1. Đặt vấn đề
Học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở các học viện, nhà trường quân đội là một trong những đối tượng đào tạo quan trọng nhằm đào tạo ra những người sĩ quan "vừa hồng", "vừa chuyên" đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng quân đội trong tình hình mới. Chính vì vậy, giáo dục đào đối tượng này là nhiệm vụ trung tâm của các nhà trường quân đội, với phương châm "chất lượng đào tạo của Nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị", kết quả đào tạo có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trong thực tiễn hoạt động quân sự, kỹ năng mềm có vai trò quan trọng đối với hiệu quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ của người sĩ quan. Một người chỉ huy giỏi không chỉ dựa vào kiến thức chuyên môn mà còn phải biết giao tiếp với cấp trên, cấp dưới; biết tổ chức, điều hành hoạt động tập thể; biết giải quyết các tình huống phát sinh và tạo dựng sự đoàn kết, thống nhất trong đơn vị. Vì vậy, kỹ năng mềm ngày càng trở thành một bộ phận quan trọng trong cấu trúc năng lực toàn diện của người sĩ quan quân đội.
Hiện nay, quá trình chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ đang làm thay đổi phương thức quản lý, chỉ huy, điều hành và tổ chức hoạt động quân sự. Điều đó đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ sĩ quan tương lai, không chỉ về trình độ chuyên môn mà còn về khả năng thích ứng, tư duy sáng tạo, kỹ năng giao tiếp trong môi trường số, kỹ năng làm việc nhóm và xử lý thông tin. Trước những yêu cầu đó, hoạt động giáo dục, rèn luyện kỹ năng mềm trong các nhà trường quân đội cần được quan tâm đúng mức và có sự đổi mới phù hợp.
Là trung tâm đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội trình độ đại học của Quân đội nhân dân Việt Nam, Trường Sĩ quan Lục quân 1 luôn chú trọng phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực cho học viên, trong đó có hoạt động giáo dục, rèn luyện kỹ năng mềm. Thời gian qua, nhiều hoạt động đã được tổ chức và mang lại những kết quả tích cực. Tuy nhiên, trước yêu cầu của chuyển đổi số và nhiệm vụ xây dựng quân đội hiện đại, hoạt động kỹ năng mềm cho học viên vẫn còn những hạn chế nhất định về nội dung, hình thức tổ chức và hiệu quả thực hiện.
Từ thực tiễn đó, việc nghiên cứu vị trí, vai trò, thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kỹ năng mềm cho học viên đào tạo sĩ quan ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay là vấn đề có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và xây dựng đội ngũ sĩ quan đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Vị trí, vai trò và thực trạng hoạt động kỹ năng mềm của học viên đào tạo sĩ quan ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 trong bối cảnh chuyển đổi số
Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ hiện nay, kỹ năng mềm ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển năng lực toàn diện của người sĩ quan quân đội. Bên cạnh phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ chuyên môn quân sự và năng lực lãnh đạo, chỉ huy, người sĩ quan tương lai còn cần có khả năng giao tiếp, thuyết phục, tổ chức hoạt động tập thể, làm việc nhóm, giải quyết tình huống và thích ứng với những thay đổi của môi trường công tác. Đây là những năng lực có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ của người cán bộ ở đơn vị cơ sở.
Đặc biệt, quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức quản lý, điều hành và tổ chức các hoạt động quân sự, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ sĩ quan về khả năng khai thác, xử lý thông tin, sử dụng công nghệ số, giao tiếp và phối hợp công tác trong môi trường số. Do đó, kỹ năng mềm không chỉ là yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành một bộ phận quan trọng cấu thành năng lực nghề nghiệp của người sĩ quan trong giai đoạn hiện nay.
Nhận thức được vị trí, vai trò đó, những năm qua Trường Sĩ quan Lục quân 1 đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức nhiều hoạt động nhằm giáo dục, bồi dưỡng kỹ năng mềm cho học viên. Nội dung rèn luyện kỹ năng mềm được lồng ghép trong quá trình học tập, huấn luyện quân sự, công tác đảng, công tác chính trị, hoạt động đoàn thể và các phong trào thi đua của nhà trường. Thông qua học tập, huấn luyện và sinh hoạt tập thể, học viên từng bước được rèn luyện các kỹ năng cơ bản như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, tổ chức và điều hành hoạt động tập thể, múa hát tập thể, giải quyết tình huống, quản lý thời gian, kỹ năng lãnh đạo và chỉ huy phân đội. Các hoạt động thực hành như diễn tập, trực ban, trực chỉ huy, hội thi, hội thao và hoạt động ngoại khóa đã tạo môi trường thuận lợi để học viên vận dụng kiến thức vào thực tiễn, góp phần nâng cao năng lực thực hành và khả năng thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ.
Cùng với đó, quá trình chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo của nhà trường đã tạo điều kiện để học viên tiếp cận các phương thức học tập hiện đại, khai thác học liệu số, sử dụng các nền tảng công nghệ phục vụ học tập và nghiên cứu khoa học. Qua đó, học viên từng bước hình thành một số kỹ năng cần thiết như tìm kiếm, xử lý thông tin, trao đổi học thuật trên môi trường số và ứng dụng công nghệ trong học tập, công tác. Nhìn chung, hoạt động giáo dục và rèn luyện kỹ năng mềm thời gian qua đã góp phần quan trọng vào việc hình thành phẩm chất, năng lực toàn diện của học viên, tạo nền tảng để hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập, rèn luyện và công tác sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động kỹ năng mềm cho học viên đào tạo sĩ quan ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 vẫn còn bộc lộ một số hạn chế. Nhận thức của một bộ phận cán bộ quản lý, giảng viên và học viên về vai trò của kỹ năng mềm chưa thật đầy đủ; trong một số trường hợp, kỹ năng mềm vẫn được xem là nội dung bổ trợ, chưa được quan tâm tương xứng với yêu cầu phát triển năng lực toàn diện của người sĩ quan trong thời kỳ chuyển đổi số. Nội dung giáo dục kỹ năng mềm còn thiếu tính hệ thống, chưa gắn chặt với yêu cầu xây dựng đội ngũ sĩ quan trong điều kiện mới; một số kỹ năng như giao tiếp số, làm việc nhóm trực tuyến, tư duy phản biện, xử lý dữ liệu và khả năng thích ứng với môi trường số chưa được chú trọng đúng mức.
Bên cạnh đó, hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động kỹ năng mềm còn mang nặng tính truyền thống, chưa khai thác hiệu quả các thành tựu của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Việc ứng dụng các nền tảng số, phần mềm mô phỏng, lớp học trực tuyến và các công cụ đánh giá kỹ năng còn hạn chế. Một số hoạt động ngoại khóa chủ yếu tập trung vào nội dung quân sự và rèn luyện thể lực, trong khi các hoạt động chuyên sâu về phát triển kỹ năng mềm chưa được tổ chức thường xuyên. Đồng thời, tính tích cực, chủ động trong tự học tập, tự rèn luyện kỹ năng mềm của một bộ phận học viên còn hạn chế; vẫn còn tình trạng chú trọng kiến thức chuyên môn mà chưa quan tâm đúng mức đến việc phát triển các kỹ năng cần thiết phục vụ hoạt động lãnh đạo, chỉ huy sau này. Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó nguyên nhân chủ yếu là nhận thức và trách nhiệm của một số chủ thể đối với hoạt động kỹ năng mềm chưa đầy đủ, nội dung và phương pháp tổ chức còn chậm đổi mới, đồng thời ý thức tự học tập, tự rèn luyện của một bộ phận học viên chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra.
2.2. Một số giải pháp nâng cao hoạt động kỹ năng mềm cho học viên đào tạo sĩ quan ở trường sĩ quan lục quân 1 trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay
Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp trong tổ chức, bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng mềm cho học viên
Đây là giải pháp có vị trí, vai trò quan trọng, chi phối mọi giải pháp khác, đồng thời tác động tới mọi tổ chức, mọi lực lượng tạo thành nhận thức và hành động thống nhất trong bồi dưỡng kỹ năng mềm cho học viên. Bởi lẽ, mọi hoạt động giáo dục, đào tạo trong nhà trường quân đội đều chịu sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy đảng và sự quản lý, điều hành của người chỉ huy. Chất lượng giáo dục kỹ năng mềm phụ thuộc rất lớn vào nhận thức, trách nhiệm và năng lực tổ chức thực hiện của các chủ thể lãnh đạo, quản lý trong nhà trường.
Thực tiễn cho thấy, một số cán bộ, giảng viên và học viên hiện nay vẫn có biểu hiện coi trọng kiến thức chuyên môn, kỹ năng quân sự hơn so với kỹ năng mềm. Trong khi đó, yêu cầu xây dựng quân đội hiện đại và quá trình chuyển đổi số đang đặt ra những đòi hỏi ngày càng cao đối với năng lực giao tiếp, tổ chức hoạt động, xử lý thông tin, làm việc nhóm và thích ứng với môi trường công tác mới của đội ngũ sĩ quan tương lai. Vì vậy, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quân đội; từ đó nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của kỹ năng mềm trong quá trình hình thành năng lực toàn diện cho học viên.
Trên cơ sở đó, các cấp cần đưa nội dung giáo dục và rèn luyện kỹ năng mềm vào nghị quyết lãnh đạo, kế hoạch công tác và chương trình hành động của cơ quan, đơn vị; xác định đây là một nội dung quan trọng trong quá trình đào tạo sĩ quan. Đồng thời, cần phân công rõ trách nhiệm của các cơ quan chức năng, khoa giáo viên, đơn vị quản lý học viên và các tổ chức quần chúng trong tổ chức thực hiện. Quá trình lãnh đạo, chỉ đạo phải bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, tránh tình trạng khoán trắng cho một cơ quan hoặc một lực lượng giáo dục nhất định.
Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện các nội dung giáo dục kỹ năng mềm; kịp thời phát hiện những hạn chế, bất cập để có biện pháp điều chỉnh phù hợp. Việc đánh giá kết quả rèn luyện kỹ năng mềm cần được gắn với đánh giá kết quả học tập, rèn luyện và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của học viên nhằm tạo động lực và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia.
Cùng với đó, đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên và chỉ huy các cấp phải thực sự là những tấm gương trong giao tiếp, ứng xử, tổ chức công việc, sử dụng công nghệ số và xử lý các mối quan hệ trong hoạt động thực tiễn. Thông qua quá trình tiếp xúc, học tập và công tác hằng ngày, học viên sẽ tiếp thu, hình thành và phát triển các kỹ năng mềm một cách tự nhiên, hiệu quả. Đây chính là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động kỹ năng mềm cho học viên đào tạo sĩ quan, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong thời kỳ mới.
Hai là, đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục kỹ năng mềm cho học viên đào tạo sĩ quan trong bối cảnh chuyển đổi số
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và hoạt động quân sự, yêu cầu đối với đội ngũ sĩ quan tương lai không chỉ dừng lại ở trình độ chuyên môn quân sự mà còn đòi hỏi phải có hệ thống kỹ năng mềm toàn diện, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, chỉ huy, quản lý và thích ứng với môi trường làm việc hiện đại. Do đó, đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục kỹ năng mềm cho học viên đào tạo sĩ quan ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 là yêu cầu khách quan, đồng thời là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của nhà trường hiện nay.
Trước hết, cần rà soát, bổ sung và hoàn thiện nội dung giáo dục kỹ năng mềm theo hướng toàn diện, thiết thực và phù hợp với đặc điểm hoạt động của người sĩ quan chỉ huy cấp phân đội. Bên cạnh các kỹ năng truyền thống như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, tổ chức hoạt động tập thể, giải quyết tình huống và quản lý thời gian, cần chú trọng phát triển những kỹ năng mới gắn với yêu cầu chuyển đổi số như kỹ năng khai thác và xử lý thông tin, kỹ năng sử dụng công nghệ số trong học tập và công tác, kỹ năng giao tiếp trên môi trường mạng, kỹ năng làm việc nhóm trực tuyến, kỹ năng tư duy phản biện, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng với sự thay đổi của môi trường công tác. Việc lựa chọn nội dung giáo dục cần xuất phát từ yêu cầu thực tiễn hoạt động lãnh đạo, chỉ huy ở đơn vị cơ sở, bảo đảm tính kế thừa, phát triển và phù hợp với mục tiêu đào tạo của nhà trường.
Cùng với đổi mới nội dung, cần từng bước hoàn thiện chương trình giáo dục kỹ năng mềm theo hướng tích hợp và xuyên suốt trong toàn bộ quá trình đào tạo. Thay vì tổ chức các hoạt động mang tính đơn lẻ hoặc ngắn hạn, việc giáo dục kỹ năng mềm cần được lồng ghép chặt chẽ với các hoạt động học tập, huấn luyện quân sự, nghiên cứu khoa học, công tác đảng, công tác chính trị và hoạt động phong trào. Thông qua đó tạo môi trường thuận lợi để học viên được trải nghiệm, thực hành và vận dụng kỹ năng trong nhiều tình huống khác nhau, góp phần chuyển hóa kiến thức thành năng lực thực tiễn.
Đặc biệt, cần đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục kỹ năng mềm theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học viên. Quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục cần hạn chế lối truyền thụ kiến thức một chiều, tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, giải quyết tình huống, mô phỏng thực hành, đóng vai, tranh biện học thuật và học tập theo dự án. Đây là những phương pháp giúp học viên được tham gia trực tiếp vào quá trình nhận thức, rèn luyện khả năng tư duy, giao tiếp, phối hợp tập thể và xử lý các tình huống thực tiễn. Đồng thời, cần tăng cường tổ chức các diễn đàn thanh niên, hội thi, hội thao, hoạt động ngoại khóa và nghiên cứu khoa học để tạo môi trường thực hành, kiểm nghiệm và hoàn thiện các kỹ năng đã được trang bị.
Đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục kỹ năng mềm không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kỹ năng mềm trong nhà trường mà còn tạo cơ sở quan trọng để hình thành ở học viên năng lực thích ứng, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng làm việc trong môi trường số. Đây là những phẩm chất và năng lực cần thiết của đội ngũ sĩ quan quân đội trong điều kiện đẩy mạnh xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại hiện nay.
Ba là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tổ chức hoạt động kỹ năng mềm cho học viên đào tạo sĩ quan
Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đồng thời tác động trực tiếp đến hoạt động giáo dục, đào tạo trong quân đội. Đối với Trường Sĩ quan Lục quân 1, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tổ chức hoạt động kỹ năng mềm không chỉ là yêu cầu tất yếu của quá trình đổi mới giáo dục, đào tạo mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hình thành và phát triển các kỹ năng cần thiết cho học viên đào tạo sĩ quan. Thông qua việc khai thác hiệu quả các thành tựu của khoa học, công nghệ, hoạt động kỹ năng mềm sẽ được tổ chức linh hoạt, đa dạng, hiện đại hơn, góp phần nâng cao năng lực thích ứng của học viên trước những yêu cầu mới của thực tiễn quân sự.
Để thực hiện hiệu quả giải pháp này, trước hết nhà trường cần tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin, mạng truyền dẫn, trang thiết bị số và các nền tảng phục vụ hoạt động giáo dục, đào tạo. Đây là điều kiện nền tảng bảo đảm cho việc triển khai các mô hình học tập thông minh, lớp học số, hệ thống học liệu điện tử và các hoạt động tương tác trực tuyến. Đồng thời, cần xây dựng và phát triển cơ sở dữ liệu phục vụ giáo dục kỹ năng mềm theo hướng đồng bộ, liên thông, tạo điều kiện thuận lợi cho giảng viên và học viên khai thác, sử dụng trong quá trình học tập và rèn luyện.
Bên cạnh việc đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, cần đẩy mạnh ứng dụng các nền tảng công nghệ số trong tổ chức hoạt động kỹ năng mềm. Các khoa giáo viên, đơn vị quản lý học viên có thể sử dụng hệ thống quản lý học tập trực tuyến, diễn đàn học thuật, hội thảo trực tuyến và các công cụ tương tác số để tổ chức các hoạt động thảo luận, tranh biện, thuyết trình, làm việc nhóm và chia sẻ kinh nghiệm. Thông qua môi trường số, học viên không chỉ được rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác và xử lý thông tin mà còn hình thành tác phong làm việc hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại.
Một nội dung quan trọng khác là tăng cường ứng dụng các phần mềm mô phỏng, những câu hỏi tình huống giả định và các công cụ hỗ trợ ra quyết định trong quá trình giáo dục kỹ năng mềm. Những công nghệ này cho phép xây dựng các tình huống gần với thực tiễn hoạt động lãnh đạo, chỉ huy ở đơn vị cơ sở, giúp học viên được trải nghiệm, thực hành và rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tổ chức và điều hành hoạt động tập thể trong môi trường an toàn nhưng có tính thực tiễn cao. Đây là ưu thế nổi bật mà các phương pháp giáo dục truyền thống khó có thể đáp ứng đầy đủ.
Cùng với đó, cần chú trọng xây dựng hệ thống học liệu số phục vụ hoạt động tự học, tự nghiên cứu của học viên. Các bài giảng điện tử, video hướng dẫn, thư viện số, ngân hàng tình huống và các khóa học trực tuyến về kỹ năng mềm cần được thường xuyên cập nhật, bổ sung, bảo đảm tính khoa học và tính thực tiễn. Đồng thời, ứng dụng các công cụ số trong kiểm tra, đánh giá kết quả rèn luyện kỹ năng mềm nhằm nâng cao tính khách quan, chính xác và kịp thời trong công tác quản lý, giáo dục học viên. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số không chỉ góp phần đổi mới phương thức giáo dục, nâng cao hiệu quả rèn luyện kỹ năng mềm mà còn trực tiếp hình thành và phát triển năng lực số cho học viên đào tạo sĩ quan. Đây là một trong những yêu cầu quan trọng đối với đội ngũ sĩ quan quân đội trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng quân đội hiện đại và thực hiện chuyển đổi số trong toàn quân hiện nay.
Bốn là, phát huy vai trò tự học tập, tự rèn luyện trong nâng cao trình độ kỹ năng mềm của học viên đào tạo sĩ quan đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số
Trong quá trình giáo dục và đào tạo, học viên vừa là đối tượng chịu sự tác động của các hoạt động giáo dục, vừa là chủ thể trực tiếp quyết định kết quả học tập và rèn luyện của bản thân. Đối với việc hình thành và phát triển kỹ năng mềm, vai trò chủ thể của học viên càng có ý nghĩa quan trọng bởi đây là nhóm kỹ năng chỉ có thể được củng cố và hoàn thiện thông qua quá trình tự giác học tập, trải nghiệm và rèn luyện thường xuyên. Vì vậy, phát huy vai trò tự học tập, tự rèn luyện của học viên là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động kỹ năng mềm ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Để thực hiện giải pháp này cần nâng cao nhận thức cho học viên về vị trí, vai trò của kỹ năng mềm đối với hoạt động lãnh đạo, chỉ huy và quản lý bộ đội sau khi ra trường. Trong điều kiện khoa học, công nghệ phát triển mạnh mẽ và chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng trong toàn quân, người sĩ quan không chỉ cần có trình độ chuyên môn vững vàng mà còn phải có khả năng giao tiếp, phối hợp, tổ chức hoạt động, xử lý thông tin và thích ứng với những thay đổi của môi trường công tác. Nhận thức đúng đắn về ý nghĩa và tầm quan trọng của kỹ năng mềm sẽ tạo động cơ, thái độ và trách nhiệm cho học viên trong quá trình tự học tập và rèn luyện.
Trên cơ sở đó, mỗi học viên cần chủ động xây dựng kế hoạch tự học tập, tự rèn luyện kỹ năng mềm phù hợp với đặc điểm cá nhân, yêu cầu đào tạo và chức trách, nhiệm vụ của người sĩ quan tương lai. Quá trình rèn luyện cần được tiến hành thường xuyên, liên tục và gắn với mọi hoạt động học tập, huấn luyện, sinh hoạt và công tác hằng ngày. Học viên phải biết tự đánh giá năng lực bản thân, xác định những kỹ năng còn hạn chế để lựa chọn nội dung, phương pháp rèn luyện phù hợp; đồng thời thường xuyên kiểm tra, điều chỉnh quá trình phấn đấu nhằm nâng cao hiệu quả tự học tập và tự hoàn thiện bản thân.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc khai thác hiệu quả các nền tảng công nghệ, nguồn học liệu số và môi trường học tập trực tuyến có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển kỹ năng mềm của học viên. Thông qua hệ thống thư viện điện tử, khóa học trực tuyến, diễn đàn học thuật, các ứng dụng hỗ trợ học tập và các nguồn tài nguyên số, học viên có điều kiện mở rộng tri thức, nâng cao kỹ năng tìm kiếm, xử lý thông tin, giao tiếp và hợp tác trên môi trường số. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để hình thành năng lực tự học, tự nghiên cứu và khả năng thích ứng với phương thức làm việc hiện đại.
Bên cạnh đó, học viên cần tích cực tham gia các hoạt động thực tiễn như nghiên cứu khoa học, diễn đàn thanh niên, hoạt động đoàn, hội thi, hội thao, hoạt động văn hóa, văn nghệ và các phong trào thi đua của nhà trường. Thông qua quá trình tham gia và trải nghiệm thực tiễn, học viên có cơ hội vận dụng kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ cụ thể, qua đó rèn luyện kỹ năng giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, tổ chức hoạt động và xử lý tình huống. Đây là môi trường quan trọng để chuyển hóa nhận thức thành hành động và biến kỹ năng thành năng lực thực tiễn.
Phát huy vai trò tự học tập, tự rèn luyện trong nâng cao trình độ kỹ năng mềm không chỉ góp phần hoàn thiện phẩm chất, năng lực của mỗi học viên mà còn tạo cơ sở vững chắc để xây dựng đội ngũ sĩ quan tương lai có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp toàn diện, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong thời kỳ đẩy mạnh chuyển đổi số hiện nay.
3. Kết luận
Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, kỹ năng mềm ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với việc hình thành và phát triển năng lực toàn diện của học viên đào tạo sĩ quan. Bên cạnh phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn và năng lực lãnh đạo, chỉ huy, các kỹ năng như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết tình huống, tư duy phản biện và thích ứng với môi trường số là những yếu tố cần thiết giúp người sĩ quan hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ trong thực tiễn.
Thực tiễn ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 cho thấy hoạt động giáo dục, bồi dưỡng kỹ năng mềm đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục. Vì vậy, việc thực hiện đồng bộ các giải pháp như tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp; đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và phát huy vai trò tự học tập, tự rèn luyện của học viên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kỹ năng mềm, đáp ứng yêu cầu đào tạo đội ngũ sĩ quan quân đội trong thời kỳ đẩy mạnh chuyển đổi số hiện nay.
Hoàng Thăng Sơn
Giảng viên, Trường Sĩ quan Lục quân 1
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương (2013). Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị lần thứ 8 (khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, ngày 04/11/2013.
2. Quân ủy Trung ương (2025), Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội, ngày 29/01/2025.
3. Bộ Chính trị (2025), Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trong tình hình mới, ngày 22/08/2025.
4. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2025), Thông tư Quy định Khung năng lực số cho người học, số 02/2025/TT-BGDĐT, ngày 24/01/2025.