Hội thảo được tổ chức theo Kế hoạch số 33/KH-ĐHCN ngày 12/6/2026 của Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM và Quyết định số 1274/QĐ-ĐHCN ngày 28/5/2026 về việc thành lập các ban phục vụ hội thảo. Đây là dịp để các nhà khoa học trao đổi, nhận diện những vấn đề mới và khoảng trống trong hệ thống pháp luật, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế trước những yêu cầu đặt ra từ chuyển đổi số, phát triển các mô hình kinh tế mới, đổi mới phương thức quản trị và tổ chức chính quyền địa phương.
PGS.TS. Lê Minh Hùng, Trưởng Khoa Luật và Khoa học Chính trị, phát biểu khai mạc Hội thảo
Ban Chỉ đạo Hội thảo do PGS.TS. Phan Hồng Hải, Hiệu trưởng Nhà trường, làm Trưởng ban; PGS.TS. Đàm Sao Mai, Phó Hiệu trưởng, và PGS.TS. Trịnh Ngọc Nam, Trưởng Phòng Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế, làm Phó Trưởng ban. Ban Tổ chức do PGS.TS. Đàm Sao Mai làm Trưởng ban; Ban Chuyên môn do PGS.TS. Lê Minh Hùng, Trưởng Khoa Luật và Khoa học Chính trị, làm Trưởng ban, chịu trách nhiệm điều phối nội dung học thuật. Đoàn Chủ tọa gồm PGS.TS. Lê Minh Hùng, TS. Chu Hải Thanh và TS. Bùi Thị Hảo; Thư ký Hội thảo gồm TS. Đào Nguyễn Hương Duyên và NCS. Đào Thị Nguyệt.
Sau phần khai mạc và chụp ảnh lưu niệm, hội thảo bước vào phiên trình bày các tham luận khoa học, tập trung vào những vấn đề pháp lý đang đặt ra từ thực tiễn quản lý nhà nước, đời sống xã hội và sự phát triển của công nghệ.
NCS.ThS. Lê Hoài Nam trình bày tham luận về kiểm soát quyền lực trong chính quyền địa phương hai cấp.
Mở đầu phiên tham luận, NCS.ThS. Lê Hoài Nam trình bày nghiên cứu "Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm soát quyền lực trong chính quyền địa phương hai cấp ở Việt Nam hiện nay". Xuất phát từ quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tham luận nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát quyền lực phải được thực hiện đồng bộ với việc phân định thẩm quyền và tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước. Theo đó, tinh gọn tổ chức không chỉ dừng lại ở việc giảm đầu mối mà còn phải bảo đảm quyền lực được kiểm soát chặt chẽ, minh bạch và hướng đến phục vụ Nhân dân.
Từ tư tưởng Hồ Chí Minh, nghiên cứu đề cao vai trò giám sát của Nhân dân, trách nhiệm của người đứng đầu và cơ chế giải trình cụ thể nhằm hạn chế tình trạng quan liêu, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Qua đó, tham luận đặt ra yêu cầu xây dựng bộ máy chính quyền không chỉ tinh gọn về tổ chức mà còn hiệu quả trong hoạt động, gần dân và chịu sự giám sát của Nhân dân.
Tiếp nối phiên báo cáo, tham luận "Sử dụng hình ảnh cá nhân trên mạng xã hội theo pháp luật một số quốc gia và kinh nghiệm cho Việt Nam" của PGS.TS. Lê Minh Hùng và ThS. Đặng Lê Phương Uyên tập trung làm rõ mối quan hệ giữa quyền đối với hình ảnh theo pháp luật dân sự và quyền được bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nghiên cứu đặt vấn đề bảo vệ hình ảnh cá nhân trong mối liên hệ với quyền riêng tư, quyền kiểm soát thông tin và yêu cầu cân bằng lợi ích trong môi trường số.
Một trong những nội dung trọng tâm được các tác giả phân tích là cơ chế đồng ý khi sử dụng hình ảnh cá nhân trên mạng xã hội. Theo đó, cần xem xét phạm vi sử dụng, điều kiện để sự đồng ý có giá trị, trường hợp hình ảnh đã được công khai cũng như khả năng rút lại sự đồng ý. Đặc biệt, sự phát triển của công nghệ đặt ra những tình huống mới khi hình ảnh cá nhân có thể được xử lý, chuyển hóa thành dữ liệu sinh trắc học. Việc xác định tiêu chí kỹ thuật đối với quá trình này và xem xét sự thay đổi trong hoàn cảnh sử dụng hình ảnh so với thời điểm ban đầu trở thành những vấn đề cần được nghiên cứu nhằm bảo đảm quyền kiểm soát thông tin của cá nhân.
Các nhà khoa học, giảng viên, báo cáo viên và đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo khoa học cấp Trường năm 2026.
Bên cạnh những trường hợp cần có sự đồng ý, nhóm tác giả cũng phân tích các ngoại lệ cho phép sử dụng hình ảnh không cần sự đồng ý của cá nhân, chẳng hạn vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng hoặc hình ảnh được ghi nhận từ các hoạt động công cộng, với điều kiện không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của người có hình ảnh. Tuy nhiên, cơ chế giám sát hậu kiểm vẫn đặt ra thách thức khi thiệt hại có thể đã xảy ra và khó khắc phục. Từ đó, tham luận gợi mở yêu cầu xây dựng cơ chế phòng ngừa nhằm hạn chế việc khai thác hình ảnh trái pháp luật. Trên cơ sở kinh nghiệm pháp luật một số quốc gia, nhóm tác giả đề xuất tăng cường sự kết nối giữa Bộ luật Dân sự và pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân, đồng thời làm rõ trách nhiệm bồi thường và trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội khi hình ảnh cá nhân bị khai thác trái pháp luật.
Cùng với những vấn đề pháp lý trong môi trường số, các tham luận tiếp theo mở rộng phạm vi thảo luận sang lĩnh vực kinh tế và hoạt động doanh nghiệp. Trong đó, tham luận "Giới hạn của thương mại tự do trong lĩnh vực thuế: Thách thức xói mòn cơ sở thuế và yêu cầu hoàn thiện pháp luật Việt Nam" của TS. Đào Nguyễn Hương Duyên phân tích những thách thức đối với pháp luật thuế trong bối cảnh tự do hóa thương mại và đầu tư xuyên biên giới.
Nghiên cứu làm rõ các cơ chế dẫn đến tình trạng xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận của doanh nghiệp đa quốc gia, đồng thời xem xét khả năng ứng phó của pháp luật thuế Việt Nam. Trên cơ sở tham chiếu các sáng kiến quốc tế, đặc biệt là Chương trình chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS) của OECD, tác giả đề xuất định hướng hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa xói mòn cơ sở thuế, đồng thời bảo đảm sự cân bằng giữa hội nhập kinh tế quốc tế và bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước.
Liên quan đến trách nhiệm pháp lý trong hoạt động doanh nghiệp, tham luận "Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của Công ty mẹ khi thiệt hại phát sinh từ hoạt động của Công ty con" của NCS. Trần Thị Ngọc Hết và NCS. Đào Thị Nguyệt phân tích giới hạn của nguyên tắc độc lập pháp nhân trong quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con. Nhóm tác giả cho rằng pháp luật hiện hành chưa có cơ chế đủ rõ để xác định trách nhiệm của công ty mẹ đối với người thứ ba khi thiệt hại phát sinh từ hoạt động của công ty con nhưng có liên quan đến hành vi hoặc nghĩa vụ pháp lý của công ty mẹ. Từ thực tiễn này, nghiên cứu đề xuất làm rõ các điều kiện phát sinh trách nhiệm, mối quan hệ nhân quả và cơ chế tiếp cận chứng cứ trong tố tụng dân sự, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Khép lại phiên báo cáo khoa học, tham luận "Những vấn đề pháp lý đối với hoạt động logistics bằng drone trong bối cảnh phát triển kinh tế tầm thấp: Kinh nghiệm quốc tế và hàm ý cho Việt Nam" của các tác giả ThS. Nguyễn Thị Bảo Trọng, ThS. Bùi Thị Hải Đăng, ThS. Nguyễn Thị Lệ Thủy và ThS. Lê Nguyễn Thanh Trà đề cập những yêu cầu pháp lý mới từ hoạt động logistics bằng thiết bị bay không người lái. Đây là lĩnh vực gắn với ứng dụng công nghệ, mở ra nhiều tiềm năng phát triển nhưng cũng đặt ra thách thức trong công tác quản lý.
Các vấn đề được nhóm tác giả tập trung phân tích gồm quản lý không phận tầm thấp, cấp phép hoạt động, trách nhiệm dân sự, bảo hiểm, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng. Thông qua việc tham khảo kinh nghiệm của Trung Quốc, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu, nghiên cứu đề xuất xây dựng khung pháp lý đồng bộ nhằm kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn, đồng thời tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tầm thấp.
Sau các tham luận, hội thảo bước vào phiên thảo luận chung từ 10 giờ 20 đến 11 giờ 30. Tại đây, các đại biểu, báo cáo viên và Đoàn Chủ tọa tiếp tục trao đổi về những vấn đề được đặt ra trong các nghiên cứu, đặc biệt là khả năng chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành những kiến nghị có giá trị đối với quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Dù tiếp cận những lĩnh vực khác nhau, các tham luận đều cho thấy yêu cầu chung về một hệ thống pháp luật có khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, kinh tế và tổ chức xã hội. Đồng thời, quá trình hoàn thiện pháp luật cần gắn với việc bảo đảm quyền con người, tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát quyền lực. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Thông qua Hội thảo khoa học cấp Trường năm 2026, Khoa Luật và Khoa học Chính trị tiếp tục phát huy vai trò nghiên cứu khoa học trong hoạt động đào tạo, phát triển chuyên môn và phục vụ cộng đồng. Đây cũng là diễn đàn để các nhà khoa học, giảng viên và nghiên cứu sinh chia sẻ kết quả nghiên cứu, mở rộng trao đổi học thuật, gắn kết những vấn đề lý luận với yêu cầu thực tiễn. Những kết quả và kiến nghị được trình bày tại hội thảo góp phần bổ sung luận cứ khoa học cho quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực và hiệu quả quản trị, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Tú Anh – Thanh Khuê