Bài viết tập trung phân tích vị trí, vai trò của văn hóa và con người Hà Nội trong tiến trình phát triển Thủ đô và đất nước, chỉ rõ thực trạng, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nhằm khơi dậy mạnh mẽ hơn nữa sức mạnh văn hóa và con người Hà Nội, góp phần xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại", trở thành động lực phát triển của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Mở đầu
Với vị thế là Thủ đô ngàn năm văn hiến, Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia mà còn là nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa những giá trị đặc sắc của văn hóa Việt Nam; đồng thời giữ vai trò đầu tàu về giáo dục, khoa học, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và xây dựng nền kinh tế tri thức, việc khơi dậy sức mạnh văn hóa và con người Hà Nội trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là nguồn lực nội sinh quan trọng để phát triển nhanh, bền vững mà còn là yếu tố tạo nên bản sắc, vị thế và sức cạnh tranh của Thủ đô trong thời kỳ mới. Nghị quyết Đại hội XIV của của Đảng nhấn mạnh "Khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển"[1], tạo cơ sở định hướng cho Hà Nội xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
1. Vai trò của văn hóa và con người Hà Nội đối với sự phát triển Thủ đô và đất nước trong kỷ nguyên mới
Hà Nội - Thủ đô ngàn năm văn hiến, nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa những giá trị đặc sắc của văn hóa dân tộc Việt Nam. Trải qua chiều dài lịch sử hơn một nghìn năm, Thăng Long – Hà Nội luôn giữ vai trò trung tâm chính trị, văn hóa, giáo dục của cả nước, nơi giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Chính điều đó đã hình thành nên những phẩm chất đặc trưng của văn hóa và con người Hà Nội, tạo nên bản sắc riêng của Thủ đô. Nổi bật là nét thanh lịch, văn minh trong lối sống và ứng xử. Người Hà Nội từ lâu được biết đến với phong cách giao tiếp chuẩn mực, trọng lễ nghĩa, tinh tế trong lời ăn tiếng nói và ứng xử có văn hóa nơi công cộng. Con người Hà Nội mang đậm tinh thần yêu nước, trách nhiệm cộng đồng và ý thức vì lợi ích chung. Trong các giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Hà Nội luôn là biểu tượng của ý chí kiên cường, tinh thần đoàn kết và lòng tự hào dân tộc. Bước vào thời kỳ hội nhập, phẩm chất ấy tiếp tục được thể hiện qua tinh thần đổi mới sáng tạo, năng động, bản lĩnh thích ứng với sự phát triển của kinh tế số và toàn cầu hóa. Hà Nội hiện sở hữu hệ thống di sản văn hóa đồ sộ với hàng nghìn di tích lịch sử, văn hóa, lễ hội và làng nghề truyền thống; là địa phương dẫn đầu cả nước về giáo dục, đào tạo, khoa học - công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực. Đặc biệt, Hà Nội được UNESCO ghi danh vào Mạng lưới các Thành phố sáng tạo đã khẳng định vị thế, tiềm năng và sức sống của văn hóa Thủ đô trong tiến trình hội nhập và phát triển hiện nay.
Văn hóa và con người Hà Nội là nguồn lực nội sinh, hệ điều tiết đặc biệt quan trọng thúc đẩy sự phát triển của Thủ đô và đất nước. Văn hóa Hà Nội với những giá trị tiêu biểu như thanh lịch, văn minh, nghĩa tình, hiếu học và sáng tạo đã góp phần hình thành môi trường xã hội ổn định, tạo động lực tinh thần to lớn cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, con người Hà Nội với trí tuệ, bản lĩnh, khả năng thích ứng và tinh thần đổi mới sáng tạo là lực lượng trực tiếp tham gia xây dựng Thủ đô hiện đại, văn minh. Hà Nội hiện là địa phương có hệ thống giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học hàng đầu cả nước, tập trung đông đảo đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học và lao động chất lượng cao. Đây là điều kiện quan trọng để Thủ đô phát triển các ngành kinh tế sáng tạo, kinh tế số, dịch vụ chất lượng cao và hội nhập sâu rộng với thế giới. Vì vậy, phát huy sức mạnh văn hóa và con người Hà Nội chính là phát huy động lực nội sinh, hệ điều tiết quan trọng nhất tạo bước đột phá trong phát triển Thủ đô thời kỳ mới.
Văn hóa và con người Hà Nội góp phần quan trọng xây dựng hình ảnh Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại", nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Hà Nội là nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc, đồng thời là "bộ mặt" của đất nước trong giao lưu và hội nhập quốc tế. Hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh, thân thiện và trách nhiệm cộng đồng không chỉ tạo nên bản sắc riêng của Thủ đô mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam hòa bình, ổn định và giàu bản sắc văn hóa đến bạn bè quốc tế. Trong những năm qua, Hà Nội đã không ngừng đẩy mạnh xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát triển các không gian sáng tạo, bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa. Việc Hà Nội được UNESCO ghi danh vào Mạng lưới các Thành phố sáng tạo đã mở ra cơ hội lớn để Thủ đô phát huy tiềm năng văn hóa, thúc đẩy sáng tạo và tăng cường giao lưu quốc tế. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với những giá trị văn hóa đặc sắc của Hà Nội mà còn khẳng định vai trò của văn hóa trong chiến lược phát triển đô thị hiện đại. Một Thủ đô phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế hay hạ tầng đô thị, mà còn được đánh giá qua chiều sâu văn hóa, chất lượng con người và mức độ văn minh của đời sống xã hội.
Văn hóa và con người Hà Nội còn tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự ổn định và phát triển toàn diện của xã hội trong thời đại số. Sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và môi trường số vừa tạo điều kiện lan tỏa các giá trị tích cực, vừa tiềm ẩn nguy cơ xâm nhập của lối sống thực dụng, lệch chuẩn văn hóa và suy giảm bản sắc dân tộc. Văn hóa Thủ đô không chỉ góp phần điều chỉnh hành vi, xây dựng chuẩn mực đạo đức xã hội mà còn tạo nên sức mạnh mềm của quốc gia trong hội nhập quốc tế. Những giá trị như lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, ý thức cộng đồng, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến tiếp tục là nền tảng để xây dựng con người Hà Nội thời đại mới có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng và năng lực sáng tạo cao. Đây chính là yếu tố quan trọng bảo đảm cho sự phát triển bền vững của Thủ đô trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt. Đồng thời, phát huy sức mạnh văn hóa và con người Hà Nội còn góp phần trực tiếp vào việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Hà Nội là nơi lưu giữ nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc, phản ánh chiều sâu lịch sử và bản sắc của dân tộc Việt Nam. Việc bảo tồn các giá trị truyền thống không chỉ nhằm giữ gìn cội nguồn văn hóa mà còn tạo động lực cho phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Trong thời đại số, nếu biết kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và đổi mới, giữa truyền thống và hiện đại, Hà Nội sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm văn hóa lớn của cả nước và khu vực.
2. Thực trạng khơi dậy và phát huy sức mạnh văn hóa, con người Hà Nội trong giai đoạn hiện nay
Một là, công tác xây dựng đời sống văn hóa có nhiều chuyển biến tích cực. Trong những năm qua, Hà Nội đã quan tâm đẩy mạnh xây dựng môi trường văn hóa và phát triển con người Thủ đô theo hướng thanh lịch, văn minh, hiện đại. Nhiều chương trình, phong trào như xây dựng "Người Hà Nội thanh lịch, văn minh", thực hiện quy tắc ứng xử nơi công cộng, xây dựng gia đình văn hóa, tổ dân phố văn hóa… được triển khai sâu rộng và tạo sức lan tỏa tích cực trong đời sống xã hội. Ý thức chấp hành pháp luật, tinh thần trách nhiệm cộng đồng và văn hóa ứng xử của người dân từng bước được nâng lên, góp phần hình thành diện mạo đô thị văn minh, hiện đại hơn. Cùng với đó, Hà Nội luôn chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Nhiều di tích lịch sử, văn hóa được trùng tu, tôn tạo; các lễ hội truyền thống, làng nghề, nghệ thuật dân gian tiếp tục được gìn giữ và phát huy giá trị trong đời sống đương đại. Việc kết hợp giữa bảo tồn di sản với phát triển du lịch văn hóa đã góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô ngàn năm văn hiến, đồng thời tạo nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Hai là, chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hà Nội hiện là trung tâm giáo dục và đào tạo lớn nhất cả nước, tập trung số lượng lớn trường đại học, học viện, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo chất lượng cao. Đây là lợi thế quan trọng để Thủ đô phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Chất lượng đội ngũ trí thức, cán bộ khoa học, chuyên gia, văn nghệ sĩ ngày càng được nâng cao, đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước trên nhiều lĩnh vực. Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi số đang tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển con người Hà Nội thời đại mới. Việc ứng dụng công nghệ số trong giáo dục, quản lý, sản xuất và đời sống xã hội đã thúc đẩy hình thành lớp công dân số năng động, sáng tạo, có khả năng thích ứng nhanh với xu thế phát triển của thế giới. Tinh thần đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và tiếp cận khoa học - công nghệ hiện đại ngày càng được lan tỏa, nhất là trong giới trẻ và đội ngũ trí thức Thủ đô, tạo tiền đề quan trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh của Hà Nội trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ.
Ba là, công nghiệp văn hóa và sáng tạo có bước phát triển mới ngang tầm với Thủ đô hiện đại. Những năm gần đây, Hà Nội từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng văn hóa để phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Nhiều không gian sáng tạo, phố đi bộ, hoạt động nghệ thuật cộng đồng, lễ hội văn hóa và sản phẩm du lịch đặc trưng được hình thành, tạo điểm nhấn cho đời sống văn hóa đô thị. Các lĩnh vực như du lịch văn hóa, điện ảnh, thiết kế sáng tạo, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo và truyền thông số đang có sự phát triển tích cực, góp phần đa dạng hóa các ngành dịch vụ của Thủ đô. Văn hóa thực sự trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế đô thị, góp phần nâng cao vị thế, hình ảnh và sức hấp dẫn của Thủ đô trong khu vực và trên thế giới.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát huy sức mạnh văn hóa và con người Hà Nội vẫn còn không ít hạn chế, bất cập. Một bộ phận người dân, nhất là trong môi trường đô thị và không gian mạng, còn có biểu hiện ứng xử thiếu văn minh như vi phạm trật tự công cộng, thiếu ý thức giữ gìn môi trường, giao tiếp thiếu chuẩn mực, ảnh hưởng đến hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh và làm giảm chất lượng môi trường văn hóa xã hội; Tình trạng xuống cấp về đạo đức, lối sống thực dụng, chạy theo giá trị vật chất, thiếu trách nhiệm với cộng đồng vẫn còn diễn ra ở một bộ phận xã hội, nhất là trong giới trẻ. Một số giá trị truyền thống tốt đẹp của Hà Nội có nguy cơ bị mai một trước tác động của kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội. Sự du nhập của các sản phẩm văn hóa thiếu chọn lọc, thông tin độc hại trên không gian mạng đang tác động tiêu cực đến nhận thức, lối sống và thị hiếu văn hóa của một bộ phận người dân. Công nghiệp văn hóa của Hà Nội tuy đã có bước phát triển nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của Thủ đô, nhiều sản phẩm văn hóa còn thiếu tính sáng tạo và sức cạnh tranh cao; việc kết nối giữa văn hóa với du lịch, thương mại và công nghệ chưa thật sự hiệu quả. Nguồn lực văn hóa chưa được khai thác đồng bộ để trở thành động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế - xã hội, một số thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động còn hình thức, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của Nhân dân.
Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, cả khách quan và chủ quan. Trước hết, ở một số cấp, ngành và địa phương, nhận thức về vị trí, vai trò của văn hóa và con người trong phát triển bền vững chưa thật sự đầy đủ và sâu sắc. Chưa đặt văn hóa "ngang tầm" với chính trị, kinh tế, xã hội, dẫn đến việc đầu tư cho văn hóa chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn; nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực văn hóa còn dàn trải, thiếu trọng tâm, chưa tạo được các sản phẩm văn hóa có giá trị và sức lan tỏa lớn. Công tác bảo tồn di sản ở một số nơi còn gặp khó khăn về cơ chế, nguồn vốn và nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, tác động của toàn cầu hóa, kinh tế thị trường và môi trường số cũng đặt ra nhiều thách thức đối với việc giữ gìn bản sắc văn hóa Thủ đô. Sự phát triển nhanh của mạng xã hội khiến việc kiểm soát thông tin xấu độc, phản văn hóa gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi xã hội. Ngoài ra, công tác quản lý nhà nước về văn hóa ở một số lĩnh vực còn bất cập; việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong quản lý, bảo tồn và phát triển văn hóa chưa thật sự chặt chẽ, đồng bộ.
3. Giải pháp khơi dậy và phát huy sức mạnh văn hóa và con người Hà Nội trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Một là, nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và Nhân dân về vai trò của văn hóa và con người trong tiến trình phát triển của Thủ đô và đất nước. Tiếp tục nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của văn hóa và con người đối với sự phát triển bền vững của Thủ đô. Văn hóa phải thực sự được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển; con người là trung tâm, chủ thể sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Chỉ khi nhận thức đầy đủ, sâu sắc vai trò của văn hóa thì việc đầu tư, xây dựng và phát huy nguồn lực văn hóa mới được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Cùng với đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về truyền thống lịch sử, giá trị văn hóa và phẩm chất tốt đẹp của người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Nội dung tuyên truyền, giáo dục văn hóa cần được lồng ghép trong nhà trường, cơ quan, đơn vị và cộng đồng dân cư nhằm nâng cao ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa Thủ đô. Đồng thời, khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển, tinh thần cống hiến, ý thức trách nhiệm xã hội và lòng tự hào về Thủ đô ngàn năm văn hiến trong mỗi người dân Hà Nội, đặc biệt là thế hệ trẻ, tạo động lực tinh thần to lớn để xây dựng Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Hai là, coi trọng xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh trong thời đại số, đáp ứng chuẩn "công dân số" trong kỷ nguyên vươn mình. Xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh cần được xác định là nhiệm vụ trung tâm trong chiến lược phát triển văn hóa Thủ đô. Trong điều kiện chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, việc hoàn thiện các chuẩn mực văn hóa ứng xử của công dân Thủ đô là yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng môi trường xã hội văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ gìn bản sắc truyền thống. Các quy tắc ứng xử nơi công cộng, trong cơ quan, trường học và cộng đồng dân cư cần tiếp tục được triển khai sâu rộng, tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức, hành vi và trách nhiệm của người dân. Chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm cộng đồng cho các tầng lớp Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Gia đình, nhà trường và xã hội phải phối hợp chặt chẽ trong việc hình thành nhân cách, bồi dưỡng lý tưởng sống và xây dựng lối sống nhân văn, nghĩa tình. Đồng thời, trước sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số và mạng xã hội, Hà Nội cần quan tâm xây dựng văn hóa số, nâng cao ý thức ứng xử văn minh trên không gian mạng, đấu tranh với các hành vi lệch chuẩn, thông tin xấu độc và các sản phẩm phản văn hóa, xây dựng "công dân số" văn minh không chỉ góp phần bảo vệ môi trường văn hóa lành mạnh mà còn nâng cao hình ảnh người Hà Nội trong thời đại mới. Ba là, tăng cường biện pháp bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Thăng Long - Hà Nội. Hà Nội là nơi lưu giữ hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, phản ánh chiều sâu lịch sử và bản sắc dân tộc. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội cần được thực hiện đồng bộ, gắn với yêu cầu phát triển bền vững của Thủ đô. Bảo tồn di sản không chỉ nhằm giữ gìn giá trị truyền thống mà còn phải tạo động lực cho phát triển kinh tế, đặc biệt là du lịch văn hóa và công nghiệp văn hóa. Việc khai thác hiệu quả các di sản lịch sử, làng nghề, lễ hội và nghệ thuật truyền thống sẽ góp phần quảng bá hình ảnh Hà Nội và nâng cao sức hấp dẫn của Thủ đô đối với bạn bè quốc tế. Trong thời đại số, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong công tác bảo tồn, quản lý và quảng bá di sản văn hóa. Số hóa dữ liệu di sản, xây dựng bảo tàng số, du lịch thông minh và các nền tảng quảng bá văn hóa trực tuyến sẽ giúp các giá trị văn hóa Hà Nội được lan tỏa rộng rãi hơn. Đồng thời, Hà Nội cần tiếp tục phát triển các không gian sáng tạo, phố đi bộ, trung tâm nghệ thuật cộng đồng và các sản phẩm văn hóa mang bản sắc riêng của Thủ đô, để đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển và nâng cao sức mạnh mềm của Hà Nội trong hội nhập quốc tế. Bốn là, tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại. Con người là yếu tố quyết định sự phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô trong thời kỳ mới. Vì vậy, Hà Nội cần tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Trước hết, cần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo hướng hiện đại, sáng tạo, gắn với nhu cầu thực tiễn và hội nhập quốc tế. Việc chú trọng phát triển tư duy đổi mới sáng tạo, kỹ năng số, ngoại ngữ và năng lực thích ứng cho người học sẽ tạo nền tảng xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao cho tương lai. Cùng với đó, cần có cơ chế phù hợp để thu hút, trọng dụng nhân tài, đội ngũ trí thức, chuyên gia và văn nghệ sĩ có trình độ cao trong và ngoài nước tham gia xây dựng Thủ đô. Hà Nội cần tạo môi trường thuận lợi để phát huy năng lực sáng tạo, nghiên cứu khoa học và cống hiến xã hội của đội ngũ trí thức, doanh nhân, nghệ sĩ. Đồng thời, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, trí thức, văn nghệ sĩ và doanh nhân có bản lĩnh chính trị vững vàng, trách nhiệm xã hội cao và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong thời kỳ hội nhập. Năm là, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách phát triển văn hóa phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay. Để phát huy hiệu quả sức mạnh văn hóa và con người Hà Nội, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển văn hóa phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Trước hết, cần tăng cường đầu tư cho văn hóa tương xứng với vai trò là nền tảng tinh thần và động lực phát triển của xã hội. Nguồn lực đầu tư cần tập trung cho bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở và nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa cộng đồng. Bên cạnh nguồn lực nhà nước, cần đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn hóa nhằm huy động sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức và nhân dân trong phát triển văn hóa Thủ đô. Khuyến khích các mô hình hợp tác công – tư trong bảo tồn di sản, phát triển du lịch văn hóa và các ngành công nghiệp sáng tạo sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực văn hóa. Đồng thời, cần chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, nhà trường và xã hội; coi đây là nền tảng quan trọng để hình thành nhân cách, lối sống và ý thức công dân của mỗi người dân Hà Nội. Kết luận
Văn hóa và con người Hà Nội là tài sản tinh thần vô giá, là nguồn lực nội sinh đặc biệt quan trọng tạo nên bản sắc, sức mạnh và vị thế của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Trải qua hơn một nghìn năm lịch sử, Hà Nội luôn là nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa những giá trị tiêu biểu của dân tộc Việt Nam; đồng thời là trung tâm chính trị, văn hóa, giáo dục và sáng tạo lớn của cả nước. Những giá trị thanh lịch, văn minh, hiếu học, nhân văn và giàu khát vọng đã trở thành nền tảng bền vững cho sự phát triển của Thủ đô trong mọi giai đoạn lịch sử. Phát huy truyền thống văn hiến, anh hùng, thanh lịch và sáng tạo, Hà Nội cần tiếp tục chú trọng xây dựng con người mới phát triển toàn diện, có tri thức, đạo đức, trách nhiệm xã hội, bản lĩnh hội nhập và khát vọng cống hiến vì cộng đồng, đất nước. Đồng thời, cần kết hợp hài hòa giữa bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống với tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, giữa phát triển kinh tế với xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, hiện đại. Khơi dậy mạnh mẽ giá trị văn hóa và sức mạnh con người sẽ tạo động lực tinh thần to lớn để Hà Nội thực sự trở thành trung tâm sáng tạo, trung tâm hội tụ trí tuệ và động lực phát triển của cả nước. Đây cũng là cơ sở quan trọng để hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại", góp phần cùng cả nước xây dựng Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Đinh Hải Đăng - CAP Tây Hồ - CATP Hà Nội
Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tập I, tr.82. ↑