Phường, xã xem xét hồ sơ theo thẩm quyền
Theo nội dung chỉ đạo, UBND các phường, xã thuộc địa bàn tỉnh Bình Dương trước khi sáp nhập căn cứ quy định pháp luật hiện hành và ý kiến của Sở Nông nghiệp và Môi trường tại Công văn 37763/SNNMT-VPĐK ngày 29/10/2026 để xem xét, giải quyết việc cấp giấy chứng nhận.
Phạm vi chỉ đạo gắn với thời điểm hình thành khu phân lô. Khi giải quyết hồ sơ, địa phương vẫn phải đối chiếu điều kiện pháp lý của phần đất được đề nghị cấp giấy chứng nhận. Ngày khu phân lô hình thành, ngày một hộ nhận chuyển nhượng và thời điểm bắt đầu sử dụng đất là những thông tin khác nhau. Tùy trường hợp, hồ sơ có thể cần làm rõ nguồn gốc đất, diễn biến sử dụng và các giấy tờ liên quan đến việc chuyển quyền.
Nếu phát sinh nội dung vượt thẩm quyền, UBND phường, xã phải kịp thời báo cáo và gửi đề xuất xử lý đến Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM. Sở có trách nhiệm hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc các địa phương và giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền. Với nội dung cần Thành phố quyết định, Sở tổng hợp, báo cáo và đề xuất phương án để UBND TP.HCM xem xét, chỉ đạo.
8 địa phương từng báo cáo có 285 khu phân lô
Hồ sơ tại các khu phân lô tự phát là vấn đề đã được rà soát từ trước khi Bình Dương sáp nhập vào TP.HCM. Kết luận ngày 22/3/2023 của Thanh tra Chính phủ về công tác quản lý, sử dụng đất và đầu tư xây dựng tại Bình Dương trong thời kỳ 2011–2019 ghi nhận tình trạng phân lô, tách thửa tự phát và xây dựng trái quy định tại nhiều địa bàn. Tháng 10/2023, UBND tỉnh Bình Dương chỉ đạo các địa phương kiểm tra việc phân lô, bán nền theo kết luận thanh tra.
Tại buổi họp báo ngày 21/5/2026, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết 16 trong số 36 phường, xã thuộc khu vực Bình Dương cũ đã gửi báo cáo tại thời điểm đó. Trong số này, 8 địa phương báo cáo có tổng cộng 285 khu phân lô, 8 địa phương còn lại báo cáo không phát hiện vi phạm. Con số 285 phản ánh tiến độ kiểm tra tại thời điểm họp báo. Phạm vi hồ sơ được xem xét cấp giấy chứng nhận phải xác định theo chỉ đạo của Thành phố và đối chiếu từng trường hợp.
Giấy mua bán viết tay được xem xét thế nào?
Với người mua đất bằng giấy viết tay, giấy tờ giao dịch là một phần của hồ sơ cần đối chiếu. Cơ quan giải quyết còn phải xác định người đang sử dụng đất nhận chuyển quyền vào thời điểm nào, thửa đất gốc đã có giấy chứng nhận hay chưa và giấy tờ người dân đang giữ thể hiện quyền đối với cả thửa hay chỉ một phần diện tích. Trường hợp nhận chuyển quyền nhưng chưa làm thủ tục theo quy định có trình tự xử lý tùy tình trạng pháp lý của thửa đất.
Luật Đất đai 2024 quy định căn cứ khác nhau đối với đất có giấy tờ, đất không có giấy tờ, đất sử dụng có vi phạm và đất giao không đúng thẩm quyền. Chẳng hạn, Điều 138 quy định về hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ, không vi phạm pháp luật đất đai và không thuộc trường hợp được giao đất không đúng thẩm quyền. Việc xác định một hồ sơ thuộc trường hợp nào cần căn cứ vào tài liệu quản lý tại địa phương và quá trình sử dụng đất thực tế.
Cũng cần xác định yêu cầu của người sử dụng đất. Đề nghị cấp giấy chứng nhận lần đầu, đề nghị sang tên đối với thửa đã có giấy và đề nghị tách một phần thửa đất là những thủ tục có căn cứ riêng. Nếu hồ sơ phát sinh yêu cầu tách thửa, điều kiện về diện tích, kích thước và các yêu cầu liên quan được xem xét theo quy định áp dụng cho thủ tục này.
Hồ sơ đang vướng cần làm rõ những thông tin gì?
Để được hướng dẫn cho trường hợp cụ thể, người dân có thể liên hệ UBND phường, xã nơi có đất, cung cấp địa chỉ hoặc số tờ bản đồ, số thửa nếu biết, kèm giấy tờ hiện có về việc nhận chuyển nhượng và sử dụng đất. Với hồ sơ đã nộp, mã hồ sơ hoặc giấy tiếp nhận giúp cơ quan xử lý tra cứu và xác định nội dung đang chờ kiểm tra hoặc cần bổ sung. .
Trình tự đăng ký đất đai và cấp giấy chứng nhận lần đầu trên địa bàn TP.HCM được quy định tại Quyết định 44/2026/QĐ-UBND. Tùy trường hợp, quá trình giải quyết có thể gồm đối chiếu hồ sơ địa chính, xác định tình trạng tranh chấp, kiểm tra nguồn gốc và việc sử dụng đất ổn định. Chẳng hạn, khi cần xác định quá trình sử dụng đất, quy định cho phép xem xét các giấy tờ phù hợp như hồ sơ kê khai, đăng ký nhà đất có xác nhận của địa phương. Thành phần giấy tờ cần nộp phụ thuộc vào trường hợp cụ thể.
Đăng Thy