Trần Viết Sung, Nguyễn Xuân Tho, Đặng Đình Thái - Học viện Chính trị
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, nhất là sự bùng nổ của công nghệ số, chuyển đổi số đã và đang trở thành xu thế tất yếu, tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục - đào tạo và xây dựng Quân đội. Trước yêu cầu đó, phong trào "Bình dân học vụ số" ra đời nhằm phổ cập tri thức, kỹ năng số cơ bản cho cán bộ, đảng viên và quần chúng, góp phần hình thành "xã hội số", "công dân số", đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Đối với Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị, phong trào "Bình dân học vụ số" có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Phong trào không chỉ góp phần nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu khoa học, khả năng khai thác, xử lý và ứng dụng thông tin số của cán bộ, học viên, mà còn trực tiếp tác động đến việc hình thành tư duy số, phương pháp công tác khoa học, hiện đại cho đội ngũ cán bộ chính trị Quân đội trong tương lai. Đây là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Tuy nhiên, để phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai hiệu quả, đi vào chiều sâu và phát huy tác dụng bền vững, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức Đảng giữ vị trí quyết định. Vì vậy, việc nghiên cứu, tổng kết những kinh nghiệm trong lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Khái quát thực trạng lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị
Thực tiễn lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị thời gian qua cho thấy nhiều kết quả tích cực, thể hiện trên cả phương diện nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng; quy trình, nội dung, phương thức lãnh đạo; cũng như kết quả đạt được trong quá trình tổ chức thực hiện.
Trước hết, nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng đối với phong trào "Bình dân học vụ số" đã có sự chuyển biến rõ rệt. Các cấp ủy, tổ chức đảng, hệ thống chỉ huy, các tổ chức quần chúng và đội ngũ cán bộ, đảng viên, học viên cơ bản nhận thức đúng vị trí, vai trò, ý nghĩa và tính cấp thiết của phong trào trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Học viện Chính trị thông minh, hiện đại. Trên cơ sở nhận thức tương đối đầy đủ cả ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân trong quá trình thực hiện phong trào, các chủ thể, lực lượng đã từng bước đề cao trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Đảng ủy Hệ Đào tạo Sau đại học và các chi bộ trực thuộc phát huy tốt vai trò lãnh đạo thông qua việc ban hành nghị quyết, trong đó xác định rõ mục tiêu, phương hướng, yêu cầu và giải pháp lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số", gắn chặt với nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị. Công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cán bộ, đảng viên và quần chúng được tiến hành thường xuyên, đồng bộ. Vai trò của hệ thống chỉ huy, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội đồng quân nhân và đội ngũ cán bộ, đảng viên được quan tâm xây dựng, phát huy; các điều kiện bảo đảm về cơ sở vật chất, phương tiện từng bước được chú trọng, tạo nền tảng thuận lợi cho phong trào triển khai hiệu quả.
Hai là, quy trình, nội dung và phương thức lãnh đạo phong trào được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, phù hợp và hiệu quả. Đảng ủy Hệ Đào tạo Sau đại học và các chi bộ trực thuộc duy trì tốt quy trình lãnh đạo từ khâu nghiên cứu, quán triệt các nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Học viện; đến xác định chủ trương, biện pháp lãnh đạo; tổ chức triển khai, kiểm tra, đánh giá, sơ kết, tổng kết và rút kinh nghiệm. Các quy định, hướng dẫn về thực hiện phong trào thường xuyên được rà soát, bổ sung, hoàn thiện; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ công tác giữa các tổ chức, lực lượng từng bước được phân định rõ ràng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo. Nội dung lãnh đạo tương đối toàn diện, tập trung vào việc quán triệt sâu sắc các Nghị quyết quan trọng của Đảng và Quân đội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chỉ đạo thực hiện nghiêm các nội dung, hình thức, biện pháp của phong trào; bảo đảm tốt cơ sở vật chất, phương tiện và tăng cường kiểm tra, giám sát. Phương thức lãnh đạo được vận dụng linh hoạt, sáng tạo, kết hợp chặt chẽ giữa vai trò lãnh đạo của cấp ủy với vai trò của tổ chức chỉ huy, các tổ chức quần chúng và sự nêu gương của cán bộ, đảng viên.
Ba là, kết quả lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học ngày càng được nâng lên, góp phần quan trọng vào xây dựng Học viện Chính trị thông minh, hiện đại. Phong trào từng bước phổ cập kiến thức, kỹ năng số cơ bản, hình thành tư duy số và phương pháp làm việc hiện đại cho cán bộ, đảng viên và quần chúng; nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu phục vụ nhiệm vụ. Đồng thời, phong trào còn góp phần xây dựng đội ngũ đảng viên, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh; nâng cao chất lượng cán bộ, chất lượng học tập, rèn luyện của học viên, thể hiện rõ qua kết quả đánh giá, phân loại tổ chức đảng, đảng viên, cán bộ và học viên trong các năm học gần đây.
2.2. Một số kinh nghiệm trong lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị
Một là, coi trọng giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các chủ thể, lực lượng, trước hết là chi ủy, cán bộ chủ trì trong lãnh đạo, chỉ đạo phong trào
Thực tiễn lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị cho thấy, chất lượng và hiệu quả của phong trào phụ thuộc trước hết vào nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, mà nòng cốt là Đảng ủy, các chi ủy và đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp. Khi cấp ủy, cán bộ chủ trì có nhận thức đúng đắn, đầy đủ về vị trí, vai trò, ý nghĩa của phong trào; xác định rõ đây không chỉ là một hoạt động mang tính kỹ thuật, nghiệp vụ mà là một nhiệm vụ chính trị quan trọng gắn với yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo, thì việc lãnh đạo, chỉ đạo phong trào sẽ được tiến hành chủ động, thống nhất và hiệu quả. Ngược lại, nếu nhận thức chưa đầy đủ, trách nhiệm không cao thì phong trào dễ mang tính hình thức, thiếu chiều sâu, hiệu quả không bền vững.
Vận dụng kinh nghiệm này đòi hỏi Đảng ủy và các chi bộ ở Hệ Đào tạo Sau đại học phải coi trọng công tác giáo dục, quán triệt làm cho các tổ chức, lực lượng nắm vững quan điểm của Đảng; các nghị quyết, chỉ thị, quy định, hướng dẫn của cấp trên về chuyển đổi số và phong trào "Bình dân học vụ số". Trên cơ sở đó, tạo sự thống nhất cao về nhận thức, hành động và đề cao trách nhiệm cá nhân trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, cấp ủy và cán bộ chủ trì các cấp cần chủ động lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng kế hoạch, xác định rõ mục tiêu, nội dung, biện pháp tổ chức thực hiện phong trào phù hợp với đặc điểm, yêu cầu của đào tạo sau đại học; tăng cường kiểm tra, bám nắm, hướng dẫn, kịp thời uốn nắn những biểu hiện lệch lạc, qua đó bảo đảm phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai nghiêm túc, thực chất và hiệu quả.
Hai là, thực hiện nghiêm túc, hiệu quả quy trình lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số"
Thực hiện nghiêm túc, hiệu quả quy trình lãnh đạo là điều kiện trực tiếp bảo đảm nâng cao chất lượng lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị. Thực tiễn cho thấy, nơi nào cấp ủy, tổ chức Đảng quán triệt và vận dụng đúng, đầy đủ các khâu, các bước của quy trình lãnh đạo; bám sát nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của cấp trên và gắn chặt với nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị thì phong trào được triển khai đồng bộ, nền nếp và đạt hiệu quả thiết thực. Ngược lại, nếu quy trình lãnh đạo bị giản lược hoặc thực hiện mang tính hình thức thì phong trào khó đi vào chiều sâu, thiếu tính bền vững.
Theo đó, Đảng ủy Hệ Đào tạo Sau đại học và các chi bộ trực thuộc cần thường xuyên bám sát tình hình thực tiễn, nắm chắc đặc điểm đối tượng, yêu cầu nhiệm vụ đào tạo sau đại học để xác định đúng, trúng các chủ trương, biện pháp lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số". Quá trình xây dựng nghị quyết, kế hoạch lãnh đạo phải bảo đảm tính toàn diện, cụ thể, khả thi; đồng thời chú trọng đổi mới phương pháp triển khai tổ chức thực hiện, kết hợp chặt chẽ giữa chỉ đạo tập trung với phát huy dân chủ, trí tuệ của tập thể trong quá trình quán triệt và thực hiện phong trào. Cùng với đó, làm tốt công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện phong trào một cách khách quan, khoa học; kịp thời phát hiện những hạn chế, vướng mắc nảy sinh trong quá trình tổ chức thực hiện, làm rõ nguyên nhân và quy rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Trên cơ sở sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm, cấp ủy các cấp tiếp tục bổ sung, điều chỉnh chủ trương, biện pháp lãnh đạo cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn, tăng cường củng cố đoàn kết, thống nhất nội bộ, khắc phục biểu hiện quan liêu, độc đoán trong lãnh đạo, chỉ đạo phong trào "Bình dân học vụ số".
Ba là, thường xuyên phát huy vai trò, trách nhiệm của bí thư, chi ủy viên, đảng viên trong lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số"
Thực tiễn lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị cho thấy, việc phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của đội ngũ bí thư, chi ủy viên và đảng viên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trực tiếp quyết định đến chất lượng, hiệu quả của phong trào. Bởi lẽ, đây là lực lượng nòng cốt trong quán triệt chủ trương, nghị quyết của cấp ủy; trực tiếp tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả phong trào; đồng thời giữ vai trò nêu gương, định hướng nhận thức và hành động cho quần chúng. Khi đội ngũ này có tinh thần trách nhiệm cao, phương pháp làm việc khoa học, sâu sát thực tiễn thì phong trào được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, tạo được sự lan tỏa rộng khắp; ngược lại, nếu vai trò, trách nhiệm chưa được đề cao thì phong trào dễ rơi vào hình thức, hiệu quả thấp.
Vận dụng kinh nghiệm này đòi hỏi Đảng ủy và các chi bộ trực thuộc Hệ Đào tạo Sau đại học cần thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo phát huy vai trò của đội ngũ bí thư, chi ủy viên, đảng viên trong nghiên cứu, đề xuất các chủ trương, biện pháp lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số"; trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và đánh giá kết quả thực hiện phong trào. Cùng với đó, cần chú trọng bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất chính trị, năng lực lãnh đạo, phương pháp, tác phong công tác cho đội ngũ này, nhất là đội ngũ bí thư chi bộ, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo phong trào trong điều kiện chuyển đổi số hiện nay. Bí thư chi bộ phải thực sự phát huy vai trò trung tâm đoàn kết, chủ trì điều hành hoạt động của chi ủy, chi bộ; sâu sát thực tiễn, kịp thời chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức, lực lượng triển khai phong trào đúng mục tiêu, yêu cầu đề ra. Chi ủy viên, đảng viên cần nêu cao tinh thần tiên phong, gương mẫu, nhất là trong tự học tập, tự rèn luyện, nâng cao năng lực số, qua đó tạo sức thuyết phục và lan tỏa tích cực trong toàn đơn vị.
Bốn là, phát huy tốt vai trò của các tổ chức quần chúng và hội đồng quân nhân trong thực hiện phong trào "Bình dân học vụ số"
Trong lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị, việc phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng và hội đồng quân nhân có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa các chủ trương, biện pháp lãnh đạo của cấp ủy thành những hoạt động thiết thực, phù hợp với từng đối tượng. Thực tiễn cho thấy, nơi nào các tổ chức quần chúng và hội đông quân nhân được quan tâm lãnh đạo, tạo điều kiện phát huy vai trò, trách nhiệm thì phong trào được triển khai sâu rộng, sinh động, thu hút được sự tham gia tích cực của cán bộ, học viên.
Theo đó, Đảng ủy Hệ Đào tạo Sau đại học và các chi bộ cần tăng cường lãnh đạo đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội đồng quân nhân làm tốt công tác giáo dục, quán triệt các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch về phong trào "Bình dân học vụ số", giúp cán bộ, đoàn viên, hội viên nhận thức đúng mục tiêu, ý nghĩa và yêu cầu của phong trào; từ đó xác định động cơ, trách nhiệm đúng đắn và quyết tâm cao trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, cần phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của đoàn thanh niên trong việc đề xuất các mô hình, cách làm mới; vai trò nòng cốt của hội phụ nữ trong tuyên truyền, vận động, hỗ trợ học tập số; vai trò đại diện, giám sát của hội đồng quân nhân trong phản ánh tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phong trào. Thông qua quá trình tổ chức thực hiện phong trào, các tổ chức quần chúng và hội đồng quân nhân sẽ trực tiếp phát hiện những khó khăn, vướng mắc, hạn chế trong lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện, kịp thời báo cáo, đề xuất để cấp ủy xem xét, điều chỉnh, bổ sung các chủ trương, biện pháp lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" cho phù hợp với thực tiễn. Qua đó, góp phần đưa phong trào phát triển bền vững, thực chất, đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực số trong đào tạo sau đại học hiện nay.
3. Kết luận
Phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và xây dựng Quân đội hiện đại. Thực tiễn lãnh đạo phong trào đã cung cấp nhiều kinh nghiệm quý báu, trong đó nổi bật là nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, cán bộ chủ trì; thực hiện nghiêm túc quy trình lãnh đạo; phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ bí thư, chi ủy viên, đảng viên và vai trò xung kích của các tổ chức quần chúng, hội đồng quân nhân. Việc vận dụng sáng tạo, linh hoạt những kinh nghiệm này sẽ góp phần tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả lãnh đạo phong trào "Bình dân học vụ số" ở Hệ Đào tạo Sau đại học/ Học viện Chính trị trong thời gian tới./.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngày 22/12/2024, Hà Nội.
2. Nguyễn Thị Thùy Duyên (2025), Phong trào "Bình dân học vụ số" - một số biện pháp thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông điện tử, ngày 27/8/2025.
3. Nguyễn Kiến Nghị (2025), Hệ Đào tạo Sau đại học, Học viện Chính trị thực hiện tốt Phong trào "bình dân học vụ số", Tạp chí Giáo chức điện tử, ngày 12/09/2025.