Đây được xem là một bước đi mang tính chiến lược, không chỉ nhằm hiện thực hóa mục tiêu huy động ít nhất 1.000 tỷ đồng vào năm 2027 mà còn tạo ra bước chuyển căn bản trong việc định hướng dòng vốn kiều hối – từ tiêu dùng sang đầu tư sản xuất, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Khơi thông “mỏ vàng” kiều hối cho phát triển dài hạn
Trong nhiều năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh luôn giữ vị trí dẫn đầu cả nước về thu hút kiều hối. Theo số liệu thống kê năm 2025, tổng lượng kiều hối chuyển về Thành phố đạt hơn 10,34 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, khẳng định niềm tin và sự gắn bó của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đối với quê hương.
Tuy nhiên, một thực tế đã tồn tại suốt nhiều năm là phần lớn dòng tiền này chủ yếu phục vụ tiêu dùng cá nhân, hỗ trợ thân nhân hoặc đầu tư vào các kênh truyền thống như bất động sản, gửi tiết kiệm. Tỷ lệ kiều hối được đưa vào các lĩnh vực sản xuất, đặc biệt là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vẫn còn khá hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng.
Chính vì vậy, việc ban hành Kế hoạch số 90/KH-UBND được xem như một “cú hích” quan trọng, hướng tới tái cấu trúc dòng vốn kiều hối. Thành phố đặt ra các mục tiêu cụ thể: trong năm 2026, huy động tối thiểu 500 tỷ đồng từ kiều hối cho lĩnh vực KHCN và nâng lên ít nhất 1.000 tỷ đồng vào năm 2027. Không chỉ dừng lại ở con số tài chính, kế hoạch còn thể hiện quyết tâm xây dựng một hệ sinh thái tài chính kiều hối hiện đại, minh bạch và gắn kết chặt chẽ với các động lực tăng trưởng mới.
Xây dựng các công cụ tài chính chuyên biệt
Để hiện thực hóa mục tiêu này, UBND TP.HCM không chỉ dừng lại ở lời kêu gọi, mà triển khai hàng loạt công cụ tài chính cụ thể, hướng đến việc tạo dựng niềm tin và sự hấp dẫn đối với kiều bào.
Một trong những điểm nhấn nổi bật là việc thí điểm phát hành các sản phẩm tài chính mới như chứng chỉ tiền gửi xanh và chứng chỉ tiền gửi công nghệ. Đây là những công cụ được thiết kế chuyên biệt, do các ngân hàng thương mại được lựa chọn phát hành, hướng trực tiếp đến đối tượng kiều bào và thân nhân trong nước.
Điểm khác biệt cốt lõi của các chứng chỉ này là dòng vốn huy động sẽ được cam kết sử dụng cho các dự án khoa học công nghệ, chuyển đổi số, hoặc các dự án phát triển xanh, giảm phát thải. Như vậy, nhà đầu tư không chỉ nhận được lợi ích tài chính với lãi suất ưu đãi, mà còn có thể theo dõi và cảm nhận rõ ràng tác động tích cực từ nguồn vốn của mình đối với sự phát triển bền vững của Thành phố.
Song song đó, Thành phố cũng dự kiến thành lập Quỹ đầu tư khoa học công nghệ từ nguồn kiều hối, với quy mô ban đầu tối thiểu 50 tỷ đồng. Quỹ này sẽ hoạt động theo mô hình quỹ thành viên, được quản lý bởi các công ty quản lý quỹ chuyên nghiệp và chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng.
Quỹ sẽ tập trung vào việc góp vốn, mua cổ phần hoặc trái phiếu chuyển đổi của các doanh nghiệp khoa học công nghệ, đặc biệt là các startup có tiềm năng tăng trưởng cao. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành “bệ đỡ” tài chính quan trọng, giúp các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo vượt qua rào cản về vốn – một trong những thách thức lớn nhất hiện nay.
Lộ trình triển khai bài bản, rõ ràng
Kế hoạch 90/KH-UBND được xây dựng với lộ trình cụ thể theo từng giai đoạn, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong triển khai.
Trong năm 2026 – giai đoạn thí điểm, Thành phố sẽ tập trung hoàn thiện khung pháp lý, lựa chọn các ngân hàng đối tác và triển khai các sản phẩm tài chính ưu đãi. Mục tiêu là huy động ít nhất 500 tỷ đồng, đồng thời hỗ trợ khoảng 100 doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn này. Đáng chú ý, ít nhất 30% số dự án được tài trợ phải thuộc lĩnh vực công nghệ xanh và tiết kiệm năng lượng, thể hiện định hướng phát triển bền vững.
Sang năm 2027 – giai đoạn bứt phá, tổng mức huy động dự kiến đạt 1.000 tỷ đồng. Thành phố sẽ mở rộng quy mô và đa dạng hóa các kênh huy động, đặc biệt thông qua việc kết nối sâu rộng với mạng lưới chuyên gia, trí thức kiều bào tại các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản, châu Âu và Australia.
Tầm nhìn đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh hướng tới hình thành một hệ sinh thái tài chính khoa học công nghệ hoàn chỉnh, trong đó kiều hối trở thành một nguồn vốn trung và dài hạn quan trọng, góp phần đưa Thành phố trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á.
Kết nối nguồn lực tài chính với trí tuệ kiều bào
Phát biểu về kế hoạch này, lãnh đạo UBND TP.HCM nhấn mạnh rằng việc thu hút kiều hối vào lĩnh vực khoa học công nghệ không đơn thuần là câu chuyện về vốn, mà còn là sự kết nối nguồn lực trí tuệ toàn cầu của người Việt Nam.
Kiều bào không chỉ mang theo nguồn lực tài chính mà còn sở hữu kinh nghiệm quản trị hiện đại, mạng lưới quan hệ quốc tế và khả năng tiếp cận các công nghệ tiên tiến. Nếu được kết nối hiệu quả, đây sẽ là nguồn lực vô giá giúp thúc đẩy nhanh quá trình đổi mới sáng tạo trong nước.
Để tạo điều kiện thuận lợi nhất, Thành phố cam kết công khai danh mục các dự án khoa học công nghệ trọng điểm, cho phép kiều bào dễ dàng theo dõi, lựa chọn và tham gia đầu tư. Đồng thời, các thủ tục hành chính liên quan đến chuyển tiền, đăng ký đầu tư và hưởng ưu đãi sẽ được đơn giản hóa tối đa thông qua các nền tảng số, với sự tham gia của Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM.
Kỳ vọng tạo ra làn sóng đầu tư mới
Việc ban hành Kế hoạch 90/KH-UBND diễn ra trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đang tích cực triển khai Nghị quyết 98 về các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển. Sự kết hợp giữa cơ chế linh hoạt và nguồn lực kiều hối được kỳ vọng sẽ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ.
Nếu được triển khai hiệu quả, nguồn vốn từ kiều hối sẽ góp phần giải quyết bài toán thiếu vốn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh tại các khu công nghiệp, khu chế xuất.
Quan trọng hơn, kế hoạch này còn mang ý nghĩa củng cố niềm tin của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Khi thấy nguồn tiền của mình được sử dụng minh bạch, hiệu quả và hướng đến các mục tiêu phát triển bền vững, kiều bào sẽ có thêm động lực để tiếp tục đồng hành cùng quê hương.
Với định hướng rõ ràng, công cụ cụ thể và quyết tâm chính trị cao, UBND TP.HCM đang đặt nền móng cho một làn sóng đầu tư mới từ kiều bào – một làn sóng không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn hàm chứa tri thức, công nghệ và khát vọng phát triển.
Trong tương lai gần, khi các chính sách này đi vào cuộc sống, người dân Thành phố hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng về một diện mạo mới: một đô thị năng động, sáng tạo, phát triển bền vững – nơi mỗi đồng kiều hối không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là hạt giống cho khoa học, công nghệ và tương lai.
Tấn Tài