Theo quy hoạch được phê duyệt, Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn được định hướng trở thành trung tâm kinh tế cửa khẩu hiện đại, đầu mối dịch vụ cửa khẩu và hậu cần logistics tầm quốc gia, quốc tế. Khu kinh tế này được xác định có vai trò kết nối Việt Nam, ASEAN với thị trường Trung Quốc, đồng thời là một trong những trung tâm thương mại, dịch vụ, du lịch của tỉnh Lạng Sơn và vùng Đông Bắc.
3 phân vùng chính
Không gian phát triển của toàn khu được tổ chức thành 3 phân vùng chính, mỗi vùng đảm nhận một chức năng khác nhau nhưng liên kết thông qua hệ thống giao thông, đô thị và hạ tầng logistics.
Trong đó, vùng phía Bắc là khu vực có vai trò trực tiếp nhất đối với hoạt động kinh tế cửa khẩu. Vùng này có diện tích khoảng 19.123 ha, bao gồm các khu vực sát biên giới thuộc xã Đồng Đăng và một phần các xã Hoàng Văn Thụ, Cao Lộc. Dân số đến năm 2045 dự kiến khoảng 71.000 - 71.200 người.
Theo định hướng, đây sẽ là vùng động lực về kinh tế cửa khẩu, đồng thời là đầu mối giao thông và cửa ngõ giao lưu kinh tế. Không gian tại đây được tổ chức gắn với hệ thống cửa khẩu đường bộ, đường sắt, khu trung chuyển hàng hóa, khu chế xuất, cảng cạn, thương mại biên giới và dịch vụ logistics. Các chức năng này được định hướng phát triển theo hướng hiện đại, thông minh.
Toàn cảnh cửa khẩu Hữu Nghị (xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn).
Ở vị trí trung tâm là vùng đô thị Lạng Sơn, rộng khoảng 12.774 ha, bao gồm các khu vực thuộc phường Tam Thanh, một phần các phường Kỳ Lừa, Đông Kinh, Lương Văn Tri và một phần xã Khánh Khê. Đây là phân vùng có quy mô dân số lớn nhất, dự kiến đạt khoảng 203.000 - 207.000 người vào năm 2045.
Vùng trung tâm được xác định là cực tăng trưởng động lực phía Bắc của tỉnh Lạng Sơn gắn với Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn. Đây cũng là khu vực tập trung nhiều chức năng đô thị như hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, y tế, giáo dục, giao thông và hỗ trợ logistics. Quy hoạch xác định Lạng Sơn tại đây phát triển theo mô hình đô thị dịch vụ đa ngành, đa lĩnh vực.
Phía Nam khu kinh tế là vùng phát triển du lịch, dịch vụ và công nghiệp với diện tích khoảng 7.502 ha, bao gồm một phần các phường Kỳ Lừa, Đông Kinh, Lương Văn Tri và một phần xã Chiến Thắng. Đến năm 2045, vùng này dự kiến có khoảng 21.000 - 21.800 người.
Đây được định hướng là vùng phát triển mới, đóng vai trò cửa ngõ phía Nam của Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn. Không gian khu vực được tổ chức theo hướng đô thị sinh thái, dịch vụ du lịch, đồng thời tập trung phát triển công nghiệp kết hợp kho tàng, bến bãi, tạo đầu mối trung chuyển hàng hóa ở cấp vùng và quốc gia. Quy hoạch cũng đặt yêu cầu xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại và thân thiện với môi trường, đáp ứng điều kiện để hình thành khu thương mại tự do.
Một góc Lạng Sơn
Ở quy mô toàn khu, dân số được dự báo khoảng 235.000 - 240.000 người vào năm 2035 và tăng lên khoảng 295.000 - 300.000 người vào năm 2045. Diện tích đất xây dựng dự kiến đạt khoảng 10.630 - 11.000 ha vào năm 2035 và khoảng 13.200 - 13.700 ha vào năm 2045.
Định hướng phát triển dọc Quốc lộ 1, Quốc lộ 4A
Về tổ chức không gian, các khu đô thị, dịch vụ và công nghiệp tập trung được định hướng phát triển dọc Quốc lộ 1, Quốc lộ 4A cùng các đầu mối giao thông đường bộ, đường sắt. Các hành lang này sẽ tạo thành chuỗi khu chức năng liên kết với nhau. Trong khi đó, các khu vực đồi núi phía Đông và phía Tây được định hướng phát triển nông, lâm nghiệp gắn với bảo vệ hệ sinh thái rừng và nguồn nước.
Quy hoạch đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cấp, bổ sung các tuyến đường vành đai kết nối, hoàn thiện hạ tầng kinh tế - xã hội tại các khu dân cư hiện hữu và cải thiện điều kiện sống của người dân.
Với tổng diện tích 39.400 ha, Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn được quy hoạch trong phạm vi các phường Đông Kinh, Tam Thanh, Lương Văn Tri, xã Đồng Đăng; một phần phường Kỳ Lừa và một phần các xã Cao Lộc, Hoàng Văn Thụ, Khánh Khê, Chiến Thắng.
Mục tiêu của việc điều chỉnh quy hoạch là phân bổ lại không gian phát triển phù hợp với các quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng trung du và miền núi phía Bắc, quy hoạch tỉnh Lạng Sơn cũng như yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới. Cùng với phát triển kinh tế, quy hoạch yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa đô thị biên giới với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, bảo vệ biên giới và đối ngoại.
Sau điều chỉnh, quy hoạch sẽ là cơ sở để quản lý xây dựng, đầu tư hạ tầng và tổ chức không gian phát triển của Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn theo hướng sử dụng đất hiệu quả, phát triển hạ tầng đồng bộ, bảo vệ cảnh quan và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tâm An