Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội là sự kiện thường niên được tổ chức từ năm 2021 với sự tham gia ngày càng sâu rộng của các kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo trên cả nước.
Năm 2026, Lễ hội tiếp tục mở rộng từ việc tổ chức một chuỗi sự kiện sang mục tiêu xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị. Theo đó, các hoạt động không chỉ tập trung giới thiệu tác phẩm và ý tưởng, mà còn hướng tới khảo sát, tư vấn và hợp tác cùng các địa phương trong việc tái thiết đô thị; cải tạo không gian công cộng; chuyển đổi chức năng các công trình; phát huy hiệu quả các trung tâm văn hóa; đồng thời, hình thành những không gian thiết kế sáng tạo có khả năng vận hành năng động, linh hoạt và lâu dài.
Trong tiến trình này, hạ tầng sáng tạo được nhìn nhận không chỉ là hệ thống công trình, hay không gian vật chất, mà còn bao gồm cộng đồng sử dụng, mạng lưới hợp tác, dữ liệu, cơ chế quản trị, nguồn lực tài chính và những điều kiện cần thiết để các sáng kiến được thử nghiệm, phát triển và tạo ra giá trị cho thành phố.
Trong khuôn khổ chương trình, BTC đã Phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026. Cuộc thi được tổ chức trên quy mô toàn quốc với chủ đề "Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị" hướng tới kết nối kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng sáng tạo cùng đề xuất những mô hình mới cho không gian đô thị Hà Nội, không chỉ về hình thức kiến trúc mà còn trong mối quan hệ với cơ chế chính sách, phương án tài chính, mô hình quản trị và nguồn lực cộng đồng. Trong quá trình cuộc thi diễn ra, những ý tưởng và tác phẩm nào có khả năng triển khai, ứng dụng thực tiễn ngay trong việc chỉnh trang, tạo cảnh quan cộng cộng trên địa bàn thành phố Hà Nội cũng được Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cùng UBND các xã, phường, đơn vị liên quan đưa vào ứng dụng.
Mục tiêu của Cuộc thi là tạo lập và duy trì những môi trường thuận lợi cho sáng tạo trong thành phố; kết nối không gian công cộng với các giá trị văn hóa, lịch sử và đời sống thường nhật; đồng thời, tìm kiếm những cách thức chuyển đổi các công trình, địa điểm đang bỏ trống hoặc hoạt động kém hiệu quả thành nguồn lực mới cho kinh tế sáng tạo. Đồng thời, cuộc thi cũng đặt trọng tâm vào việc kết nối các làng nghề và khu vực ven đô với hệ sinh thái sáng tạo của khu vực trung tâm. Người dự thi có thể đăng ký tham gia ở nhóm chuyên nghiệp hoặc bán chuyên, và chủ động đề xuất một địa điểm cụ thể để nghiên cứu theo 03 hạng mục: (1) Hạ tầng thúc đẩy sáng tạo; (2) Không gian sáng tạo từ các công trình chuyển đổi chức năng; (3) Bảo tồn và phát huy không gian kiến trúc, quy hoạch truyền thống.
Tại lễ phát động ngày 18/7, Ban Tổ chức công bố nhiệm vụ thiết kế, các địa điểm gợi ý, quy chế, tiêu chí đánh giá và tiến độ của Cuộc thi; đồng thời trao đổi trực tiếp với các đơn vị, nhóm tác giả và cộng đồng quan tâm.
Dự án gợi mở cách xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị từ một mạng lưới các điểm can thiệp, thay vì những tác phẩm hoặc sự kiện đơn lẻ. Qua đó, thành phố có thể từng bước trở thành một "bảo tàng mở" giàu bản sắc, nơi nghệ thuật hiện diện trong đời sống hằng ngày, tương tác với cộng đồng và kết nối các giá trị di sản với công nghệ, không gian số. Các điểm nghệ thuật cũng có thể hình thành những hành trình trải nghiệm mới, góp phần tăng sức hấp dẫn cho Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, du lịch đô thị, kinh tế đêm và các hoạt động thương mại – văn hóa.
Trong giai đoạn triển khai, dự án sẽ tiến hành nghiên cứu 46 điểm nghệ thuật đường phố, phân bổ theo 5 nhóm không gian, gồm: Không gian Di sản, Không gian Kẻ chợ, Không gian Tương lai, Không gian Sinh thái và Không gian Cộng đồng. Các điểm can thiệp này trải từ chợ Đồng Xuân, tháp nước Hàng Đậu, các ngõ nhỏ phố cổ, trạm biến áp đô thị, khu vực gầm cầu, bãi giữa sông Hồng đến sân chung của các khu tập thể, chung cư cũ. Tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo 2026, Ban Tổ chức sẽ lựa chọn một số điểm nổi bật để triển khai thí điểm.
"Ngỡ ngàng Hà Nội" cũng là một gợi mở trực tiếp cho Cuộc thi Ý tưởng Thiết kế không gian sáng tạo Hà Nội – 2026, đặc biệt ở hạng mục hạ tầng thúc đẩy sáng tạo, khi đặt ra câu hỏi về cách tái kích hoạt các không gian công cộng, tổ chức sự tham gia của cộng đồng và tạo ra những mô hình sáng tạo có khả năng vận hành thực tế trong đô thị.
PV