Đó là những lời nghẹn ngào của bệnh nhân N.G.V. (18 tuổi, ngụ Lâm Đồng) trước ngày xuất viện tại Bệnh viện Chợ Rẫy sau ca ghép tim xuyên đêm đầy căng thẳng. Chàng trai trẻ từng đối diện nguy cơ tử vong bất cứ lúc nào vì những cơn loạn nhịp tim ác tính, nay đã có thể mỉm cười nói về tương lai bằng nhịp đập của một trái tim mới.
Phía sau khoảnh khắc hồi sinh ấy là chuỗi ngày chạy đua không ngơi nghỉ của hàng trăm y bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, nhân viên điều phối ghép tạng cùng những nghĩa cử hiến tạng đầy nhân văn của các gia đình người hiến trong thời khắc đau thương tột cùng.
Chỉ trong chưa đầy một tuần trước thềm đại lễ 30/4 và 1/5/2026, Bệnh viện Chợ Rẫy đã liên tiếp thực hiện hai đợt tiếp nhận, điều phối và ghép mô – tạng quy mô lớn, cứu sống và mang lại ánh sáng cho 12 người bệnh. Đến nay, 11/12 bệnh nhân có sức khỏe ổn định và đã xuất viện; riêng trường hợp ghép gan khẩn cấp cũng đang có diễn tiến tích cực, dự kiến sớm hồi phục.
Điều đặc biệt phía sau những con số ấy không chỉ là thành công về mặt chuyên môn, mà còn là những "cuộc đua tử thần" thực sự, nơi mỗi phút giây đều quyết định ranh giới sống còn của người bệnh.
Những chuyến xe xuyên đêm và quyết định hồi sinh sự sống
Hành trình tiếp nối sự sống bắt đầu từ ngày 19/4/2026, khi Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người của Bệnh viện Chợ Rẫy nhận được thông tin về nữ bệnh nhân N.T.N.D. (sinh năm 1971, ngụ Đồng Tháp) đang điều trị chấn thương sọ não nặng do tai nạn giao thông tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang.
Dù các bác sĩ đã nỗ lực cứu chữa, tình trạng bệnh nhân không còn khả năng hồi phục. Trong thời khắc đau đớn nhất, gia đình bệnh nhân đã đưa ra quyết định đầy can đảm: hiến mô – tạng của người thân để cứu sống những cuộc đời khác.
Ngay khi tiếp nhận thông tin, Bệnh viện Chợ Rẫy lập tức kích hoạt quy trình hội chẩn liên viện với sự tham gia của nhiều chuyên khoa như Hồi sức cấp cứu, Hồi sức Ngoại thần kinh, Nội thần kinh… nhằm đánh giá tình trạng chết não và khả năng hiến tạng.
Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Giám đốc bệnh viện, các ê-kíp chuyên môn nhanh chóng lên đường đến Tiền Giang trong đêm để phối hợp đánh giá, tư vấn và hỗ trợ gia đình hoàn tất các thủ tục cần thiết.
Do điều kiện chuyên môn tại chỗ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật cho quy trình hiến – lấy tạng, sau khi được gia đình đồng thuận, người hiến được chuyển về Bệnh viện Chợ Rẫy.
Từ nghĩa cử ấy, các bác sĩ đã tiếp nhận được:
-1 quả tim
- 1 lá gan
- 2 quả thận
- 1 giác mạc
Ngay lập tức, toàn bộ hệ thống phòng mổ của bệnh viện sáng đèn xuyên suốt. Trong vòng 24 giờ, từ 8 giờ sáng ngày 19/4 đến 8 giờ sáng ngày 20/4, các ê-kíp đã thực hiện thành công 6 ca ghép tạng liên tiếp.
Đặc biệt, lá gan hiến được "chia đôi" để đồng thời cứu sống hai người bệnh: phần gan phải ghép cho nam bệnh nhân K.C.T. (1987, Cần Thơ) tại Bệnh viện Chợ Rẫy; phần gan trái được chuyển khẩn cấp sang Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM để ghép cho một bệnh nhi nguy kịch.
Các chuyên gia cho biết, kỹ thuật chia gan là một thách thức lớn trong ghép tạng, bởi ê-kíp phải tính toán cực kỳ chính xác để đảm bảo cả người lớn và trẻ em đều có đủ thể tích gan sau ghép. Với người trưởng thành có thể trạng cao 1m66, nặng 75kg như bệnh nhân K.C.T., việc ghép gan nguyên khối vốn an toàn hơn rất nhiều. Tuy nhiên, trong bối cảnh bệnh nhi bên kia cũng đang đứng trước nguy cơ tử vong từng giờ, quyết định chia gan đã mở ra cơ hội sống cho cả hai bệnh nhân.
Tâm nguyện đặc biệt trong lá đơn hiến tạng
Khi dư âm của đợt ghép tạng đầu tiên còn chưa lắng xuống, đêm 22/4/2026, Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp tục nhận thêm một trường hợp hiến tạng khác.
Đó là nam bệnh nhân B.M.T. (sinh năm 1985, quê Thanh Hóa), điều trị tại khoa Hồi sức Ngoại thần kinh vì chấn thương sọ não nặng sau tai nạn giao thông.
Theo chia sẻ từ gia đình, trước đây anh T. và vợ từng nhiều lần nhắc đến mong muốn hiến mô – tạng sau khi qua đời để cứu giúp người khác. Vì vậy, khi các bác sĩ xác định bệnh nhân chết não, gia đình đã quyết định thực hiện tâm nguyện của anh.
Điều khiến nhiều nhân viên y tế xúc động là ngay tại thời điểm ký vào đơn đồng ý hiến tạng của chồng, người vợ cũng đồng thời đăng ký hiến mô – tạng của chính mình sau này.
"Trong khoảnh khắc đau thương nhất, họ vẫn nghĩ đến việc cứu người. Đó là nghĩa cử vô cùng lớn lao", một điều dưỡng tham gia điều phối chia sẻ.
Từ trường hợp hiến tạng này, các ê-kíp đã tiếp nhận:
- 1 quả tim
- 1 lá gan
- 2 quả thận
- 2 giác mạc
Toàn bộ mô – tạng sau đó được ghép thành công cho thêm 6 bệnh nhân khác.
Như vậy, chỉ trong chưa đầy một tuần, hai quyết định hiến tạng đã mang lại cơ hội sống và ánh sáng cho 12 con người đang ở tận cùng tuyệt vọng.
Những ca ghép "tối khẩn" trước lằn ranh sinh tử
Trong số các ca ghép được thực hiện ngày 19 và 22/4, có đến 3 trường hợp thuộc diện ghép "tối khẩn".
Một trong những ca bệnh nguy kịch nhất là bệnh nhân N.T.M. (1974, TP.HCM), bị viêm gan B nhiều năm và rơi vào suy gan cấp do tự ý ngưng thuốc điều trị. Khi nhập viện, bệnh nhân đã trong tình trạng diễn tiến rất nặng, nguy cơ tử vong tính theo từng ngày.
Nguồn gan hiến xuất hiện đúng thời điểm đã giúp các bác sĩ kịp thời tiến hành ghép gan khẩn cấp, giữ lại sự sống cho người bệnh.
Căng thẳng không kém là trường hợp ghép tim cho bệnh nhân N.G.V., chàng trai 18 tuổi đến từ Lâm Đồng.
V. mắc bệnh cơ tim giãn nở nặng, suy tim giai đoạn cuối và đã được cấy thiết bị ICD-DR nhằm theo dõi, xử trí các cơn rối loạn nhịp nguy hiểm. Tuy nhiên, nguy cơ đột tử vẫn luôn thường trực.
Gia đình cho biết nhiều tháng liền, V. gần như không thể sinh hoạt bình thường. Những cơn khó thở, mệt lả, loạn nhịp tim khiến tương lai của chàng trai trẻ trở nên mờ mịt.
Đêm 22/4, khi có thông tin xuất hiện nguồn tim hiến phù hợp, toàn bộ ê-kíp ghép tim lập tức được huy động. Cuộc mổ kéo dài xuyên đêm trong áp lực cực lớn về thời gian và nguy cơ biến chứng.
Sau ca phẫu thuật, trái tim mới bắt đầu đập ổn định trong lồng ngực bệnh nhân trẻ tuổi, mở ra cơ hội sống mà chính gia đình từng nghĩ đã không còn.
Ngày chuẩn bị xuất viện, V. xúc động gửi lời tri ân đến người hiến tạng và gia đình người hiến.
"Em sẽ sống thật tốt, chăm sóc sức khỏe thật tốt để không phụ tấm lòng của người đã cho em cơ hội sống thêm một lần nữa", V. nói trong nước mắt.
Không để người bệnh gục ngã vì chi phí
Bên cạnh áp lực chuyên môn, câu chuyện kinh phí điều trị cũng là một thách thức lớn đối với các ca ghép tạng.
Một ca ghép tim hoặc ghép gan đòi hỏi chi phí phẫu thuật, hồi sức, thuốc chống thải ghép và theo dõi lâu dài lên đến hàng trăm triệu đồng, thậm chí hơn một tỷ đồng. Với nhiều gia đình lao động nghèo, đó là con số vượt quá khả năng chi trả.
"Đứng trước cơ hội sống của con nhưng bất lực vì không đủ tài chính là nỗi đau vô cùng lớn đối với các bậc cha mẹ", bà chia sẻ.
Có gia đình phải vay mượn khắp nơi, có người từng nghĩ đến việc từ chối cơ hội ghép tạng vì sợ không đủ tiền tiếp tục điều trị.
Trước tình cảnh ấy, Bệnh viện Chợ Rẫy đã phối hợp cùng phòng Công tác xã hội khẩn trương kết nối các nguồn hỗ trợ. Bên cạnh phần chi trả của bảo hiểm y tế, nhiều mạnh thường quân, tổ chức thiện nguyện đã nhanh chóng chung tay giúp đỡ.
Nhờ đó, các rào cản tài chính từng bước được tháo gỡ để người bệnh có thể bước vào cuộc phẫu thuật sinh tử đúng thời điểm.
Theo các bác sĩ, sự hỗ trợ của cộng đồng không chỉ giúp cứu sống người bệnh mà còn tiếp thêm sức mạnh tinh thần rất lớn cho gia đình trong hành trình hồi phục sau ghép.
Kỳ vọng xây dựng mạng lưới hiến – ghép tạng rộng khắp
BS.CKII Phạm Thanh Việt – Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy – nhận định điều đặc biệt trong chuỗi hiến – ghép tạng vừa qua không chỉ nằm ở số lượng ca ghép thành công mà còn ở yếu tố "đúng thời điểm".
"Trong nhiều trường hợp cấp cứu gan, tim hay phổi, nếu không có nguồn tạng hiến thay thế kịp thời thì nguy cơ tử vong rất cao. Những ca ghép vừa qua cho thấy giá trị to lớn của nghĩa cử hiến tạng và sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia, các bệnh viện cùng cộng đồng xã hội", ông nói.
Theo lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy, yếu tố quyết định thành công của ghép tạng không chỉ là năng lực phẫu thuật mà còn là khả năng phát hiện sớm những trường hợp có tiềm năng hiến tạng tại các khoa lâm sàng.
Sự chủ động của bác sĩ và tinh thần nhân văn của gia đình người bệnh giúp rút ngắn thời gian điều phối, bảo tồn mô – tạng trong điều kiện tốt nhất, từ đó nâng cao tỷ lệ thành công cho các ca ghép.
Từ thực tế thành công của trường hợp hiến tạng tại Tiền Giang, Bệnh viện Chợ Rẫy đang kỳ vọng xây dựng mạng lưới kết nối hiến – ghép tạng rộng khắp các tỉnh thành phía Nam và Tây Nguyên.
Mạng lưới này hướng đến nhiều mục tiêu chiến lược như nâng cao khả năng phát hiện người hiến tiềm năng tại tuyến dưới; hỗ trợ chẩn đoán chết não, hồi sức và bảo quản mô – tạng ngay tại địa phương; đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật ghép tạng cho các bệnh viện vệ tinh.
Quan trọng hơn cả, việc kết nối đồng bộ sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ lãng phí nguồn mô – tạng quý giá do khoảng cách địa lý hoặc chậm trễ vận chuyển.
Theo các chuyên gia, mỗi mô – tạng hiến đều là "báu vật của tình người", bởi phía sau đó là một cuộc đời đã khép lại để mở ra hy vọng cho nhiều cuộc đời khác.
Khi mạng lưới hiến – ghép tạng được vận hành hiệu quả, hành trình của những chuyến xe vận chuyển mô – tạng sẽ ngắn hơn, nhưng hành trình tiếp nối sự sống cho những con người tưởng chừng tuyệt vọng sẽ được kéo dài mãi mãi.
Giữa những ngày tháng Tư lịch sử, khi cả nước hướng về đại lễ thống nhất non sông, tại những phòng mổ sáng đèn xuyên đêm của Bệnh viện Chợ Rẫy, một hành trình đặc biệt khác cũng đang âm thầm diễn ra – hành trình nối dài nhịp đập sự sống bằng lòng nhân ái và y học hiện đại.
Và ở nơi đó, trái tim của một người đã ngừng đập lại tiếp tục hồi sinh trong lồng ngực của một chàng trai trẻ 18 tuổi, để em có thể bước tiếp cuộc đời bằng niềm tin, lòng biết ơn và khát vọng sống mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Tấn Tài