logo
ISSN 2734-9020

Hội thảo STEM Quốc tế Việt Nam 2023: STEM Không Biên Giới – STEM Beyond Borders

Thứ ba, 10/10/2023 - 17:05

TNV - Ngày 08/10/2023, Hội thảo STEM Quốc tế Việt Nam 2023 (Vietnam International STEM Conference - VISC): STEM Không Biên Giới – STEM Beyond Borders, một sự kiện nằm trong khuôn khổ Ngày hội STEM 2023 đã diễn ra thành công với sự tham dự của 10 diễn giả đến từ các Bộ, ngành và tổ chức; thu hút hơn 700 lượt người tham gia.

Sự kiện được chỉ đạo bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; được phối hợp tổ chức bởi Đoàn Thanh niên Bộ Khoa học và Công nghệ, Đoàn Thanh niên Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hội đồng Đội Trung ương, Hội Sinh viên Việt Nam, Trung tâm Dịch vụ và Đổi mới công nghệ, Đại học Bách Khoa Hà Nội, và Liên Minh STEM.

Thứ trưởng Bộ KH_CN Lê Xuân Định phát biểu tại Hội thảo

Hội thảo STEM Quốc tế Việt Nam 2023: STEM Không Biên Giới – STEM Beyond Borders - với tư duy mở, cách làm mới, đúng với tinh thần STEM, là giải pháp hữu hiệu, diễn đàn quốc tế để kết nối, lan tỏa và nâng cao nhận thức về vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tới cộng đồng, vun đắp tình yêu khoa học cho các em học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường và chia sẻ kinh nghiệm, phương pháp tiếp cận tiên phong, hiện đại, gợi mở những giải pháp triển khai, thúc đẩy Giáo dục STEM tại các địa phương trên cả nước.

Thứ trưởng Bộ KH_CN Lê Xuân Định, chị Nguyễn Phạm Duy Trang - Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương cùng TS. Dương Tuấn Hưng đại diện BTC tặng kỷ niệm chương tri ân diễn giả

Hội thảo được chia làm 3 phần: Chính sách; Phương pháp luận; Thực tiễn với những diễn giả là lãnh đạo ngành Giáo dục và Đào tạo, là chuyên gia, là các thầy giáo, cô giáo đến từ nhiều vùng miền trong cả nước và nước ngoài.

Trong phát biểu khai mạc, TS. Dương Tuấn Hưng - Phó Trưởng Ban Tổ chức Ngày hội STEM Quốc gia 2023, Trưởng Ban Hội thảo - đã giới thiệu về chuỗi sự kiện được tổ chức kéo dài từ tháng 5 đến hết tháng 9/2023, có nhiều hoạt động đổi mới tại nhiều địa phương trên cả nước: cuộc thi sáng tạo STEM; các buổi talkshow, tọa đàm, chia sẻ và tập huấn đào tạo về giáo dục STEM tại nhiều địa phương;… Bên cạnh các cuộc thi sáng tạo STEM, các hoạt động lan tỏa tinh thần STEM và chia sẻ tri thức và phương pháp giáo dục STEM… là những điểm nhấn quan trọng hướng đến Ngày hội STEM 2023 chính thức diễn ra tại ĐH Bách khoa Hà Nội; trong đó Hội thảo STEM được coi là một phần quan trọng, chắt lọc tinh thần chỉ đạo cùng những cách triển khai thực hiện, cách tiếp cận đa chiều.

Đại biểu và diễn giả chụp ảnh lưu niệm

Tham luận thứ nhất: Khơi nguồn đam mê KHKT cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm STEM tại Đại học Bách Khoa Hà Nội (Igniting Passion for Science and Technology in Students through STEM Experiential Activities at Hanoi University of Science and Technology)

Với vai trò là đại diện đơn vị chủ nhà, đồng thời là diễn giả đầu tiên, PGS. TS. Vũ Duy Hải - Trưởng Ban Tuyển sinh – Hướng nghiệp, Đại học Bách Khoa Hà Nội – đã có một phần trình bày chi tiết và ấn tượng, thu hút được sự quan tâm của tất cả khách mời và người tham dự phía dưới.

Ông đã giới thiệu về mục tiêu tổ chức những hoạt động trải nghiệm của Đại học Bách khoa Hà Nội: Khơi nguồn đam mê, yêu thích KHKT cho học sinh từ sớm; Tạo cơ hội cho học sinh được quan sát, trải nghiệm các hiệu ứng công nghệ trực quan; Lý giải các hiện tượng tự nhiên thông qua thực hành thí nghiệm; Xâu chuỗi những tri thức đã biết vào thực tiễn công nghệ và cuộc sống; Hình thành tư duy sáng tạo công nghệ. Hoạt động trải nghiệm sẽ gắn với 6 nhóm ngành đào tạo về khoa học kĩ thuật là: Cơ khí, Cơ điện tử; Công nghệ thông tin & Truyền thông; Điện, Điện tử, Tự động hoá; Khoa học Sự sống; Khoa học & Kỹ thuật Vật liệu; Toán, Vật lý, Công nghệ giáo dục; Kinh tế quản lý, Tiếng Anh kỹ thuật. Quy trình đăng kí cũng được thể hiện rõ ràng và tạo sự thuận lợi cho các cơ sở giáo dục:

Kết quả, Mỗi năm Đại học Bách khoa Hà Nội đón 3.000 học sinh phổ thông đến trải nghiệm; trong đó có trên 80% học sinh đăng ký xét tuyển vào các ngành học của Đại học Bách khoa; kết quả học tập tại Đại học Bách khoa rất tốt; nhiều em đạt giải các cuộc thi Nghiên cứu khoa học; và đặc biệt trong đó có nhiều gương mặt khởi nghiệp thành công.

Có thể thấy, hoạt động trải nghiệm sớm tại Đại học Bách khoa Hà Nội là một hướng làm hợp lí để định hướng nghề nghiệp cho học sinh phổ thông; đồng thời tạo nguồn thông tin cởi mở, đa chiều phục vụ công tác tuyển sinh khối ngành liên quan Khoa học kĩ thuật.

Cuối cùng, đại điện của Đại học Bách khoa mong muốn mỗi năm trường có thể đón hơn 10.000 học sinh đến tham quan, trải nghiệm để có thể tìm kiếm nhiều hơn nữa nguồn nhân lực STEM phục vụ sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước trong bối cảnh hiện tại.

Tham luận thứ hai: Giáo dục STEM trong việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở Việt Nam (STEM e duca tion in implementing the 2018 National Curriculum at schools in Vietnam)

TS. Tạ Ngọc Trí - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Tiểu học, Bộ GD&ĐT – đã mở đầu phần trình bày của mình bằng sự tán thành với cách làm của Đại học Bách khoa Hà Nội. Ông cho rằng, các đại học ở Việt Nam đang thực sự cởi mở và tiếp cận người học khác các thế hệ trước rất nhiều, đó là cơ hội để học sinh phổ thông có thể tìm ra ngành nghề phù hợp, lựa chọn cơ sở học tập một cách chủ động hơn.

TS. Tạ Ngọc Trí đã quay trở lại những câu chuyện STEM, từ sự nghiên cứu tìm tòi về STEM tại các nơi trên thế giới, sự gặp gỡ giữa ông với các chuyên gia trong lĩnh vực STEM như TS. Đặng Văn Sơn (Liên minh STEM), quá trình thai nghén cho tới khi STEM chính thức được đưa vào Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với tư cách một phương thức giáo dục.

Thông qua cách diễn đạt hàm súc, diễn giả đã cung cấp cho 700 khán giả những nội dung cơ bản nhất về:

-       Hệ thống giáo dục (The education system)

-       Chương trình GDPT 2018 (2018 National Curriculum (NC))

-       Quan điểm chỉ đạo về giáo dục STEM ở Việt Nam ( Directive standpoint on STEM education in Vietnam)

-       Bộ GDĐT đã có những chỉ đạo như thế nào về giáo dục STEM khi triển khai Chương trình GDPT 2018? (How has MOET dealt with STEM education, especially when implementing 2018 NC?)

-       Những thách thức đặt ra (Challenges)

TS. Tạ Ngọc Trí khẳng định lại quan điểm chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Giáo dục STEM: là mô hình giáo dục dựa trên cách tiếp cận liên môn, giúp học sinh áp dụng các kiến thức khoa học, công nghệ, kĩ thuật và toán học vào giải quyết một số vấn đề thực tiễn trong bối cảnh cụ thể (STEM education as an interdisciplinary approach to use the knowledge of S,T, E and M to deal with issues of the real life in the specific context). Ông cũng dẫn ra những hình ảnh về thực tế triển khai giáo dục STEM tại Việt Nam được Bộ Giáo dục và Đào tạo ghi nhận, đánh giá tốt.

Ông cũng mong muốn cả xã hội cùng đồng hành với ngành giáo dục vượt lên trên những thách thức về thói quen, nhân lực hay cả điều kiện cơ sở vật chất để triển khai giáo dục STEM sâu, rộng, chất lượng, thiết thực; đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng và phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội.

Từ phần trình bày của TS. Tạ Ngọc Trí, các chuyên gia, doanh nghiệp, nhà quản lí, giáo viên, học sinh và cả cha mẹ học sinh đều thấu hiểu chỗ đứng quan trọng của STEM trong chương trình giáo dục quốc gia, và nó hoàn toàn phù hợp với xu thế đang diễn ra trên thế giới cũng như nhu cầu phát triển của giáo dục hiện nay.

Tham luận thứ ba: Xây dựng nhận thức về Khoa học & Công nghiệp Vũ trụ trong đào tạo nhân lực các cấp tại Việt Nam (Building Awareness of Space Science & Industry in Human Resource Training at All Levels in Vietnam)

Diễn giả của tham luận thứ ba là TS. Doãn Hà Thắng - Chánh Văn phòng, Văn phòng Uỷ ban Vũ trụ Việt Nam. Phần trình bày của ông gồm 3 nội dung: Các lĩnh vực công nghệ trong phát triển công nghiệp vũ trụ; Cơ cấu tổ chức Ủy ban vũ trụ Việt Nam; Ví dụ về xây dựng nhận thức về khoa học và công nghiệp vũ trụ trong đào tạo nhân lực.

Có rất nhiều lĩnh vực công nghệ trong phát triển vũ trụ, và tương ứng với các lĩnh vực này là nhu cầu về nhân lực.

TS. Doãn Hà Thắng cũng giới thiệu về Ủy ban Nghiên cứu vũ trụ Việt Nam là cơ quan khoa học đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Viện trưởng Viện khoa học Việt Nam, có nhiệm vụ: Làm tư vấn cho Viện trưởng Viện khoa học Việt Nam trong lĩnh vực nghiên cứu khoảng không gian vũ trụ nước ta; Điều hòa phối hợp hoạt động của các cơ quan khoa học kỹ thuật trong nước, ứng dụng các phương pháp, phương tiện nghiên cứu vũ trụ vào giải quyết các vấn đề khoa học kỹ thuật của Việt Nam; Chịu trách nhiệm tổ chức việc hợp tác khoa học với các nước xã hội chủ nghĩa trong chương trình “Intercosmos” và các nước khác trong lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng khoảng không gian vũ trụ. Trong khi đó, Ủy ban Vũ trụ Việt Nam là tổ chức tư vấn giúp Thủ tướng Chính phủ nghiên cứu, chỉ đạo, phối hợp giải quyết những vấn đề liên ngành trong việc thực hiện Chiến lược nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vũ trụ đến năm 2020; Đồng thời là đại diện chính thức của Việt Nam tại các tổ chức quốc tế về công nghệ vũ trụ. Tương lai gần của cơ quan vũ trụ quốc gia thể hiện ở: Galileo với các khám phá tổ chức của vũ trụ; Tham vọng đưa con người ra ngoài không gian; Hợp tác trạm vũ trụ quốc tế ISS; Thúc đẩy bởi hợp tác Công - Tư và Tư nhân vừa và nhỏ với vai trò chủ động bứt phá công nghệ.

Cuối cùng, diễn giả đưa ra các ví dụ cụ thể để thể hiện tầm quan trọng của việc xây dựng nhận thức về khoa học và công nghiệp vũ trụ trong đào tạo nhân lực tại Việt Nam hiện nay. Với tầm nhìn và thực tiễn như vậy thì các hoạt động giáo dục STEM tại Việt Nam có một chỗ dựa vững chắc để triển khai các chương trình đào tạo nghiên cứu và chế tạo vệ tinh nhỏ các cấp, các thử nghiệm tên lửa đẩy, chương trình khai thác và chế biến khoáng sản vũ trụ của các nước cũng có thể được chuyển đổi thành chương trình đạo tạo STEM các cấp, xây dựng nguồn nhân lực cho chế biến sâu khoáng sản tại Việt Nam và đặc biệt là đưa các nghiên cứu về sự sống trên vũ trụ thành các bài giảng và thực hành STEM từ tiểu học đến đại học nhằm đưa ngành công nghệ sinh học tới thực tế….

Đây là một phần trình bày có nhiều nội dung mang tính chất chuyên môn đặc thù, nhưng vẫn được đông đảo khán giả quan tâm, cho thấy sức hấp dẫn của khoa học và công nghiệp vũ trụ đối với xã hội hiện nay.

Tham luận thứ tư: Học STEM sống động hơn với Robotics? (How to Bring STEM to Life with Robotics?)

Bà Kelsey Zhang - Quản lý Giáo dục, VEX Robotics khu vực châu Á-Thái Bình Dương - đã thể hiện phần trình bày bằng hình thức trực tuyến. Bà đã mở đầu vấn đề với những lập luận làm sáng tỏ sự cần thiết của việc học Robotics.

Bên cạnh đó, bà cũng đã một lần nữa lí giải vì sao giáo dục STEM đã và đang được khắp các quốc gia trên thế giới triển khai:Giáo dục STEM là tấm gương phản ánh chính thế giới của chúng ta và sự phức tạp của nó. Bằng cách khuyến khích học sinh tò mò, nhìn nhận thất bại như một cơ hội, và không sợ mắc lỗi, giáo viên có thể giúp duy trì sự tò mò của học sinh về thế giới xung quanh. Giáo dục STEM giúp học sinh kết nối những gì học tại trường với những gì đang diễn ra ở thế giới xung quanh. Và điều này có thể thực hiện ngay từ khối mầm non. (“STEM is a mirror that reflects our world and its complexity. By encouraging students to be curious, to see failure as an opportunity, and to not be afraid to make mistakes, teachers can help sustain their students’ sense of wonder about the world. STEM education helps students connect what they learn at school with what is happening in the world around them. And this can happen as early as kindergarten.”) .

Tuy nhiên, tại một quốc gia được coi là đi đầu về giáo dục như Hoa Kỳ, tỉ lệ người học e ngại ngành nghề STEM không phải là ít, và càng lên cao tỉ lệ lại có vẻ cao hơn. Trong khi đó, nhu cầu thực tế của xã hội lại vô cùng lớn. Từ đó, bà gợi ý ra những cách làm thiết thực từ chính nhà trường để kích thích tinh thần học tập của học sinh, với các dự án học tập từ đơn giản tới phức tạp. Và VEX Robotics chính là một giải pháp với công cụ hỗ trợ giáo viên định hình người học trở thành người dẫn đầu trong giải quyết những vấn đề của ngày mai.

Hiện nay, VEX Robotics đã được nhiều trường học khắp Việt Nam đón nhận, trở thành một trợ thủ đắc lực cho việc đổi mới dạy và học tại nhiều cơ sở giáo dục từ mấm non tới THPT. Đại diện học sinh Việt Nam đã giành được 5 giải thưởng khi tham dự giải vô địch thế giới VEX Robotics World Championship 2023 diễn ra ở Hoa Kỳ, đó cũng là tiền đề để STEM Việt Nam tiếp tục tiến hoá và bứt phá trong giai đoạn tiếp theo.

Tham luận thứ năm: Khai phá tiềm năng ở khu vực nông thôn và miền núi: Sáng kiến giáo dục STEM chất lượng cho mọi người (Unlocking Potential in Rural and Mountainous Areas: Initiatives for Quality STEM Education for All)

Bằng việc đưa ra những con số cụ thể về giáo dục, giáo viên cũng như tỉ lệ nông thôn tại Việt Nam là 63% (con số năm 2022), bà Đào Thị Hồng Quyên - Nhà sáng lập Công ty TNHH Liên minh thúc đẩy giáo dục STEM - đã khẳng định tiềm năng của khu vực nông thôn với 5 yếu tố: Thiên nhiên; Văn hóa cộng đồng; Khó khăn; Chuyển đổi số và Lao động.

Với các đối tượng yếu thế là trẻ em ở nông thôn, trẻ em gái và trẻ em khuyết tật, Dự án STEM cho trẻ em yếu thế tập trung vào giáo viên, bởi giáo viên STEM là trung tâm của sự thay đổi, với 3 nhiệm vụ chính: Nâng cao năng lực tiếp cận giáo dục STEM của giáo viên; Tập huấn giáo viên; Xây dựng mạng lưới giáo viên. Đến nay, dự án đã tiếp cận 26 Phòng Giáo dục và Đào tạo, tổ chức 24 buổi tập huấn cho 3890 giáo viên cả nước.

Tham luận thứ sáu: Vai trò của khoa học kỹ thuật trong sự phát triển kinh tế xã hội (The Role of Science and Technology in Socio-Economic Development)

Ông Đào Hữu Huyền - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn Hoá chất Đức Giang - đã thừa nhận chưa có nhiều hiểu biết về Giáo dục STEM cho đến khi ngồi dự Hội thảo với tư cách một diễn giả. Ông bày tỏ sự thích thú và quan tâm đặc biệt tới các mô hình Giáo dục STEM và quá trình triển khai STEM tại các trường học trên thế giới cũng như Việt Nam. Đồng thời, ông cũng giới thiệu về Tập đoàn Hóa chất Đức Giang, một đơn vị có uy tín với quy mô lớn, có đóng góp cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Hiện nay, nhu cầu của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang nói riêng và của nền kinh tế nói chung về nhân lực STEM là rất lớn. Ông mong muốn các cơ sở giáo dục từ mầm non, phổ thông tới Đại học có thêm nhiều giải pháp hữu ích trong việc thúc đẩy Giáo dục STEM; từ đó cung cấp cho các tổ chức, công ty nguồn nhân lực có chất lượng phục vụ cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Tham luận thứ bảy: Lớp học mở STEM trên nền tảng Khan Academy (Open STEM Classroom on the Khan Academy Platform)

Giám đốc Khan Academy Việt Nam - ông Kiều Huy Hòa - đã giới thiệu về Khan Academy với tư cách một nền tảng mở, phục vụ giáo dục trọn đời miễn phí cho cộng đồng, giúp xóa nhòa khoảng cách vùng miền. Lớp học mở trên Khan Academy giúp học sinh học tập thuận lợi hơn dựa trên các nguyên tắc cá nhân hóa và học tập tinh thông (personalized, mastery-based learning). Ông đưa ra ví dụ về một số nội dung học tập trên Khan Academy như: Bài học STEM với một danh sách phong phú các môn học kết hợp với phương pháp học tập tinh thông để trang bị cho học sinh các kiến thức khoa học, từ đó giúp học sinh thực hiện tốt ở quy trình: xác định vấn đề và nghiên cứu kiến thức nền trong việc thực hiện một nội dung giáo dục STEM; Các môn học bổ trợ Chương trình GDPT 2018: Môn Toán, môn Tin học,…; “Bài học “Kỹ thuật mã hóa dữ liệu” trong Chương trình An toàn internet”; Computing: Lập trình, Khoa học máy tính, Thiết kế đồ họa, Máy tính và internet,…; Bài học “Effect overview”, Chương trình Pixa in a box; Các khóa học liên kết với các đối tác của Khan Academy: NASA, NOVA lab,…

Tham luận thứ tám: Thách thức, thành tựu và kinh nghiệm triển khai Giáo dục STEM tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ (Challenges, Achievements, and Experiences in Implementing STEM Education in Phu Ninh District, Phu Tho Province)

Ông Bùi Tuấn Long - Trưởng phòng Phòng GD&ĐT huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ - đã thể hiện tâm huyết với Giáo dục STEM khi kể về câu chuyện trong quá trình triển khai Giáo dục STEM tại Phù Ninh, Phú Thọ, ông đã gặp phải các câu hỏi như “Tại sao lại không tập trung vào các môn ôn thi mà lại tổ chức nhiều hoạt động STEM cho giáo viên và học sinh?”

Trước thực tế nhận thức về Giáo dục STEM tại địa phương còn chưa đầy đủ; Phòng GD&ĐT Phù Ninh tổ chức nhiều lớp tập huấn cho cán bộ, giáo viên các trường, 100% các trường có đội ngũ thầy cô cốt cán được tập huấn về giáo dục STEM. Đặc biệt, đã mời các thành viên của Liên Minh STEM - tham gia hội chuyên đề về Quy trình thiết kế kỹ thuật và chuyên đề Quy trình thiết kế khoa học cho cán bộ, giáo viên trên địa bàn huyện. Phù Ninh đã tổ chức được nhiều sân chơi, đưa học sinh tham gia các cuộc thi về STEM, Robotics và trong cuộc thi học Khoa học Kỹ thuật cấp tỉnh năm 2023, huyện Phù Ninh có 10/10 dự án dự thi đạt giải, tỷ lệ 100%. Trong đó giải Nhất: 2, Nhì: 2, giải Ba: 5, giải Tư: 1.Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng năm 2023, huyện Phù Ninh có 12 mô hình sản phẩm dự thi cấp tỉnh, kết quả đạt 04 giải; Trong đó có 01 giải nhất, 01 giải ba và 02 giải Khuyến khích; 2 mô hình sản phẩm được lựa chọn đi thi cấp Quốc gia. Những con số đó đã cho thấy STEM đã thúc đẩy và nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương, và ông khẳng định trong tương lai Phù Ninh nói riêng và Phú Thọ nói chung sẽ tiếp tục đẩy mạnh Giáo dục STEM hơn nữa.

Tham luận thứ chín: Thách thức, thành tựu và kinh nghiệm triển khai Giáo dục STEM tại huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn (Challenges, Achievements, and Experiences in Implementing STEM Education in Van Quan District, Lang Son Province)

Ông Ngô Văn Hiền - Trưởng phòng Phòng GD&ĐT huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn - đã nêu những thuận lợi và khó khăn trong giáo dục nói chung và Giáo dục STEM nói riêng ở Văn Quan với tư cách một trong số những huyện nghèo nhất cả nước.

Tuy nhiên, thấu hiểu ý nghĩa của giáo dục STEM đối với sự phát triển của giáo dục nói riêng và việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nói chung; nhằm góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước; vượt lên trên những khó khăn rào cản, ngành GD&ĐT huyện Văn Quan đã có những giải pháp cụ thể để triển khai giáo dục STEM, cụ thể như sau:

Thứ nhất, thành lập tổ cốt cán của huyện về giáo dục STEM, thành phần tổ cốt cán là giáo viên có chuyên môn vững về các lĩnh vực Toán, Vật lí, Hoá học, Sinh học, Công nghệ và Tin học. Hằng năm, tổ cốt cán được tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng do Sở GD&ĐT Lạng Sơn tổ chức.

Thứ hai, hướng dẫn 100% trường Tiểu học và Trung học cơ sở thành lập Câu lạc bộ STEM của trường.

Thứ ba, chủ động triển khai tập huấn STEM cho cán bộ giáo viên. Trong những năm qua, Phòng GD&ĐT đã tổ chức được 02 đợt tập huấn về giáo dục STEM cho giáo viên toàn huyện. Đặc biệt, năm học 2022 – 2023 huyện Văn Quan được cô Đào Hồng Quyên và các thầy cô trong Liên minh STEM Việt Nam tổ chức tập huấn có Cán bộ quản lý, giáo viên các trường cấp Tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn huyện.

Thứ tư, định kì hàng năm tổ chức thi thiết kế bài học STEM cấp huyện, chọn cử sản phẩm tham gia cấp tỉnh, từ năm 2019 – 2020 đến nay huyện Văn Quan đạt 11 giải cấp tỉnh.

Thứ năm, hướng dẫn các trường tổ chức ngày Hội STEM cấp tiểu học, cấp trung học cơ sở, qua đó giúp cho việc thúc đẩy phong trào dạy học STEM cho các trường phổ thông.

Thứ sáu, chỉ đạo các nhà trường đưa nội dung giáo dục STEM vào trong kế hoạch dạy học của các nhà trường, ban đầu mỗi nhà trường thực hiện 1 đến 2 chủ đề/năm học, đến nay mỗi giáo viên thực hiện 2 chủ đề/môn/kỳ.

Thứ bảy, chỉ đạo các trường đẩy mạnh Cuộc thi KHKT dành cho học sinh THCS, Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng, phát động cuộc thi cấp huyện, chọn cử sản phẩm tham gia cấp tỉnh. Về Khoa học kĩ thuật, tiêu biểu có sản phẩm: Giàn tưới cây tự động từ năng lượng mặt trời, chế tạo than sinh học từ vỏ quả Sở, chế tạo Cao xoa hồi ... Năm học 2021-2022 có 02 sản phẩm dự thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng cấp quốc gia (Thùng phối chua ong mật, Điều chế chế phẩm sinh học phòng bệnh cúm cho gia cầm và làm phân bón hữu cơ từ cây kí ninh) trong đó 01 sản phẩm đạt Khuyến khích cấp Quốc gia.

Từ năm học 2022-2023 Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Văn Quan chú trọng và hướng tới cuộc thi lập trình và điều khiển robot cho giáo viên và học sinh THCS, khơi dậy được niềm đam mê lập trình của học sinh, thông qua việc tổ chức thành công 03 cuộc thi: lập trình và điều khiển robot ảo, lập trình và điều khiển robot Kcbot dành cho học sinh và lập trình, điều khiển robot dành cho giáo viên. Chọn cử câu lạc bộ Robot các trường tham gia cuộc thi cấp Quốc gia, hiện nay có 03 đội thi của Trường THCS thị trấn Văn Quan, TH&THCS Khánh Khê và Trường PTDTNT THCS&THPT Văn Quan tham gia thi vòng chung kết nội dung ViRC-VSRC 2023 cuộc thi STEM Robotics Việt Nam 2023 do Bộ Khoa học & Công nghệ, Bộ Giáo dục & Đào tạo, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức.

Với những giải pháp trên, các thành tích mà Ngành Giáo dục huyện Văn Quan đạt được ngày càng trên đà khởi sắc. Chất lượng dạy và học của giáo viên và học sinh trên địa bàn cũng có những chuyển biến tích cực, đồng thời năng lực giao tiếp, hợp tác; ứng dụng công nghệ thông tin; năng lực tự chủ và tự học… được phát triển ở cả hai phía thầy và trò.

Tham luận thứ mười: Vai trò của việc tập huấn giáo dục STEM cho hiệu trưởng và giáo viên ở vùng cao và nông thôn (Vai trò của việc tập huấn giáo dục STEM cho hiệu trưởng và giáo viên ở vùng cao và nông thôn)

Với kinh nghiệm 10 năm triển khai Giáo dục STEM tại Việt Nam, kĩ sư Đỗ Hoàng Sơn - Thành viên Liên Minh STEM - khẳng định lại: Giáo dục STEM là nội dung hoàn toàn mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, do đó đa số giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục ở các địa phương chưa có nhận thức, kiến thức và kinh nghiệm thực tế để thúc đẩy giáo dục STEM.

Kể từ năm 2017, việc tập huấn giáo viên của Liên minh STEM ở các huyện nông thôn và vùng cao bao giờ cũng được khởi động bằng một buổi tập huấn dành riêng cho các hiệu trưởng trong toàn huyện. Với sự ra đời của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, Giáo dục STEM đã trở thành nội dung mà hiệu trưởng các trường phổ thông bắt buộc phải triển khai; tuy nhiên việc hiểu cho đúng, cho đủ khái niệm và cách làm vẫn chưa đồng đều ở các nơi, gây khó khăn cho đội ngũ giáo viên.

Từ đó, ông cũng đưa ra đề xuất về các nội dung, thành tố triển khai tập huấn chuyên môn cho các nhà quản lí bao gồm: Cách triển khai bài học STEM theo Quy trình Khoa học; Cách triển khi bài học STEM theo Quy trình thiết kế kỹ thuật; Robotics và máy thông minh trong giáo dục STEM; Phương pháp nghiên cứu khoa học.

Cũng trong phần trình bày, Kĩ sư Đỗ Hoàng Sơn cũng trình bày những người thầy sẵn có để phát huy tiềm năng của khu vực nông thôn và vùng cao trong việc triển khai, phát triển Giáo dục STEM bao gồm: Giáo sư Thiên nhiên; Phó Giáo sư Khó khăn; Gia sư Lao động; Nhà giáo nhân dân Văn hoá cộng đồng các dân tộc; Nhà giáo Thời đại - Chuyển đổi số; Hệ sinh thái Giáo dục STEM ở từng huyện được kết nối giữa các huyện ở trong tỉnh, giữa các tỉnh với nhau, thành cộng đồng được chỉ đạo, quản lý bởi các Phòng GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Bộ GD&ĐT.

Đến dự Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cũng có những phát biểu khẳng định sự phát triển của Ngày hội STEM Quốc gia 2023 cả về tầm vóc và quy mô, trong đó Hội thảo đã chứng tỏ được vai trò định hướng quan trọng; quy tụ các chuyên gia, nhà quản lí, trường học, doanh nghiệp, nhà hoạt động xã hội liên quan ngành nghề STEM với những bài trình bày thấu đáo và có tính xây dựng cao. Thứ trưởng một lần nữa khẳng định Giáo dục STEM với tư cách là một thành tố quan trọng trong nền giáo dục và là một đòn bẩy thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần phát triển khoa học công nghệ và kinh tế xã hội. Ông Lê Xuân Định mong muốn Liên minh STEM tiếp tục khẳng định vai trò của mình trong các hoạt động STEM, giữ vai trò kết nối và quy tụ các ban, ngành, đoàn thể, cá nhân và tổ chức trong xã hội để tiếp tục duy trì và phát triển Ngày hội STEM nói riêng và các sự kiện STEM nói chung.

TS. Dương Tuấn Hưng - Trưởng Ban Hội thảo Ngày hội STEM Quốc gia 2023, thành viên Liên minh STEM - đã lĩnh hội ý kiến của Thứ trưởng Lê Xuân Định và khẳng định: Qua 10 bài chia sẻ đến từ 10 diễn giả ở các vai trò khác nhau, với những nội dung phong phú và sâu sắc, các vị đại biểu, khách dự đã cùng nhau trải nghiệm những góc nhìn đa chiều về chính sách, kế hoạch, cách làm và nguồn lực STEM tại Việt Nam. Có thể thấy, chặng đường đã qua của STEM ở Việt Nam mới là chặng mở đường, khai phóng. Thông qua những sự kiện như Ngày hội STEM Quốc gia, những người hoạt động trong lĩnh vực STEM có thêm nhận thức về chính sách của các ban, ngành, đoàn thể; thêm động lực từ sự quan tâm của cộng đồng xã hội; đồng thời thấy rõ thêm những cơ hội đang mở ra trước mắt; mong muốn biến thách thức thành những cơ hội thực sự, đưa STEM Việt Nam bứt phá tới những tầm cao mới.

P.V