Thông qua việc phân tích các yếu tố tác động từ môi trường kinh tế - xã hội và yêu cầu đào tạo cán bộ chính trị, bài viết đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm xây dựng đội ngũ đảng viên là học viên sau đại học tại Học viện Chính trị hiện nay vững mạnh.
1. Đặt vấn đề
Trong hệ thống tổ chức của Đảng, chi bộ là môi trường trực tiếp quản lý, giáo dục và rèn luyện đảng viên. Đối với đặc thù của các lớp học viên tại Đảng bộ Hệ 5, Học viện Chính trị, đối tượng đảng viên là học viên sau đại học. Chất lượng lãnh đạo tu dưỡng, rèn luyện đảng viên của chi bộ không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đào tạo của Học viện mà còn tác động lâu dài đến quá trình công tác của mỗi đảng viên sau khi tốt nghiệp. Trước những tác động phức tạp từ mặt trái kinh tế thị trường và yêu cầu hiện đại hóa quân đội, việc nghiên cứu các giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo công tác này trở thành yêu cầu cấp thiết, góp phần xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Thực trạng chất lượng lãnh đạo công tác tu dưỡng, rèn luyện đảng viên tại chi bộ lớp học viên, Đảng bộ Hệ 5 thời gian qua
Chất lượng lãnh đạo công tác tu dưỡng, rèn luyện đảng viên tại chi bộ lớp học viên Hệ 5 là tổng hòa các giá trị của những yếu tố, bộ phận cấu thành hoạt động lãnh đạo của chi bộ, nhằm xây dựng đội ngũ đảng viên là học viên sau đại học vững mạnh toàn diện. Hoạt động này bao gồm việc định hướng sự phát triển nhân cách chính trị, đạo đức và năng lực của đảng viên trong suốt thời gian học tập tại Học viện. Chất lượng lãnh đạo không phải là yếu tố bất biến mà luôn vận động, phát triển theo nhiệm vụ đào tạo và đặc điểm thực tiễn của từng lớp học.
Về ưu điểm và kết quả đạt được:
Trong những năm qua, Đảng ủy Hệ 5, Học viện Chính trị đã duy trì sự lãnh đạo tập trung, thống nhất và toàn diện đối với công tác tu dưỡng, rèn luyện đảng viên. Cấp ủy, chi bộ các lớp học viên đã có sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức, từ việc coi tu dưỡng là công tác tư tưởng thuần túy sang phương thức giáo dục toàn diện, gắn đào tạo lý luận với rèn luyện phẩm chất và năng lực nghề nghiệp của người sĩ quan chính trị.
Điểm nổi bật là việc duy trì nghiêm túc, khoa học quy trình lãnh đạo. Các chi bộ đã thực hiện chặt chẽ việc xây dựng nghị quyết dựa trên việc nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình thực tiễn và phát huy dân chủ, trí tuệ tập thể trước khi ban hành. Việc tổ chức triển khai được tiến hành đồng bộ thông qua phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng chi ủy viên và cán bộ kiêm chức, gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả thực hiện nhiệm vụ chung của lớp. Công tác kiểm tra, giám sát được duy trì thường xuyên, kết hợp giữa định kỳ và đột xuất để kịp thời uốn nắn các biểu hiện lệch lạc. Hiệu quả lãnh đạo được minh chứng cụ thể qua kết quả phân loại tổ chức đảng và đảng viên hằng năm. Giai đoạn 2020-2025, tỷ lệ chi bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên đạt 81,7%, trong đó 13,4% đạt tiêu chuẩn trong sạch vững mạnh. Đội ngũ đảng viên luôn giữ vững bản lĩnh chính trị và tính tiền phong; tỷ lệ đảng viên hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ luôn duy trì ở mức cao, điển hình như năm học 2022-2023 đạt tới 99,10%.
Những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế:
Bên cạnh những kết quả tích cực, chất lượng lãnh đạo tu dưỡng, rèn luyện đảng viên là học viên sau đại học tại một số chi bộ vẫn bộc lộ những tồn tại nhất định. Việc quán triệt và cụ thể hóa nghị quyết, chỉ thị của cấp trên tại một số chi bộ lớp còn thiếu tính linh hoạt, sáng tạo; nội dung lãnh đạo đôi khi còn dàn trải, chưa xác định rõ khâu đột phá sát với đặc điểm của đối tượng học viên đào tạo sau đại học. Hình thức sinh hoạt chi bộ chậm đổi mới, một số chi bộ lớp học viên vẫn còn nặng về hành chính hóa, tính chiến đấu và hiệu quả thảo luận chuyên sâu chưa cao. Công tác kiểm tra, giám sát việc tu dưỡng rèn luyện có lúc chưa sâu sát, dẫn đến việc nắm bắt diễn biến tư tưởng của đảng viên ở một số giai đoạn chưa kịp thời. Hệ quả là vẫn còn một số đảng viên chưa hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập, nghiên cứu khoa học hoặc còn vi phạm quy định, quy chế đào tạo của Học viện.
Nguyên nhân của những hạn chế trên chủ yếu xuất phát từ tác động tiêu cực của mặt trái cơ chế thị trường và áp lực về lợi ích vật chất, bằng cấp dẫn đến tình trạng "trung bình chủ nghĩa" ở một bộ phận học viên. Về mặt chủ quan, năng lực lãnh đạo và trách nhiệm nêu gương của một số ít cấp ủy viên, cán bộ kiêm chức còn hạn chế; việc phân công, giám sát chưa rõ người chịu trách nhiệm trực tiếp, dẫn đến hiệu lực lãnh đạo thực tế chưa cao.
2.2. Những yếu tố tác động và yêu cầu đặt ra
Công tác lãnh đạo tu dưỡng, rèn luyện đảng viên là học viên sau đại học tại Hệ 5 hiện nay chịu tác động mạnh mẽ bởi tình hình kinh tế - xã hội và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới. Sự phát triển của không gian mạng và các chiến lược "diễn biến hòa bình" đang trực tiếp tấn công vào nền tảng tư tưởng, đòi hỏi học viên sau đại học phải có bản lĩnh chính trị vững vàng để tự "miễn dịch" trước thông tin độc hại. Bên cạnh đó, yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục đào tạo của Học viện đòi hỏi học viên không chỉ vững vàng về lý luận mà còn phải giỏi về năng lực nghiên cứu và tinh thông nghiệp vụ công tác Đảng, công tác chính trị. Từ thực tế đó, yêu cầu nâng cao chất lượng lãnh đạo đặt ra bốn vấn đề trọng tâm:
Thứ nhất, lãnh đạo tu dưỡng phải bám sát nhiệm vụ cách mạng và mục tiêu đào tạo sau đại học của Học viện. Nội dung rèn luyện phải gắn chặt với chuẩn đầu ra, giúp học viên hình thành phong cách làm việc khoa học, dân chủ và quyết đoán.
Thứ hai, thực hiện nghiêm quy trình lãnh đạo bảo đảm tính hệ thống và khoa học. Nghị quyết chi bộ cần được xây dựng dựa trên sự phân tích kỹ lưỡng đặc điểm nhiệm vụ từng giai đoạn, tránh tình trạng sao chép máy móc.
Thứ ba, phát huy cao vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên, nhất là đội ngũ cán bộ kiêm chức. Mỗi đảng viên phải thực sự nêu gương trong chấp hành kỷ luật, quy chế đào tạo và đạo đức nghiên cứu khoa học.
Thứ tư, gắn xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh với xây dựng lớp học viên vững mạnh toàn diện "Mẫu mực, tiêu biểu". Cần huy động sức mạnh tổng hợp của các tổ chức quần chúng để tạo môi trường rèn luyện kỷ luật nghiêm, không khí đoàn kết và động lực phấn đấu thực chất cho mọi học viên.
2.3. Giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo tu dưỡng, rèn luyện đảng viên là học viên sau đại học
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể và lực lượng.
Đây được xác định là giải pháp mang tính nền tảng, giữ vai trò định hướng và quyết định đến tính tự giác trong mọi hoạt động thực tiễn. Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tư tưởng đúng thì hành động mới không sai lạc; do đó, các cấp ủy và tổ chức đảng phải coi trọng việc giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác giáo dục, đào tạo. Đối với đối tượng đặc thù là học viên sau đại học tại Hệ 5, việc nâng cao nhận thức phải tập trung làm rõ vị trí, vai trò của người đảng viên quân đội trong kỷ nguyên mới, giúp họ thấu hiểu sâu sắc các chuẩn mực đạo đức cách mạng theo Quy định số 144-QĐ/TW.
Quá trình này đòi hỏi phải khơi dậy mạnh mẽ ý thức trách nhiệm cá nhân, giúp đảng viên nhận diện rõ mục tiêu đào tạo không chỉ là bằng cấp mà là sự trưởng thành về bản lĩnh chính trị, năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác khoa học. Khi các chủ thể từ chi ủy đến từng đảng viên có nhận thức đúng đắn về yêu cầu xây dựng Quân đội tinh nhuệ, hiện đại, họ sẽ chủ động khắc phục triệt để các biểu hiện "trung bình chủ nghĩa" hay học tập đối phó. Thực tiễn tại Hệ 5 chứng minh rằng, những chi bộ thực hiện tốt công tác quán triệt mục tiêu đào tạo thường có tỷ lệ đảng viên đạt loại tốt về rèn luyện trên 95%. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức phải được tiến hành thường xuyên, gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ chính trị của Học viện, tạo chuyển biến từ "nhận thức ngoại tại" thành "động lực nội sinh" bền vững trong mỗi học viên.
Hai là, kịp thời củng cố, kiện toàn chi ủy; chú trọng bồi dưỡng phẩm chất, năng lực toàn diện của cấp ủy viên, cán bộ chủ trì.
Chất lượng lãnh đạo của chi bộ lớp học viên phụ thuộc trực tiếp vào năng lực và uy tín của đội ngũ chi ủy viên, nhất là bí thư chi bộ. Giải pháp này yêu cầu Đảng ủy Hệ 5 cần thực hiện quy trình lựa chọn, bố trí cán bộ kiêm chức một cách khoa học, dân chủ và khách quan ngay từ đầu khóa học. Nhân sự cấp ủy phải là những đồng chí tiêu biểu về phẩm chất chính trị, có năng lực quy tụ đoàn kết và giàu kinh nghiệm thực tiễn quản lý bộ đội. Thống kê thực tế giai đoạn 2020 - 2025 cho thấy, 100% bí thư chi bộ lớp học viên có trình độ thạc sĩ trở lên và trên 70% có thâm niên quản lý đơn vị từ 5 năm trở lên, đây chính là "trục xoay" bảo đảm cho hoạt động lãnh đạo luôn đi đúng hướng.
Song song với việc kiện toàn về số lượng, công tác bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ công tác Đảng, công tác chính trị cần được tiến hành định kỳ. Nội dung bồi dưỡng phải tập trung vào năng lực cụ thể hóa nghị quyết cấp trên, kỹ năng điều hành sinh hoạt chi bộ và phương pháp giáo dục, rèn luyện đảng viên gắn với đặc thù nghiên cứu khoa học sau đại học. Mỗi chi ủy viên cần xác định việc tự học tập là tiêu chí bắt buộc để hoàn thiện bản thân, từ đó thực sự trở thành tấm gương mẫu mực cho các học viên khác noi theo. Một chi ủy mạnh, đoàn kết, có phong cách làm việc sâu sát không chỉ duy trì nghiêm nền nếp chính quy mà còn kịp thời phát hiện, xử lý các tình huống tư tưởng nảy sinh, bảo đảm chi bộ luôn là hạt nhân lãnh đạo chính trị vững chắc trong mọi điều kiện.
Ba là, thực hiện nghiêm quy trình và đổi mới phương thức lãnh đạo.
Quy trình lãnh đạo khoa học là thước đo phản ánh sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và là căn cứ để hiện thực hóa các mục tiêu tu dưỡng. Chi bộ cần duy trì nghiêm túc các khâu: từ xây dựng nghị quyết, quán triệt, tổ chức thực hiện đến kiểm tra, giám sát và sơ kết, tổng kết. Điểm mấu chốt là nội dung lãnh đạo phải sát thực tiễn, xác định rõ các nội dung đột phá nhằm khắc phục dứt điểm các khâu yếu, mặt yếu của đảng viên về nhận thức và kỷ luật. Nghị quyết chi bộ không được sao chép máy móc mà phải lượng hóa các tiêu chí rèn luyện bằng các chỉ số cụ thể như: kết quả nghiên cứu khoa học, tinh thần tự phê bình, mức độ chấp hành quy chế đào tạo, giúp đảng viên có cơ sở tự soi, tự sửa hàng ngày. Bên cạnh đó, việc đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng linh hoạt, thiết thực là yêu cầu tất yếu đối với học viên sau đại học. Thay vì các buổi sinh hoạt khô khan, chi bộ nên tăng cường sinh hoạt chuyên đề gắn với các vấn đề lý luận và thực tiễn nhạy cảm đang đặt ra. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quán triệt nghị quyết và quản lý rèn luyện giúp tối ưu hóa thời gian tự học của học viên. Thực tế tại Đảng bộ Hệ 5 chỉ ra rằng, các chi bộ triển khai đầy đủ quy trình 5 bước đạt tỷ lệ đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ lên tới 92,7%, cao hơn hẳn so với các đơn vị thực hiện thiếu đồng bộ. Do đó, thực hiện nghiêm quy trình gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo chính là giải pháp "trục xương sống" để tạo chuyển biến thực chất trong phẩm chất và năng lực của đội ngũ cán bộ chính trị tương lai.
Bốn là, tăng cường sự lãnh đạo của cấp trên và phát huy sức mạnh tổng hợp.
Sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của Đảng ủy Hệ 5 và hướng dẫn của cơ quan chính trị Học viện là điều kiện tiên quyết để định hướng hoạt động của chi bộ đi đúng quỹ đạo. Cấp ủy cấp trên cần đổi mới phong cách lãnh đạo theo hướng sâu sát cơ sở, tăng cường cử phái viên dự sinh hoạt và định kỳ phúc tra kết quả tu dưỡng. Việc đánh giá đa chiều từ kết quả học tập đến ý kiến phản hồi của giảng viên chuyên ngành giúp cấp ủy nắm chắc diễn biến tư tưởng đảng viên để có biện pháp uốn nắn kịp thời. Đồng thời, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của các khoa giảng viên, cơ quan chức năng và tổ chức quần chúng như Chi đoàn, Hội phụ nữ, Hội đồng quân nhân. Mỗi tổ chức cần phối hợp chặt chẽ, tạo ra môi trường văn hóa - giáo dục mẫu mực, nơi kỷ luật được duy trì nghiêm minh nhưng vẫn đảm bảo tính dân chủ, cởi mở. Các khoa giảng viên cần gắn truyền thụ kiến thức với giáo dục phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp; Hội đồng quân nhân khóa học tích cực giám sát và bảo vệ quyền lợi chính đáng cho học viên. Khi tất cả các lực lượng cùng cộng đồng trách nhiệm, dưới sự lãnh đạo thống nhất của chi bộ, sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp lớn, góp phần xây dựng lớp học viên vững mạnh toàn diện "Mẫu mực, tiêu biểu", đáp ứng xuất sắc mục tiêu đào tạo học viên sau đại học của Học viện.
3. Kết luận
Nâng cao chất lượng lãnh đạo tu dưỡng, rèn luyện đảng viên tại các chi bộ lớp học viên tại Đảng bộ Hệ 5 là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng đào tạo cán bộ chính trị của Học viện Chính trị. Mặc dù thực trạng đã đạt được nhiều chuyển biến tích cực với tỷ lệ đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ ở mức cao, song trước những thách thức của tình hình mới, các chi bộ cần tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp về nhận thức, tổ chức và quy trình lãnh đạo. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cấp ủy với các lực lượng và ý thức tự giác rèn luyện của đảng viên là chìa khóa để xây dựng đội ngũ cán bộ vừa "hồng" vừa "chuyên’, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Trung tá Phạm Tất Đạt, Trung tá Trần Tuấn Anh, Thượng úy Nguyễn Việt Đức
Hệ Đào tạo sau đại học, Học viện Chính trị
Tài liệu tham khảo:
1. Đảng bộ Học viện Chính trị, Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị nhiệm kỳ 2025 - 2030, lưu hành nội bộ, Hà Nội, 2025.
2. Đảng bộ Hệ 5, Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Đảng bộ Hệ 5 tại Đại hội đại biểu Đảng bộ, Nhiệm kỳ 2025 - 2030, Hà Nội, 2025.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, 2021.
4. Đảng ủy Hệ 5, Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2023 - 2024, Hà Nội, 2023.
5. Đảng ủy Hệ 5, Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2024 -2025, Hà Nội, 2024.
6. Đảng ủy Hệ 5, Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2025 -2026, Hà Nội, 2025.