Không chỉ đơn thuần là một bước tiến về công nghệ, việc triển khai HSSKĐT còn mở ra một cuộc cách mạng trong tư duy quản trị y tế: chuyển từ mô hình “chăm sóc bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe chủ động”, xuyên suốt vòng đời của mỗi người dân.
Cốt lõi của hệ thống: Một định danh – Một hồ sơ duy nhất
Điểm đột phá lớn nhất của phương án triển khai lần này chính là việc xây dựng một hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử mang tính duy nhất và xác thực cao. Theo đó, mỗi người dân Thành phố Hồ Chí Minh sẽ sở hữu một hồ sơ sức khỏe điện tử duy nhất, được gắn với mã định danh cá nhân thông qua hệ thống định danh điện tử VNeID. Nguyên tắc “một người – một hồ sơ” giúp bảo đảm tính chính xác tuyệt đối của dữ liệu, loại bỏ hoàn toàn tình trạng trùng lặp hoặc sai lệch thông tin – vốn là những hạn chế tồn tại lâu nay trong quản lý y tế truyền thống.
Việc tích hợp HSSKĐT trực tiếp vào Ứng dụng Công dân số Thành phố Hồ Chí Minh mang lại sự tiện lợi vượt trội. Người dân không cần cài đặt thêm các ứng dụng riêng lẻ hay thực hiện những thủ tục đăng ký phức tạp. Trên một nền tảng duy nhất, toàn bộ thông tin sức khỏe – từ lịch sử khám chữa bệnh, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh đến các chỉ số sinh tồn – đều được hiển thị một cách minh bạch, đầy đủ và dễ dàng truy cập.
Đáng chú ý, Thành phố cũng đã tính toán kỹ lưỡng đến các nhóm đối tượng đặc thù. Cơ chế tạo lập hồ sơ cho người phụ thuộc như trẻ em, học sinh, người cao tuổi hoặc người cần giám hộ giúp bảo đảm tính bao trùm của hệ thống. Đây là yếu tố quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau” trong tiến trình chuyển đổi số y tế.
Bài học từ thế giới: Quản trị là yếu tố quyết định
Thực tiễn từ các quốc gia tiên phong trong lĩnh vực y tế số cho thấy, công nghệ chỉ là điều kiện cần, trong khi quản trị triển khai mới là yếu tố quyết định thành công. Những mô hình thành công như Estonia, Singapore hay Đan Mạch đều có điểm chung là phân công trách nhiệm rõ ràng và thiết lập quy trình vận hành minh bạch.
Tại Estonia, hệ thống dữ liệu y tế vận hành hiệu quả nhờ sự phân vai rạch ròi: cơ quan quản lý dân cư chịu trách nhiệm xác thực danh tính, trong khi các cơ sở y tế đảm nhận việc cập nhật dữ liệu chuyên môn. Singapore triển khai hệ thống hồ sơ sức khỏe quốc gia theo nguyên lý “dữ liệu phát sinh ở đâu, cập nhật tại đó”, tạo nên một dòng chảy thông tin liên tục, đồng bộ và tin cậy. Trong khi đó, Đan Mạch phát huy vai trò của bác sĩ gia đình như “người gác cổng”, trực tiếp quản lý hồ sơ sức khỏe người dân, kết hợp với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương để bảo đảm độ bao phủ toàn dân.
Tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, Thành phố Hồ Chí Minh xác định nguyên tắc “rõ người, rõ việc” là kim chỉ nam trong triển khai HSSKĐT. Quy trình được cụ thể hóa qua bốn bước chính: tạo lập thông tin hành chính; cập nhật dữ liệu sức khỏe; đồng bộ và hiển thị dữ liệu; và cuối cùng là khai thác dữ liệu phục vụ người dân cũng như công tác quản lý.
Sự phối hợp liên ngành: “5 cánh tay” vận hành đồng bộ
Để hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử thực sự phát huy hiệu quả, Thành phố Hồ Chí Minh đã thiết lập một cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ, trong đó mỗi đơn vị đóng vai trò như một “cánh tay” trong một cơ thể thống nhất.
Chính quyền địa phương, đặc biệt là UBND phường, xã, là lực lượng gần dân nhất, chịu trách nhiệm rà soát danh sách dân cư, đối chiếu thông tin và mã định danh cá nhân. Đây là khâu nền tảng nhằm bảo đảm dữ liệu đầu vào chính xác tuyệt đối.
Ngành Công an giữ vai trò then chốt trong việc xác thực định danh và bảo đảm an ninh dữ liệu. Sự tham gia của lực lượng này không chỉ nâng cao độ tin cậy của hệ thống mà còn tạo “lá chắn” vững chắc trước các nguy cơ rò rỉ hoặc xâm phạm thông tin cá nhân.
Ngành Y tế, đặc biệt là hệ thống trạm y tế cơ sở, chính là lực lượng “giữ nhịp” của toàn bộ hệ thống. Không chỉ thực hiện việc khởi tạo hồ sơ ban đầu, các trạm y tế còn có trách nhiệm theo dõi, cập nhật và quản lý sức khỏe liên tục cho người dân, nhất là các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính. Đồng thời, dữ liệu từ các bệnh viện tuyến trên cũng được chuẩn hóa để tích hợp vào kho dữ liệu chung.
Trong khi đó, Trung tâm Chuyển đổi số và Sở Khoa học – Công nghệ đảm nhiệm vai trò “hậu phương kỹ thuật”, bảo đảm hạ tầng công nghệ vận hành thông suốt, an toàn thông tin và phát triển các công cụ giám sát, điều hành. Hệ thống bảng điều khiển theo thời gian thực cho phép lãnh đạo Thành phố theo dõi tiến độ triển khai một cách trực quan, từ đó đưa ra các quyết sách kịp thời.
Người dân – trung tâm của hệ thống
Mục tiêu cuối cùng của HSSKĐT không phải là xây dựng một kho dữ liệu, mà là phục vụ thiết thực cho đời sống người dân. Khi sở hữu hồ sơ sức khỏe điện tử, mỗi công dân sẽ được hưởng những lợi ích cụ thể và rõ rệt.
Trước hết là khả năng chăm sóc y tế thông minh. Khi đi khám chữa bệnh, người dân chỉ cần xuất trình ứng dụng, bác sĩ có thể nhanh chóng tiếp cận toàn bộ lịch sử bệnh lý, thông tin dị ứng, các loại thuốc đã sử dụng. Điều này giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và điều trị, đồng thời hạn chế tối đa việc chỉ định các xét nghiệm trùng lặp, tiết kiệm thời gian và chi phí.
Thứ hai là khả năng quản lý sức khỏe chủ động. Thông qua việc theo dõi các chỉ số sức khỏe liên tục, hệ thống có thể đưa ra những cảnh báo sớm về nguy cơ bệnh tật. Nhờ đó, người dân có thể điều chỉnh lối sống hoặc thực hiện tầm soát kịp thời, thay vì chỉ đi khám khi bệnh đã tiến triển.
Thứ ba là tối ưu hóa chi phí y tế. Việc minh bạch hóa thông tin giúp giảm thiểu các chi phí không cần thiết, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho việc quản lý và thanh toán bảo hiểm y tế.
Tuy nhiên, để hệ thống vận hành hiệu quả, vai trò của người dân là không thể thay thế. Mỗi công dân cần chủ động cài đặt ứng dụng, đăng ký tài khoản định danh điện tử và cập nhật thông tin chính xác. Đồng thời, việc nâng cao ý thức bảo mật thông tin cá nhân – như không chia sẻ mã OTP hay thông tin đăng nhập – là điều kiện tiên quyết để bảo vệ quyền lợi của chính mình.
Hướng tới mô hình quản trị y tế dựa trên dữ liệu
Việc hình thành kho dữ liệu sức khỏe dùng chung sẽ mở ra một phương thức quản trị hoàn toàn mới cho ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh. Thay vì dựa vào các báo cáo thủ công và phân tán, các nhà quản lý có thể khai thác dữ liệu theo thời gian thực để phân tích, dự báo mô hình bệnh tật theo từng khu vực, từng nhóm dân cư.
Trên cơ sở đó, việc phân bổ nguồn lực y tế – từ nhân lực, thuốc men đến trang thiết bị – sẽ trở nên khoa học, chính xác và hiệu quả hơn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh phát triển các chương trình y tế dự phòng, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Có thể khẳng định, hồ sơ sức khỏe điện tử không chỉ là một công cụ công nghệ, mà còn là một “trợ lý y tế số” đồng hành cùng mỗi người dân từ khi sinh ra đến suốt cuộc đời. Nó tạo nên một hệ sinh thái y tế thông minh, trong đó dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác để phục vụ con người một cách tối ưu.
Bước đi chiến lược hướng tới đô thị thông minh
Việc triển khai HSSKĐT trên Ứng dụng Công dân số là một bước đi quyết liệt của Thành phố Hồ Chí Minh trong tiến trình xây dựng đô thị thông minh. Với sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành và sự hưởng ứng tích cực của người dân, hệ thống này được kỳ vọng sẽ tạo ra sự chuyển biến căn bản từ y tế thụ động sang y tế chủ động, từ điều trị sang dự phòng.
Trong tương lai không xa, mỗi người dân Thành phố Hồ Chí Minh sẽ được chăm sóc sức khỏe một cách toàn diện, liên tục và cá thể hóa. Một xã hội mà sức khỏe của mỗi cá nhân được bảo vệ bởi cả một hệ thống công nghệ hiện đại và đội ngũ quản lý tận tâm đang dần hiện hữu.
Đó không chỉ là mục tiêu của ngành y tế, mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng sống, góp phần xây dựng một đô thị phát triển bền vững, nhân văn và hiện đại trong kỷ nguyên số.
Tấn Tài