Nguyễn Mạnh Hoàn, Nguyễn Hải Đăng - Học viện Chính trị
1. Đặt vấn đề
Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, cống hiến vì Tổ quốc, vì Nhân dân luôn là giá trị cốt lõi làm nên bản chất và sức mạnh tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam. Bước vào thời kỳ mới, yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại không chỉ đặt ra đòi hỏi cao về tổ chức, trang bị, khoa học - công nghệ, mà còn đòi hỏi đặc biệt cao về chất lượng con người, trước hết là bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ trí tuệ và khát vọng cống hiến của đội ngũ cán bộ quân đội.
Học viên cao học tại Học viện Chính trị là lực lượng được đào tạo, bồi dưỡng cơ bản, giữ vai trò quan trọng trong đội ngũ cán bộ chính trị của Quân đội hiện nay và trong tương lai. Chất lượng đào tạo, rèn luyện của đối tượng này không chỉ được đánh giá ở trình độ tri thức, năng lực chuyên môn, mà còn ở mức độ hình thành, phát triển khát vọng cống hiến. Tuy nhiên, trước tác động của mặt trái kinh tế thị trường, sự đa dạng hóa giá trị xã hội, những biểu hiện thực dụng, cá nhân chủ nghĩa, tâm lý so sánh thiệt hơn về lợi ích vật chất… đã và đang ảnh hưởng nhất định đến động cơ phấn đấu, lý tưởng sống và khát vọng cống hiến của một bộ phận cán bộ, trong đó có học viên cao học. Thực tiễn đó đòi hỏi phải nhận thức đúng và làm rõ những yêu cầu đặt ra trong xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học tại Học viện Chính trị hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Khái quát nội dung xây dụng khát vọng công hiến của học viên cao học tại Học viện Chính trị hiện nay
Một là, học viên. Đây là nội dung quan trọng hàng đầu trong xây dựng khát vọng cống hiến của học viên tại Học viện Chính trị hiện nay. Bởi lẽ, lý tưởng - tình cảm là gốc định hình nên quan điểm sống, thái độ sống và sự lựa chọn cách sống của mỗi người. Không có lý tưởng, tình cảm cao đẹp thì không có tinh thần cống hiến. Việc tạo lập các yếu tố thỏa mãn nhu cầu lý tưởng - tình cảm của học viên chính là xây dựng cái gốc vững chắc cho sự hình thành, phát triển khát vọng cống hiến bên trong họ. Quá trình này cần có sự gắn kết chặt chẽ giữa việc phát triển những nhân tố chủ quan của học viên và những điều kiện khách quan của môi trường, điều kiện bên ngoài. Một mặt, thông qua con đường giáo dục, rèn luyện để giúp cho học viên nắm, thấu hiểu và thấm nhuần lý tưởng cách mạng của Đảng; chủ quan hóa lý tưởng ấy vào tư cách của một học viên cao học dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, một người quân nhân cách mạng; từ đó hình thành quan điểm, thái độ sống đúng đắn, khao khát vươn tới những điều tốt đẹp, sẵn sàng cống hiến, vươn lên trong học tập, rèn luyện. Quá trình xây dựng lý tưởng phải luôn song hành với bồi đắp tình cảm cách mạng, từng bước làm cho lý trí và tình cảm của mỗi học viên có sự hòa quyện, gắn kết dưới sự dẫn dắt của lý tưởng, biến nó thành sự thôi thúc chủ quan để mỗi học viên lấy tinh thần cống hiến làm định hướng sống cho bản thân mình.
Hai là, tạo lập các yếu tố thỏa mãn nhu cầu trí tuệ - tinh thần của học viên. Thực chất, nội dung này hướng tới việc tạo ra các điều kiện để học viên ở các đơn vị được phát triển bản thân trên mọi phương diện, đồng thời giúp họ cảm nhận được giá trị trong sự đóng góp, cống hiến của bản thân trên khía cạnh tư tưởng, tinh thần. Phát triển bản thân là nhu cầu mang tính nhân bản của con người. C.Mác từng nói con người khác với các loại động vật khác ở chỗ sinh mệnh con người không tuân theo con đường đã định từ trước, thực tế tự nhiên chỉ giúp cho con người đi một nửa đoạn đường, một nửa còn lại chờ bản thân con người tự hoàn thiện. Ông cho rằng, mỗi người đều có quyền phát triển toàn diện tài năng của bản thân mình, đây là quyền không thể tranh cãi. Đối với học viên cao học, nhu cầu phát triển bản thân luôn tồn tại thường trực. Mọi học viên, dù ở bất cứ cương vị, chức trách nào đều có nhu cầu, mong muốn bản thân được phát triển toàn diện cả về phẩm chất, năng lực, trình độ. Cảm quan của họ về sự phát triển ấy của bản thân không chỉ thể hiện thông qua khả năng tự ý thức về mình, mà còn thông qua những ghi nhận của đồng chí, đồng đội, cấp trên, của tập thể đơn vị.
Ba là, tạo lập các yếu tố thỏa mãn nhu cầu kinh tế - vật chất của học viên. Sự thỏa mãn các nhu cầu kinh tế - vật chất không phải là yếu tố căn bản, quyết định để tạo nên khát vọng cống hiến của học viên, song luôn có vai trò rất quan trọng. Ở đơn vị quản lý học viên cao học, sự thỏa mãn nhu cầu này của học viên được thể hiện ở việc bảo đảm đầy đủ chế độ, chính sách, trong đó bao gồm cả chính sách đối với những đóng góp, cống hiến của học viên và chính sách hậu phương quân đội; thường xuyên nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của học viên; làm tốt công tác thi đua, biểu dương, khen thưởng để khích lệ kịp thời những đóng góp của học viên. Việc tạo lập các yếu tố thỏa mãn nhu cầu kinh tế - vật chất của học viên nằm trong phạm vi của công tác tổ chức, công tác chính sách, song cũng phải luôn gắn liền với công tác tư tưởng để học viên luôn có ý thức đầy đủ, đúng đắn về mối quan hệ giữa nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi, giữa cống hiến và hưởng thụ.
2.2. Một số yêu cầy trong xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học tại Học viện Chính trị hiện nay
2.2.1. Xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học phải quán triệt, cụ thể hóa quan điểm của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Học viện về xây dựng nhân cách, phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới
Đây là yêu cầu cơ bản, có ý nghĩa định hướng, chi phối toàn bộ quá trình xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học tại Học viện Chính trị hiện nay. Thực hiện tốt yêu cầu này không chỉ bảo đảm cho việc xây dựng khát vọng cống hiến đi đúng hướng, hiệu quả, mà còn góp phần quan trọng vào việc bồi dưỡng, phát triển đội ngũ cán bộ quân đội có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, ý thức trách nhiệm cao trước Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân.
Theo đó, cần tập trung quán triệt sâu sắc và triển khai có hiệu quả các chỉ thị, nghị quyết quan trọng của Đảng và Quân ủy Trung ương như: Chỉ thị số 05-CT/TW, Kết luận số 01-KL/TW của Bộ Chính trị; Chỉ thị số 855-CT/QUTW và Nghị quyết số 847-NQ/QUTW… Những văn kiện này khẳng định rõ hệ giá trị cốt lõi của phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới, được hình thành từ lý tưởng cách mạng và trách nhiệm cao cả vì Tổ quốc, vì Nhân dân. Do đó, xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học phải hướng tới làm cho họ nhận thức sâu sắc rằng giữ gìn và phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ", kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân vừa là trách nhiệm chính trị đối với sự hy sinh, cống hiến của các thế hệ đi trước, vừa là nhu cầu tự thân để khẳng định giá trị, uy tín của người cán bộ Quân đội trong xã hội hiện nay.
Các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan chức năng cần cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng vào nghị quyết lãnh đạo, kế hoạch huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với đặc điểm của đối tượng học viên cao học. Nội dung xây dựng khát vọng cống hiến phải gắn chặt với giáo dục mục tiêu, lý tưởng cách mạng; giáo dục truyền thống dân tộc, truyền thống Đảng, Quân đội; kết hợp hài hòa giữa bồi dưỡng phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới với giáo dục đạo đức, lối sống, pháp luật, kỷ luật. Quá trình xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học phải được đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của cấp ủy, chỉ huy các cấp, coi đây là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của mỗi đơn vị trong toàn Học viện.
2.2.2. Xây dựng khát vọng của học viên cao học phải đảm bảo tính thường xuyên, bền vững, linh hoạt và phù hợp với điều kiện cụ thể của đơn vị quản lý học viên
Đây là yêu cầu có vị trí đặc biệt quan trọng trong xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học tại Học viện Chính trị hiện nay. Học viên cao học là lực lượng nòng cốt, xung kích trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học tại Học viện. Vì vậy, việc xây dựng khát vọng cống hiến của lực lượng này không thể mang tính nhất thời, ngắn hạn, mà phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, có chiều sâu và bền vững.
Để học viên cao học có động lực phấn đấu, cống hiến bền bỉ, cần hình thành ở họ động cơ đúng đắn, chí hướng phấn đấu rõ ràng, tinh thần không ngừng vươn lên, không thỏa mãn dừng lại. Điều này đòi hỏi sự tham gia tích cực, trách nhiệm của các chủ thể lãnh đạo, quản lý trong việc thường xuyên giáo dục, bồi dưỡng, quản lý và tạo điều kiện thuận lợi để học viên cao học phát huy năng lực, sở trường, tiềm năng sáng tạo. Đồng thời, bản thân học viên cao học phải luôn giữ vững tinh thần cách mạng, ý thức tự giác học tập, rèn luyện, cầu tiến bộ, coi cống hiến là nhu cầu tự thân và là thước đo giá trị của bản thân.
Xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học cần được tiến hành toàn diện, đồng bộ nhưng có trọng tâm, trọng điểm, sát đối tượng, sát thực tiễn đơn vị quản lý học viên. Trên cơ sở quan điểm, đường lối của Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, các đơn vị phải vận dụng linh hoạt, sáng tạo nội dung, hình thức và biện pháp xây dựng khát vọng cống hiến phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ, môi trường học tập, rèn luyện và mô hình nhân cách người cán bộ quân đội trong thời kỳ mới, qua đó tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho học viên cao học phấn đấu, cống hiến lâu dài.
2.2.3. Xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học phải kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng, phát huy những yếu tố tích cực với phòng, chống, loại bỏ những ảnh hưởng tiêu cực
Xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học tại Học viện Chính trị hiện nay chịu sự tác động tổng hợp của nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, đan xen giữa các nhân tố tích cực và tiêu cực. Các yếu tố tích cực có vai trò khơi dậy ý chí phấn đấu, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến; trong khi đó, các yếu tố tiêu cực nếu không được kịp thời nhận diện, phòng ngừa và khắc phục sẽ làm suy giảm, thậm chí triệt tiêu động lực phấn đấu, rèn luyện của học viên. Vì vậy, xây dựng khát vọng cống hiến phải được tiến hành đồng thời trên hai phương diện: phát huy nhân tố tích cực và kiên quyết đấu tranh loại bỏ những ảnh hưởng tiêu cực.
Thực tiễn 40 năm đổi mới cho thấy, những thành tựu to lớn trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh đã tạo nền tảng vật chất - tinh thần vững chắc, củng cố niềm tin, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm, tinh thần cống hiến của các tầng lớp nhân dân, trong đó có học viên cao học tại Học viện Chính trị. Tuy nhiên, mặt trái của kinh tế thị trường, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cũng làm nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp như: chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, chạy theo lợi ích vật chất, cùng các hiện tượng tiêu cực như: tham nhũng, lợi ích nhóm, chạy chức, chạy quyền…, tác động không nhỏ đến động cơ phấn đấu, cống hiến của một bộ phận cán bộ, học viên.
Xuất phát từ thực tiễn đó, xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học tại Học viện Chính trị phải chú trọng bồi dưỡng, phát huy các giá trị tích cực, trước hết là phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và nhân cách người quân nhân cách mạng, phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới; đồng thời chủ động phòng ngừa, kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực như chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng trung bình chủ nghĩa, ngại học tập, ngại rèn luyện, thiếu ý chí vượt khó vươn lên. Khi phát huy nhân tố tích cực gắn chặt với đấu tranh khắc phục tiêu cực, khát vọng cống hiến của học viên cao học sẽ được củng cố và phát triển bền vững.
2.2.4. Xây dựng khát vọng cống hiến của học vên cao học phải huy động sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng
Xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học tại Học viện Chính trị là một quá trình tổng hợp, liên quan đến nhiều tổ chức, nhiều lực lượng, cả trực tiếp và gián tiếp. Do đó, huy động sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bảo đảm tính toàn diện, đồng bộ và hiệu quả trong xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học hiện nay. Đây không chỉ là trách nhiệm của bản thân mỗi học viên hay đơn vị trực tiếp quản lý, mà còn là trách nhiệm chung của các cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy, cơ quan chức năng và các tổ chức, lực lượng trong toàn Học viện.
Để thực hiện tốt yêu cầu này, cần thường xuyên nâng cao nhận thức, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng tham gia xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học. Cấp ủy, chỉ huy các cấp phải quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, Học viện, cụ thể hóa thành nội dung, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp với đặc điểm, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện. Các cơ quan chức năng cần chủ động tham mưu, triển khai các biện pháp theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.
Bên cạnh đó, các tổ chức, lực lượng phải xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của mình, bảo đảm phân công, phân cấp rõ ràng, phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ, tránh chồng chéo, hình thức. Trên cơ sở đó, cần chú trọng chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, bảo đảm điều kiện học tập, công tác, sinh hoạt; thực hiện tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng, quản lý, sử dụng cán bộ; quan tâm đến quyền lợi chính trị, kinh tế, thi đua, khen thưởng và chính sách hậu phương quân đội. Thông qua sự phối hợp đồng bộ của các tổ chức, các lực lượng, khát vọng cống hiến của học viên cao học sẽ được củng cố và phát triển bền vững, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học của Học viện Chính trị trong tình hình mới.
3. Kết luận
Xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học tại Học viện Chính trị hiện nay là yêu cầu lâu dài, gắn liền với nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, trí tuệ và bản lĩnh. Khát vọng cống hiến không tự hình thành một cách tự phát, mà là kết quả của quá trình giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng toàn diện, có định hướng chính trị rõ ràng, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy, chỉ huy các cấp và sự tham gia đồng hành của các tổ chức, các lực lượng. Trong bối cảnh mới, xây dựng khát vọng cống hiến của học viên cao học phải quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Học viện về xây dựng nhân cách, phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới; bảo đảm thường xuyên, bền vững, linh hoạt; kết hợp chặt chẽ giữa phát huy các yếu tố tích cực với phòng, chống những tác động tiêu cực; huy động sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng. Chỉ khi thực hiện tốt các yêu cầu đó, khát vọng cống hiến của học viên cao học mới được khơi dậy và phát triển vững chắc, trở thành động lực tinh thần mạnh mẽ thúc đẩy họ không ngừng học tập, rèn luyện, phấn đấu hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao./.
Tài liệu tham khảo
1. Nguyễn Hải Đăng (2022), "Xây dựng động lực cống hiến của thanh niên quân đội trong giai đoạn hiện nay", Tạp chí Giáo dục lý luận chính trị quân sự, Số 6 (196), tháng 11&12/2022.
2. Lã Trọng Đại (2022), "Phòng ngừa tác động của phân hóa giàu - nghèo đến ý thức cống hiến của sĩ quan trẻ quân đội ta hiện nay", Tạp chí Giáo dục lý luận chính trị quân sự, Số 6 (196), tháng 11&12/2022.
3. Phạm Thanh Giang (2019), "Xây dựng động lực phấn đấu và cống hiến cho cán bộ quân đội hiện nay", Tạp chí Giáo dục lý luận chính trị quân sự, số 5 (177), tr. 35 - 37.