Hôm nay 21/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.
Buổi chiều, Quốc hội tiếp tục họp phiên toàn thể ở hội trường, thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.
Đề xuất Nhà nước quyết định giá đất khi sửa Luật Đất đai
Trước đó, Chính phủ đã trình Quốc hội 7 nhóm chính sách lớn trong sửa đổi Luật Đất đai. Trong đó, có đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất. Đáng chú ý, giá đất sẽ do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu và phương pháp khoa học, công khai, minh bạch, kết nối liên thông với các dữ liệu chuyên ngành, tuyệt đối “không để bị thao túng giá, hình thành giá ảo”.
Hàng loạt chính sách mới về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản được đề xuất sửa đổi
Tại thảo luận ở tổ hôm 19/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Thủ tướng cho rằng một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay là giá đất, đồng thời đặt vấn đề phải trả lời rõ vì sao giá nhà cao.
Theo Thủ tướng, nếu giá đất được xác định ở mức quá cao thì đây sẽ trở thành chi phí đầu vào của các dự án và của nền kinh tế. Khi đó, chi phí đất đai sẽ được chuyển vào giá thành sản phẩm. Bên cạnh đó còn có chi phí vốn vay, trong khi thủ tục giao đất, triển khai dự án kéo dài. Tất cả các yếu tố này cộng dồn sẽ đẩy giá sản phẩm cuối cùng, trong đó có giá nhà, lên cao.
“Nhà nước thu bao nhiêu từ đất thì cuối cùng phần chi phí đó cũng sẽ được chuyển vào giá bán, cùng với tất cả các chi phí khác đi kèm. Do đó, vấn đề này phải được giải quyết một cách đồng bộ”, Thủ tướng nói.
Thủ tướng nêu rõ, Nhà nước phải quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu, bằng phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; đồng thời kết nối, liên thông dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành. Nhà nước phải phát huy vai trò quản lý, điều tiết đối với đất đai thì mới có thể kiểm soát được các chi phí đầu vào.
Có thể thu hồi đất linh hoạt hơn, rút ngắn thời gian triển khai dự án
Cũng tại dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, Chính phủ đề xuất hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng quy định rõ hơn tiêu chí dự án, phạm vi thu hồi đất; bổ sung quy định thu hồi đất, phát triển quỹ đất vùng phụ cận, các công trình kết cấu hạ tầng; chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”.
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, chính sách phải hướng tới bảo đảm điều kiện sống của người dân sau khi thu hồi đất tốt hơn trước. Tư duy này cần được cụ thể hóa thành các cơ chế, chính sách phù hợp trong dự thảo luật. Cùng với đó, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, rút ngắn quy trình, thủ tục.
Chính phủ đề xuất chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”.
Thủ tướng lưu ý, nếu mỗi lần giao đất, triển khai dự án phải mất hàng năm thực hiện thủ tục, chưa kể các vấn đề phát sinh khác, thì toàn bộ những chi phí này cuối cùng đều sẽ dồn vào dự án đầu tư. Vì vậy, các quy định phải bảo đảm công khai, minh bạch và cụ thể.
Dự thảo Luật Đất đai cũng quy định rõ hơn các tiêu chí, phạm vi thu hồi đất; bổ sung quy định thu hồi đất để phát triển quỹ đất vùng phụ cận các công trình kết nối hạ tầng. Đồng thời, bỏ quy định cứng nhắc bắt buộc chỉ được thu hồi đất sau khi đã hoàn thành toàn bộ việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bố trí tái định cư.
Đề xuất quy định chung cư có thời hạn theo hạn sử dụng công trình
Với dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở, Chính phủ đề xuất quy định chung cư có thời hạn theo hạn sử dụng công trình, gắn với quyền đảm bảo tài sản. Cùng với đó, chủ sở hữu căn hộ được thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư khi hết thời hạn.
Tại dự luật, thời hạn sử dụng nhà chung cư được xác định theo hồ sơ thiết kế và thời gian sử dụng thực tế, dựa trên kết luận kiểm định. Đề xuất này nhằm đồng bộ với quy định tương tự của luật Nhà ở hiện hành.
Dự thảo luật cũng nêu cụ thể hơn về quyền, trách nhiệm của chủ sở hữu nhà chung cư khi công trình bị phá dỡ. Chính phủ đề xuất chủ căn hộ có thêm lựa chọn về nhà ở xã hội hoặc quyền sử dụng đất tương đương với giá trị nhà tái định cư. Trong khi theo quy định hiện nay, khi xây dựng lại chung cư cũ, chủ căn hộ có thể nhận nhà tái định cư hoặc tiền.
Liên quan vấn đề thời hạn sử dụng nhà chung cư, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng cần giải thích và quy định rất rõ, rất minh bạch để người dân và thị trường yên tâm.
Theo Thủ tướng, không có công trình nào có thể sử dụng vĩnh viễn. Công trình đến một thời hạn nhất định phải được kiểm định về chất lượng và độ an toàn. Nếu sau kiểm định công trình vẫn bảo đảm an toàn thì được tiếp tục sử dụng. Nếu không còn bảo đảm an toàn thì phải tiến hành cải tạo, xây dựng lại để bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân.
Tuy nhiên, điều đó hoàn toàn không đồng nghĩa khi hết thời hạn sử dụng công trình thì quyền tài sản của người sở hữu căn hộ cũng chấm dứt. Do đó, dự thảo luật cần thể hiện rõ ràng cả hai yêu cầu: tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn của công trình phải được tuân thủ nghiêm túc, đồng thời quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu phải được pháp luật bảo đảm.
Phát triển nhà ở cho thuê
Một trong những điểm mới của dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi là bổ sung quy định về nhà ở cho thuê, gồm dự án được đầu tư bằng vốn Nhà nước, vốn ngoài Nhà nước, nhà lưu trú cho công nhân, chuyên gia, người lao động.
Trình bày Tờ trình tóm tắt định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết việc sửa đổi Luật Nhà ở là nhằm tiếp tục thể chế hóa đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, gần nhất là Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương về hoàn thiện môi trường pháp lý về phát triển nhà ở.
Một trong những điểm mới của dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi là bổ sung quy định về nhà ở cho thuê
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, định hướng sửa đổi Luật Nhà ở lần này tập trung vào một số quan điểm lớn Trong đó có phát triển nhà ở hướng tới mục tiêu bảo đảm mọi người dân đều có chỗ ở ổn định, góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội. Cùng với việc phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, dự thảo xác định nhà ở cho thuê là một phân khúc chiến lược trong dài hạn, nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở của đông đảo người dân, đặc biệt là các nhóm có nhu cầu thuê nhà thay vì sở hữu nhà ở.
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, định hướng được đặt ra, hệ thống nhà ở sẽ được phân định thành các loại hình khác nhau, trong đó chú trọng phát triển nhà ở cho thuê. Các loại nhà ở, dù thuộc phân khúc nào, cũng phải đáp ứng đầy đủ tiêu chí, điều kiện về chất lượng, bảo đảm điều kiện sống của người dân.
Thủ tướng cho rằng nguồn lực của Nhà nước không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu về nhà ở của công nhân, học sinh, sinh viên, người lao động, cán bộ, công chức và các nhóm đối tượng khác. Do đó, phải huy động nhiều nguồn lực xã hội cùng tham gia.
Nhà nước có thể đầu tư quỹ nhà ở rồi trực tiếp vận hành hoặc thuê tư nhân vận hành cho thuê; đồng thời tạo cơ chế để khu vực tư nhân đầu tư phát triển nhà ở cho thuê. Các hợp đồng thuê có thể dài 10 năm, 15 năm, 20 năm hoặc lâu hơn, với những cam kết rõ ràng để người dân có thể yên tâm về chỗ ở.
Để thu hút doanh nghiệp tham gia, cần nghiên cứu các chính sách phù hợp về đất đai, tài chính và khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn, qua đó hình thành quỹ nhà ở cho thuê đủ lớn, có chất lượng và hạ tầng đồng bộ.
Diệu Trang