Từ ngày 28/9/2026, Nghị định 320/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực. Với ngành chứng khoán, yêu cầu mới không chỉ thay đổi cách xác thực khách hàng mà còn thúc đẩy các doanh nghiệp thiết kế lại quy trình mở tài khoản theo hướng thuận tiện, an toàn và dựa trên dữ liệu đã được kiểm chứng.
Xu thế toàn cầu khó đảo ngược
Khi các dịch vụ tài chính dịch chuyển lên môi trường số, việc xác định chính xác người đứng sau mỗi tài khoản trở thành yêu cầu nền tảng. Định danh điện tử vì thế không còn chỉ là công cụ xác thực, mà đang dần trở thành một phần của hạ tầng tài chính số toàn cầu.
Trong hướng dẫn công bố năm 2020, Financial Action Task Force (FATF) nhận định một hệ thống định danh số đáng tin cậy có thể giúp việc xác định danh tính khách hàng trong lĩnh vực tài chính trở nên thuận tiện, ít tốn kém và an toàn hơn. Công nghệ này cũng hỗ trợ giám sát giao dịch và hạn chế điểm yếu của những biện pháp kiểm soát phụ thuộc nhiều vào con người.
Thực tế, danh tính số đã vượt khỏi phạm vi dịch vụ công tại nhiều thị trường, từ hệ thống định danh điện tử của Estonia đến BankID tại Thụy Điển. Điểm khác biệt không đơn thuần là đưa giấy tờ lên môi trường trực tuyến. Khi danh tính đã được xác thực, người dùng không cần khai báo lại toàn bộ thông tin mỗi khi tiếp cận một dịch vụ mới.
Định danh điện tử đang được ứng dụng ngày càng rộng trong các dịch vụ tài chính số
Thêm một ví dụ gần hơn với lĩnh vực đầu tư đến từ Singapore. Tháng 6/2026, nền tảng eToro đã tích hợp Singpass - hệ thống định danh số quốc gia, vào quy trình xác minh tài khoản cho người dùng tại đảo quốc này. Thay vì tải lên giấy tờ tùy thân, người dùng xác thực qua Singpass và đồng ý chuyển những thông tin cần thiết sang eToro. Việc tích hợp giúp loại bỏ khâu tải tài liệu thủ công, giảm thời gian chờ đối chiếu và đưa người dùng vào thẳng quy trình mở tài khoản trên nền tảng đầu tư.
Từ Bắc Âu đến Singapore, định danh điện tử đang dần trở thành cầu nối giữa hạ tầng số quốc gia và các dịch vụ tài chính. Điều thay đổi không chỉ là cách khách hàng mở tài khoản, mà còn là cách các tổ chức tài chính xác định và quản lý danh tính trên môi trường số.
Ngành chứng khoán trước bước chuyển về định danh
Ở Việt Nam, nhu cầu mở rộng định danh điện tử đến từ cả người dùng và cơ quan quản lý. Điều này đặc biệt đáng chú ý với ngành chứng khoán, nơi tài khoản không chỉ chứa thông tin cá nhân mà còn gắn trực tiếp với tiền, tài sản và lịch sử giao dịch của nhà đầu tư.
Trong những năm gần đây, phần lớn hành trình đầu tư đã dịch chuyển lên môi trường số, từ mở tài khoản, nộp tiền đến đặt lệnh và quản lý danh mục. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn có thể gặp lỗi khi chụp căn cước, đọc chip NFC. Với công ty chứng khoán, những sai lệch này không chỉ làm gián đoạn quá trình đăng ký mà còn ảnh hưởng đến việc nhận biết đúng khách hàng và kiểm soát rủi ro trong quá trình cung cấp dịch vụ.
Về phía Chính phủ, mở rộng ứng dụng VNeID là bước tiếp theo trong quá trình xây dựng hạ tầng dữ liệu và định danh quốc gia. Nghị định 320/2026/NĐ-CP quy định tài khoản giao dịch điện tử trong nhiều lĩnh vực, bao gồm chứng khoán, phải được liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử. Nghị định có hiệu lực từ ngày 28/9/2026; các tài khoản được tạo lập trước thời điểm này, trừ lĩnh vực ngân hàng, phải hoàn tất việc liên kết và xác thực trước ngày 31/12/2026.
Trước thực tế đó, một số công ty chứng khoán đã chủ động đưa xác thực qua VNeID vào quy trình mở tài khoản trước thời hạn chuyển tiếp. Trong số đó, SSI là một trong những bên triển khai sớm, cho thấy cách một công ty chứng khoán có thể chủ động chuẩn bị cho bước chuyển về định danh điện tử thay vì chờ đến khi yêu cầu mới chính thức được áp dụng
Từ tháng 10/2025, khách hàng SSI đã có thể lựa chọn xác thực qua VNeID khi mở tài khoản trên ứng dụng SSI iBoard Pro. Sau bước đăng ký thông tin, khách hàng xác thực trên VNeID và đồng ý chia sẻ dữ liệu cần thiết với SSI, trước khi kiểm tra lại thông tin và ký hợp đồng điện tử để hoàn tất hồ sơ.
Điểm đáng chú ý trong cách triển khai của SSI là VNeID được tích hợp trực tiếp vào quy trình mở tài khoản, thay vì trở thành một lớp thủ tục bổ sung. Khi khách hàng chấp thuận, dữ liệu định danh đã được xác thực được chuyển sang hệ thống, giúp giảm khai báo lại thông tin và loại bỏ thao tác quét chip NFC thủ công. Tính đến tháng 9/2026, hơn 70% tài khoản mở mới trên SSI iBoard Pro đã lựa chọn xác thực qua VNeID. Tỷ lệ này cho thấy phương thức mới đang được người dùng đón nhận nhờ quy trình thuận tiện, nhanh chóng và hạn chế sai sót khi nhập liệu.
Việc đưa phương thức này vào vận hành từ sớm cho thấy SSI không chỉ chuẩn bị để đáp ứng quy định, mà còn chủ động chuyển yêu cầu về định danh điện tử thành một thay đổi cụ thể trong trải nghiệm mở tài khoản. Đây cũng là điểm thể hiện vai trò đi trước của doanh nghiệp trong quá trình kết nối hạ tầng định danh quốc gia với dịch vụ chứng khoán số.
Trước mắt, Nghị định 320 sẽ làm thay đổi cách nhà đầu tư mở và xác thực tài khoản chứng khoán. Xa hơn, định danh điện tử có thể trở thành điểm tham chiếu chung cho các giao dịch tài chính số, giúp người dùng không phải khai báo lại cùng một thông tin nhiều lần nhưng vẫn kiểm soát được dữ liệu của mình. Khi đó, VNeID không chỉ phục vụ dịch vụ công, mà trở thành một phần của hạ tầng thị trường tài chính./.
Ánh Dương