Hình ảnh ghi lại thầy PGS.TS Nguyễn Tấn Dũng đang giảng dạy cho sinh viên Khoa Hóa học và Khoa học Sự sống, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM
Lab B108 không được hình thành từ một dự án đầu tư lớn, mà được vun đắp qua từng công trình, từng dự án và từng thế hệ sinh viên. Từ nguồn nguyên vật liệu, linh kiện và thiết bị còn lại sau các dự án hợp tác với doanh nghiệp, PGS.TS. Nguyễn Tấn Dũng cùng các kỹ sư trẻ – nhiều người là những sinh viên năm cuối sau khi tốt nghiệp – đã trực tiếp nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và hoàn thiện nhiều hệ thống thiết bị công nghệ. Từ những ý tưởng trên giấy, những thiết bị ấy từng bước trở thành những mô hình công nghệ có khả năng vận hành thực tế.
Điểm đặc biệt của Lab B108 là các hệ thống thiết bị được thiết kế theo hướng hiện đại và tự động hóa cao, tích hợp điều khiển, đo lường và giám sát bằng phần mềm trên máy tính. Đây không chỉ là nơi để sinh viên "quan sát" thiết bị mà là nơi các em được trực tiếp vận hành, thực hành, nghiên cứu và giải quyết những vấn đề kỹ thuật phát sinh trong thực tế.
Một phòng thí nghiệm dành cho người học
Lab B108 được mở hoàn toàn miễn phí cho giảng viên và sinh viên phục vụ học tập, thực hành và nghiên cứu khoa học. Đây là nơi triển khai nhiều đồ án, đề tài và dự án từ cấp cơ sở đến cấp tỉnh/thành phố, cấp bộ, dự án sản xuất thử nghiệm và hợp tác với doanh nghiệp; từ đồ án tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ đến luận án tiến sĩ. Qua đó, phòng thí nghiệm góp phần hình thành các sản phẩm, giải pháp công nghệ có giá trị thực tiễn, phục vụ giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ và phát triển kinh tế – xã hội.
Hằng năm, PGS.TS. Nguyễn Tấn Dũng cùng một số giảng viên tuyển chọn khoảng 5–6 nhóm sinh viên tiêu biểu tham gia nghiên cứu các chuyên đề chuyên sâu. Các nhóm tập trung vào những hướng công nghệ có khả năng ứng dụng cao như sấy, sấy thăng hoa, cô đặc, làm lạnh, đông lạnh, chiên chân không, sấy hồng ngoại và các giải pháp công nghệ tiên tiến khác. Điều quan trọng mà sinh viên nhận được không chỉ là kiến thức chuyên môn. Các em được học cách đặt câu hỏi, xây dựng một bài toán nghiên cứu, thiết kế thí nghiệm, chế tạo thiết bị, xử lý số liệu, tìm nguyên nhân của một vấn đề kỹ thuật và kiên trì tìm lời giải. Đó chính là quá trình hình thành tư duy của một người kỹ sư, một nhà khoa học và một người làm công nghệ.
Những thiết bị được tạo ra từ nghiên cứu và sáng tạo
Hiện nay, Lab B108 có nhiều hệ thống thiết bị phục vụ nghiên cứu và đào tạo, tiêu biểu gồm:
1. Hệ thống máy sấy thăng hoa DS-11; 2. Hệ thống máy sấy thăng hoa DS-12; 3. Hệ thống máy sấy chân không DSV-03; 4. Hệ thống chiên chân không DVF-01; 5. Hệ thống chiên chân không DVF-03; 6. Hệ thống sấy lạnh DSL-03; 7. Hệ thống sấy hồng ngoại DS.IR-02; 8. Hệ thống sấy hồng ngoại DS.IR-03; 9. Hệ thống sấy đối lưu có tiệt trùng bằng tia cực tím DSDL-04; 10. Hệ thống cô đặc chân không DCD-02; 11. Hệ thống cô đặc lạnh DCDL-03.
Các hệ thống được đầu tư, thiết kế và chế tạo theo định hướng tự động hóa, có giá trị trung bình khoảng 120–200 triệu đồng hoặc cao hơn cho mỗi thiết bị. Đặc biệt, hai hệ thống sấy thăng hoa DS-11 và DS-12 có tổng giá trị trên 1 tỷ đồng, là những thiết bị quan trọng phục vụ nghiên cứu công nghệ sấy hiện đại, với tiềm năng ứng dụng trong lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm và các sản phẩm có giá trị cao.
Nhưng nếu chỉ nhìn vào giá trị của thiết bị, có lẽ chưa thể thấy hết giá trị của B108. Bởi phía sau mỗi hệ thống là thời gian nghiên cứu, những lần thử nghiệm, những lần sửa chữa, những ý tưởng được hình thành từ thực tế và quan trọng hơn cả là công sức của thầy và trò.
Từ phòng thí nghiệm đến doanh nghiệp
Lab B108 không chỉ là nơi phục vụ đào tạo và nghiên cứu. Những thiết bị được nghiên cứu, thiết kế và chế tạo tại đây còn được sử dụng như mô hình công nghệ mẫu để trình diễn, hoàn thiện và giới thiệu giải pháp cho doanh nghiệp. Từ đó, phòng thí nghiệm trở thành một cầu nối tự nhiên giữa nhà trường – nhà khoa học – sinh viên – doanh nghiệp. Những vấn đề từ thực tiễn sản xuất được đưa vào nghiên cứu; những kết quả nghiên cứu được kiểm chứng bằng thực tế; sinh viên được tham gia vào quá trình phát triển công nghệ; còn doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận những giải pháp kỹ thuật phù hợp. Đó cũng chính là tinh thần mà Lab B108 hướng đến: nghiên cứu không chỉ để tạo ra bài báo, mà còn để tạo ra sản phẩm, thiết bị, quy trình và những giá trị có thể đi vào cuộc sống.
Hình ảnh các thiết bị trong Lab B108
Một món quà dành cho những thế hệ sau
Điều khiến Lab B108 trở nên đặc biệt hơn cả không nằm ở số lượng thiết bị hay giá trị đầu tư, mà ở quan niệm của người xây dựng nó. PGS.TS. Nguyễn Tấn Dũng từng tâm niệm rằng, một ngày nào đó khi mình nghỉ hưu hoặc không còn trực tiếp công tác, toàn bộ thiết bị của Lab B108 sẽ được trao tặng lại cho Khoa và Nhà trường, để tiếp tục phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Đó không chỉ là việc trao lại những thiết bị vật chất.
Đó là trao lại một không gian học tập.
Trao lại một môi trường nghiên cứu.
Trao lại những gì đã được tích lũy bằng nhiều năm tâm huyết.
Và hơn hết, đó là trao lại một niềm tin rằng những gì hôm nay được vun đắp sẽ tiếp tục được các thế hệ mai sau kế thừa, phát triển và sáng tạo nên những giá trị mới cho cộng đồng và xã hội. "Yêu thương cho đi là yêu thương còn mãi."
Có thể rồi một ngày, những người từng làm việc tại Lab B108 sẽ đi về những nơi khác nhau; những thiết bị sẽ được thay thế bằng những công nghệ mới; những thế hệ sinh viên hôm nay sẽ trở thành kỹ sư, nhà khoa học, nhà quản lý của ngày mai. Nhưng những gì được gieo xuống từ nơi này sẽ không mất đi. Bởi một phòng thí nghiệm có thể được xây dựng bằng thiết bị và kinh phí, nhưng một môi trường học thuật chỉ thật sự có giá trị khi ở đó có người sẵn sàng cho đi tri thức, trao cơ hội và mở đường cho thế hệ sau.
Lab B108 vì thế không đơn thuần là một phòng thí nghiệm, đó là dấu ấn của một chặng đường nghiên cứu và đào tạo; là nơi thầy và trò cùng làm việc, cùng thử nghiệm, cùng thất bại và cùng tìm cách đi tiếp; là nơi những ý tưởng được biến thành thiết bị, những bài học trở thành kinh nghiệm và những sinh viên trẻ từng bước trưởng thành từ thực tiễn. Có thể rồi đây, người ta sẽ không còn nhớ chính xác một thiết bị đã được chế tạo vào năm nào, một đề tài bắt đầu từ ngày nào hay một thế hệ sinh viên đã từng đứng bên chiếc máy nào trong phòng thí nghiệm.
Nhưng xin được ghi lại những dòng này như một kỷ niệm đẹp của một người thầy đã âm thầm dành một phần tâm huyết của mình để xây dựng một nơi tri thức được trao đi, đam mê được nuôi dưỡng và những người trẻ được trao cơ hội để trưởng thành.
Để rồi, khi thời gian đi qua, điều còn lại không phải là những gì người thầy đã giữ cho riêng mình, mà là những gì đã được trao lại cho các thế hệ tiếp nối. "Mọi thành công bền vững đều khởi nguồn từ một cái tâm chân thành, được nuôi dưỡng bởi đam mê và được dẫn lối bởi khát vọng."
PV Tổng hợp – Hoài Anh