Nâng cao chất lượng Chính trị viên Đại đội ở các đơn vị quản lý học viên trường Sĩ quan chính trị hiện nay

Từ khóa: chính trị viên đại đội; đơn vị quản lý học viên; Trường Sĩ quan Chính trị.

1. Đặt vấn đề

Chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị là cán bộ chủ trì về chính trị ở cấp cơ sở, trực tiếp tổ chức và tiến hành công tác đảng, công tác chính trị; quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên. Thực tiễn cho thấy, đội ngũ chính trị viên đại đội cơ bản có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, trách nhiệm cao, từng bước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, trước yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và đổi mới toàn diện giáo dục - đào tạo, những yêu cầu mới về năng lực nắm, quản lý, định hướng tư tưởng; xử lý các tình huống; đổi mới phương pháp giáo dục và thích ứng với môi trường số đang đặt ra ngày càng cao đối với chính trị viên đại đội. Vì vậy, nâng cao chất lượng chính trị viên đại đội phải được đặt trong yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ "vừa hồng, vừa chuyên", lấy phẩm chất chính trị làm nền tảng, năng lực thực tiễn làm trọng tâm, phương pháp, tác phong làm yếu tố trực tiếp tạo nên hiệu quả công tác.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Chất lượng chính trị viên đại đội và những yêu cầu cơ bản

Chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị là tổng hợp các yếu tố thuộc về phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ kiến thức, năng lực công tác, phương pháp, tác phong và sức khỏe của chính trị viên, được biểu hiện ở khả năng thực hiện chức trách, nhiệm vụ, tổ chức và tiến hành công tác đảng, công tác chính trị, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên và xây dựng đơn vị.

Trong điều kiện hiện nay, đội ngũ chính trị viên đại đội phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu, lý tưởng; có phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, thực sự gương mẫu trước học viên. Đây là cơ sở để chính trị viên tạo dựng uy tín, sức thuyết phục và khả năng cảm hóa đối với học viên. Đối với môi trường đào tạo cán bộ chính trị, sự gương mẫu của chính trị viên không chỉ có ý nghĩa quản lý đơn vị mà còn mang tính giáo dục trực tiếp, bởi mỗi hành vi, phương pháp, tác phong của cán bộ đều có thể trở thành một "bài học thực tiễn" đối với học viên.

Cùng với đó, chính trị viên đại đội phải có trình độ kiến thức tương đối toàn diện, nhất là kiến thức về lý luận chính trị, quân sự, công tác đảng, công tác chính trị, pháp luật, tâm lý học, giáo dục học và kiến thức xã hội. Đặc biệt, trước sự phát triển của môi trường số, cần từng bước hình thành năng lực khai thác dữ liệu, sử dụng nền tảng số, phương tiện truyền thông và các công cụ công nghệ phục vụ quản lý, giáo dục, nắm bắt tình hình tư tưởng học viên.

Năng lực thực tiễn là yếu tố trực tiếp quyết định khả năng hoàn thành chức trách của chính trị viên. Đó là năng lực nắm tình hình, dự báo và giải quyết tư tưởng; năng lực tham mưu, đề xuất với cấp ủy và người chỉ huy; năng lực tổ chức sinh hoạt đảng, giáo dục chính trị, tuyên truyền, thi đua, công tác quần chúng; năng lực xây dựng đoàn kết nội bộ và xử lý các tình huống nảy sinh trong đơn vị.

Chính trị viên đại đội cũng cần có phương pháp, tác phong công tác dân chủ, sâu sát, cụ thể, nói đi đôi với làm; biết kết hợp giữa giáo dục, thuyết phục với quản lý, duy trì kỷ luật; giữa yêu cầu nghiêm túc với sự gần gũi, chia sẻ; giữa phương pháp truyền thống với phương thức giáo dục hiện đại. Chất lượng chính trị viên vì thế không chỉ được đo bằng trình độ, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa phẩm chất, kiến thức và năng lực thành hiệu quả thực tế trong quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên.

2.2. Thực trạng chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị

Về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống và ý thức trách nhiệm. Đội ngũ chính trị viên đại đội có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu, lý tưởng; có ý thức chấp hành nghiêm nguyên tắc tổ chức, kỷ luật Quân đội và các quy định của Nhà trường. Phần lớn cán bộ có phẩm chất đạo đức tốt, lối sống trong sạch, lành mạnh, tinh thần trách nhiệm cao, giữ gìn đoàn kết nội bộ, có ý thức nêu gương trong công tác và sinh hoạt. Trước những tác động đa chiều của môi trường xã hội và thông tin, đội ngũ chính trị viên đại đội giữ vững lập trường, chủ động định hướng tư tưởng, giáo dục, động viên học viên; có thái độ đúng đắn trước khó khăn, sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Về trình độ kiến thức và năng lực chuyên môn. Đội ngũ chính trị viên đại đội được đào tạo, bồi dưỡng cơ bản về lý luận chính trị, quân sự, công tác đảng, công tác chính trị và kiến thức nghiệp vụ theo chức trách. Nhiều đồng chí có khả năng vận dụng kiến thức vào tổ chức giáo dục chính trị, sinh hoạt đảng, hoạt động thi đua, công tác quần chúng và quản lý bộ đội; bước đầu chú trọng nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đổi mới nội dung, hình thức hoạt động. Một số cán bộ có khả năng khai thác công nghệ thông tin, sử dụng phương tiện trực quan, nền tảng số phục vụ công tác quản lý, giáo dục, từng bước thích ứng với yêu cầu xây dựng Nhà trường thông minh, hiện đại.

Về năng lực quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên. Chính trị viên đại đội nắm chắc chức trách, duy trì tốt nền nếp quản lý, giáo dục và rèn luyện; chú trọng kết hợp quản lý hành chính với giáo dục, thuyết phục, động viên. Nhiều đồng chí sâu sát đơn vị, thường xuyên tiếp xúc, đối thoại với học viên, quan tâm hoàn cảnh, kết quả học tập, rèn luyện và diễn biến tư tưởng; phát huy vai trò của cán bộ trung đội, tiểu đội, tổ chức đoàn và đội ngũ cán bộ quản lý học viên. Khi có vấn đề phát sinh, chính trị viên đại đội đã chủ động phối hợp các lực lượng để giải quyết kịp thời, góp phần giữ vững ổn định tư tưởng, đoàn kết nội bộ và chấp hành kỷ luật.

Về năng lực tiến hành công tác đảng, công tác chính trị. Đội ngũ chính trị viên nắm được nguyên tắc, nội dung, quy trình tiến hành các mặt công tác đảng, công tác chính trị ở cấp đại đội; duy trì nghiêm nền nếp sinh hoạt chi bộ, giáo dục chính trị, thi đua, tuyên truyền, công tác đoàn và các hoạt động quần chúng. Một số đồng chí đã chú trọng đổi mới hình thức tổ chức, tăng cường trao đổi, đối thoại, liên hệ thực tiễn, sử dụng phương tiện trực quan và công nghệ thông tin nhằm nâng cao tính hấp dẫn, thuyết phục của giáo dục. Qua đó, vai trò chủ trì về chính trị ở cấp đại đội từng bước được phát huy, góp phần xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh và đơn vị vững mạnh toàn diện "Mẫu mực, tiêu biểu".

Về phương pháp, tác phong công tác và uy tín của chính trị viên. Phần lớn chính trị viên có tác phong công tác khoa học, dân chủ, sâu sát, trách nhiệm; giữ được mối quan hệ đúng đắn với cấp trên, đồng chí, đồng đội và học viên. Nhiều đồng chí biết lắng nghe, chia sẻ, thuyết phục, giải quyết công việc có tình, có lý; coi trọng nêu gương bằng hành động, lời nói và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Qua thực tiễn quản lý, giáo dục, đội ngũ chính trị viên đã tạo được uy tín, sự tin cậy và sức ảnh hưởng tích cực đối với học viên, góp phần hình thành môi trường giáo dục quân sự nghiêm túc, đoàn kết, lành mạnh.

Những kết quả đạt được cho thấy chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị cơ bản đáp ứng yêu cầu chức trách, nhiệm vụ. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên và xây dựng Nhà trường trong tình hình mới, chất lượng đội ngũ vẫn còn những mặt chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu: một số đồng chí năng lực nắm, dự báo và giải quyết tình hình tư tưởng học viên còn hạn chế, nhất là trước những vấn đề mới, phức tạp; khả năng vận dụng kiến thức vào xử lý tình huống thực tiễn, đổi mới phương pháp giáo dục và ứng dụng công nghệ số chưa đồng đều; một số hoạt động công tác đảng, công tác chính trị còn thiên về duy trì nền nếp, chưa tạo chuyển biến rõ về nhận thức và hành động…

2.3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với xây dựng, nâng cao chất lượng chính trị viên đại đội.

Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần nhận thức đúng vị trí, vai trò của chính trị viên đại đội trong quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên; xác định xây dựng đội ngũ chính trị viên đại đội là nội dung quan trọng trong xây dựng đội ngũ cán bộ và nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của Nhà trường. Trên cơ sở chức trách, nhiệm vụ và yêu cầu thực tiễn, cần xây dựng tiêu chí cụ thể về phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong của chính trị viên; đưa kết quả thực hiện chức trách, hiệu quả quản lý, giáo dục học viên và khả năng giải quyết tình huống thực tiễn thành những căn cứ quan trọng trong đánh giá cán bộ. Cần thực hiện tốt quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và luân chuyển cán bộ; quan tâm cán bộ trẻ, cán bộ có triển vọng; tạo môi trường để chính trị viên đại đội được rèn luyện qua thực tiễn. Đánh giá cán bộ phải thực chất, toàn diện, khách quan, lấy hiệu quả công tác và sự tiến bộ của đơn vị, của học viên làm một trong những thước đo quan trọng.

Hai là, đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng chính trị viên theo hướng sát chức trách, nhiệm vụ và thực tiễn quản lý học viên.

Bồi dưỡng chính trị viên cần chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực thực hành chức trách. Nội dung bồi dưỡng phải tập trung vào những vấn đề chính trị viên thường xuyên gặp trong thực tiễn như: nắm và giải quyết tư tưởng; quản lý các mối quan hệ của học viên; xử lý vi phạm; tổ chức đối thoại; tiến hành sinh hoạt đảng; tổ chức giáo dục chính trị; xây dựng đoàn kết nội bộ; giải quyết tình huống đột xuất. Đặc biệt, cần tăng cường các hình thức bồi dưỡng thông qua tình huống, tọa đàm, trao đổi kinh nghiệm, thực hành xử trí, hội thi cán bộ, thông qua hoạt động thực tiễn. Sau mỗi vụ việc hoặc tình huống điển hình cần tổ chức rút kinh nghiệm, phân tích nguyên nhân, cách xử lý để chính trị viên đại đội có thể hình thành năng lực ứng xử linh hoạt, đúng nguyên tắc.

Ba là, chú trọng xây dựng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức trách nhiệm và uy tín của chính trị viên đại đội.

Chính trị viên muốn giáo dục, thuyết phục học viên trước hết phải là người có sức thuyết phục bằng chính phẩm chất và hành động của mình. Vì vậy, cần thường xuyên giáo dục, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và tính tiền phong, gương mẫu cho đội ngũ chính trị viên. Mỗi chính trị viên phải thực sự nói đi đôi với làm, công tâm, khách quan, tôn trọng học viên, không ngừng tự phê bình và phê bình, chủ động khắc phục hạn chế. Cần xây dựng phong cách làm việc sâu sát, dân chủ, khoa học, cụ thể, nói ngắn gọn, làm thiết thực và giải quyết công việc đến cùng. Trong quan hệ với học viên, phải kết hợp chặt chẽ giữa quản lý bằng tổ chức, kỷ luật với giáo dục, thuyết phục; giữa yêu cầu nghiêm túc với sự chia sẻ, đồng cảm; tránh áp đặt, mệnh lệnh hành chính đơn thuần hoặc buông lỏng quản lý.

Bốn là, nâng cao năng lực nắm, quản lý và giải quyết tình hình tư tưởng của học viên.

Đây là năng lực đặc biệt quan trọng đối với chính trị viên đại đội. Cần xây dựng cho cán bộ phương pháp nắm tư tưởng khoa học, chủ động, thường xuyên, liên tục; kết hợp quan sát, tiếp xúc trực tiếp, đối thoại, thông qua hoạt động tập thể và thông qua đội ngũ cán bộ trung đội, tiểu đội, tổ chức đoàn. Cần phân biệt giữa biểu hiện tư tưởng nhất thời với vấn đề có tính chất sâu xa; giữa khó khăn khách quan với biểu hiện thiếu ý chí, thiếu trách nhiệm để có phương pháp tác động phù hợp. Khi phát sinh vấn đề tư tưởng, chính trị viên đại đội phải kịp thời xác định nguyên nhân, mức độ, phạm vi ảnh hưởng và lựa chọn phương pháp giải quyết phù hợp; tránh chủ quan, nóng vội hoặc xử lý thuần túy bằng mệnh lệnh. Đồng thời, cần phối hợp chặt chẽ giữa chính trị viên với người chỉ huy, cơ quan chức năng và tổ chức quần chúng nhằm tạo thành mạng lưới nắm, quản lý, giáo dục học viên thống nhất, liên tục và nhiều chiều.

Năm là, phát huy tính chủ động, tự học, tự rèn của chính trị viên đại đội gắn với xây dựng môi trường học tập, chia sẻ kinh nghiệm trong đơn vị.

Phát triển của năng lực cán bộ không thể chỉ dựa vào các đợt tập huấn, bồi dưỡng tập trung mà phải được hình thành thường xuyên thông qua tự học, tự rèn và thực tiễn công tác. Mỗi chính trị viên đại đội cần chủ động xây dựng kế hoạch tự học theo chức trách; cập nhật kiến thức lý luận chính trị, quân sự, pháp luật, giáo dục học, tâm lý học, công nghệ số và những vấn đề thực tiễn liên quan đến quản lý học viên. Các đơn vị cần xây dựng môi trường trao đổi kinh nghiệm giữa chính trị viên có kinh nghiệm với cán bộ mới; khuyến khích viết sáng kiến, chuyên đề, nhật ký xử lý tình huống; tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo từng nhóm vấn đề. Qua đó, những kinh nghiệm riêng lẻ được tổng hợp, khái quát thành tri thức và phương pháp công tác chung, góp phần rút ngắn quá trình trưởng thành của cán bộ trẻ.

Sáu là, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, giáo dục và bồi dưỡng năng lực chính trị viên đại đội.

Trong xây dựng Nhà trường thông minh, hiện đại, cần từng bước hình thành phương thức quản lý học viên dựa trên dữ liệu, kết hợp thông tin về học tập, rèn luyện, chấp hành kỷ luật, hoạt động đoàn thể và các yếu tố liên quan để hỗ trợ chính trị viên đánh giá toàn diện quá trình phấn đấu của từng học viên. Ứng dụng công nghệ phải phục vụ trực tiếp cho nâng cao chất lượng quản lý, giáo dục, không biến quản lý thành thu thập dữ liệu đơn thuần. Chính trị viên cần được bồi dưỡng năng lực khai thác các nền tảng số, xây dựng học liệu điện tử, sử dụng công cụ trực quan, tổ chức giáo dục trên môi trường số và nhận diện những vấn đề tư tưởng có thể phát sinh từ môi trường mạng. Phát huy lợi ích của công nghệ, phải đặc biệt coi trọng bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và giữ vững nguyên tắc trong công tác quản lý, giáo dục học viên.

Bảy là, tăng cường kiểm tra, đánh giá, sơ kết, tổng kết và nhân rộng kinh nghiệm nâng cao chất lượng chính trị viên đại đội.

Kiểm tra, đánh giá phải hướng vào thực chất, tránh chỉ căn cứ vào hồ sơ, sổ sách hoặc kết quả thực hiện nền nếp. Cần đánh giá khả năng thực hiện chức trách của chính trị viên đại đội qua kết quả xây dựng đơn vị, chất lượng công tác đảng, công tác chính trị, sự tiến bộ của học viên, khả năng giải quyết tình huống và mức độ tín nhiệm trong tập thể. Kết quả đánh giá phải được sử dụng để xác định nội dung bồi dưỡng tiếp theo đối với từng cán bộ. Cùng với kiểm tra thường xuyên, cần lựa chọn những mô hình, cách làm hiệu quả để sơ kết, tổng kết, phổ biến và nhân rộng; đồng thời thẳng thắn chỉ ra những cách làm hình thức, thiếu hiệu quả để kịp thời điều chỉnh. Qua đó hình thành cơ chế đánh giá - bồi dưỡng - thực hành - kiểm tra - rút kinh nghiệm, tạo thành quy trình liên tục nâng cao chất lượng đội ngũ chính trị viên đại đội.

3. Kết luận

Nâng cao chất lượng chính trị viên đại đội ở các đơn vị quản lý học viên Trường Sĩ quan Chính trị là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên và xây dựng Nhà trường. Trước yêu cầu mới của nhiệm vụ xây dựng Quân đội, chất lượng chính trị viên phải được phát triển toàn diện. Qua đó, xây dựng đội ngũ chính trị viên đại đội vững về chính trị, chuẩn về phẩm chất, giỏi về nghiệp vụ, sâu sát về thực tiễn, đủ khả năng hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ trong tình hình mới./.

Tài liệu tham khảo

1. Lê Chí Hải, Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở các học viện, trường sĩ quan trong quân đội giai đoạn hiện nay, Luận án tiến sĩ Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Học viện Chính trị, Hà Nội, 2020.

2. Quân ủy Trung ương, Xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội giai đoạn 2013 - 2020 và những năm tiếp theo, Nghị quyết số 769-NQ/QUTW, ngày 21/12/2012, Hà Nội, 2012.

3. Cấn Thanh Sơn, "Bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở các nhà trường Quân đội - mấy vấn đề đặt ra", Tạp chí Quốc phòng toàn dân điện tử, Hà Nội, 2021.

Trung tá, TS Vũ Xuân Trường; Thiếu tá, ThS Vũ Văn Tuyên

Trường Sĩ quan Chính trị