pháp lý của chính sách bắt nguồn từ Chỉ thị số 20 ngày 12/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ, theo đó Hà Nội phải đảm bảo đến ngày 1/7/2026 không còn xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong vành đai 1. Tiếp đó, từ ngày 1/1/2028, phạm vi mở rộng ra vành đai 2, bên cạnh không có xe mô tô, xe gắn máy, còn hạn chế thêm xe ô tô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Và tiếp tục vươn ra vành đai 3 đến năm 2030. Hiện thực hóa chỉ thị này, HĐND thành phố đã thông qua Nghị quyết 57/2025 vào cuối năm ngoái, xác lập khung pháp lý cho vùng phát thải thấp theo Luật Thủ đô 2024.
Về phạm vi thí điểm thực tế, bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng phòng Môi trường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đã phác thảo rõ tại hội thảo "Kinh nghiệm quốc tế trong thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh" diễn ra ngày 17/3. Theo bà, khu vực thí điểm ban đầu chỉ là "một vành đai rất nhỏ trong vùng lõi của Hoàn Kiếm", thực chất là mở rộng có kiểm soát từ khu vực phố đi bộ Hồ Gươm và vùng phụ cận vốn đã mang tính chất phát thải thấp. Từ đó, thành phố mới dần mở rộng ra toàn bộ phường Hoàn Kiếm, tiếp cận các phường lân cận, và theo lộ trình 3 đến 5 năm sẽ phủ rộng ra hết vành đai 1 rồi tiến tới vành đai 2 và 3. Triết lý xuyên suốt là "đi từ bé đến lớn", không sao chép cứng nhắc mô hình các nước đã có nền tảng tài chính, công nghệ và chính sách hoàn thiện.
Các tuyến đường quanh vành đai 1, Hà Nội. Đồ họa được hỗ trợ bởi AI
Để lộ trình cấm xe xăng có thể thực thi, bài toán hạ tầng thay thế cần được giải trước. Sở Xây dựng cho biết vành đai 1 hiện đã được phục vụ bởi hai tuyến đường sắt đô thị là Cát Linh – Hà Đông và Nhổn – Ga Hà Nội với tổng công suất khoảng 462.000 lượt hành khách mỗi ngày, bên cạnh 45 tuyến xe buýt trợ giá. Thành phố cũng đang phấn đấu tối đa hóa tỷ lệ xe buýt xanh hoạt động trong vành đai 1 trước thời điểm thí điểm. Trong quý II/2026, nhiều trạm xe đạp công cộng mới sẽ được bổ sung nhằm lấp khoảng trống "chặng cuối", đoạn kết nối từ điểm dừng phương tiện công cộng đến đích đến cụ thể của người dân. Song song đó, thành phố đang nghiên cứu mở thêm các tuyến buýt điện cỡ nhỏ phù hợp với ngõ phố hẹp trong vành đai.
Một vấn đề không kém phần thiết thực là chỗ gửi xe cho người dân từ ngoài vùng thí điểm muốn vào trung tâm. Sở Xây dựng đang lập phương án bố trí các bãi đỗ tại các vị trí cửa ngõ giáp ranh, để người dân có thể gửi xe cá nhân và chuyển sang phương tiện công cộng. Bước đầu, hơn 210 vị trí tiềm năng trong vành đai 1 đã được rà soát.
Về hạ tầng sạc và đổi pin, yếu tố then chốt để người dân chuyển sang xe điện, hành lang pháp lý về phòng cháy chữa cháy cho trạm sạc tại hầm chung cư cũ đang được các cơ quan có thẩm quyền hoàn thiện. Tổ công tác liên ngành của thành phố đồng thời xây dựng phương án ưu tiên triển khai mạng lưới tủ đổi pin nhỏ gọn tại không gian công cộng, với thời gian đổi pin chỉ từ 2 đến 3 phút. Giải pháp này vừa tháo gỡ lo ngại an toàn cháy nổ, vừa phù hợp với đặc thù không gian chật hẹp của các khu tập thể cũ và phố cổ.
Cuối cùng, về chính sách hỗ trợ chuyển đổi, Sở Xây dựng đang phối hợp hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch để trình HĐND thành phố xem xét. Khung chính sách được đề xuất theo hướng phân rõ đối tượng, trong đó nhóm thu nhập thấp được đảm bảo không bị thiệt thòi trong quá trình chuyển đổi, một cam kết quan trọng về công bằng xã hội giữa làn sóng cải cách giao thông đô thị lớn nhất mà Hà Nội từng thực hiện.
Xem thêm: Điểm danh 25 phương tiện và thiết bị mới hỗ trợ CSGT phát hiện vi phạm giao thông từ 1/4/2026
Cộng tác viên