Bài viết làm rõ quan niệm, những biểu hiện chủ yếu của chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến; phân tích thực trạng, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân; trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5, Học viện Chính trị hiện nay.
MỞ ĐẦU
Trong cơ cấu tổ chức đảng ở Học viện Chính trị, các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5 là hạt nhân chính trị ở cấp lớp, trực tiếp lãnh đạo các mặt công tác, nhất là học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện kỷ luật và xây dựng tập thể lớp vững mạnh. Trong đó, xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến giữ vị trí quan trọng, vừa là nội dung của công tác xây dựng Đảng, vừa là phương thức tạo động lực thi đua, cổ vũ ý chí phấn đấu, nâng cao chất lượng hoàn thành nhiệm vụ của mỗi cán bộ, đảng viên, học viên.
Cá nhân điển hình tiên tiến trong các chi bộ học viên không chỉ là những cá nhân có thành tích nổi bật, mà còn là những tấm gương tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, phương pháp học tập và nghiên cứu khoa học; có khả năng nêu gương, dẫn dắt và lan tỏa trong tập thể. Vì vậy, chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của các chi bộ học viên có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sinh hoạt chi bộ, chất lượng thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của lớp học viên, đồng thời góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng.
Những năm qua, Đảng ủy Hệ 5 và các chi ủy, chi bộ học viên đã quan tâm lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến và đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, so với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, hoạt động này vẫn còn những hạn chế nhất định về nhận thức, nội dung, phương thức và hiệu quả tổ chức thực hiện. Vì vậy, nghiên cứu nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5, Học viện Chính trị hiện nay là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
NỘI DUNG
1. Quan niệm và những biểu hiện chủ yếu của chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5, Học viện Chính trị
1.1. Quan niệm chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến
Theo cách tiếp cận chung, chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một sự vật, hiện tượng. Vận dụng vào lĩnh vực công tác xây dựng Đảng, chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5 có thể hiểu là giá trị tổng hợp phản ánh tính đúng đắn, khoa học, phù hợp và hiệu quả của toàn bộ hoạt động lãnh đạo của cấp ủy, chi bộ và đội ngũ đảng viên đối với quá trình xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến. Đó là quá trình nghiên cứu, quán triệt, cụ thể hóa nghị quyết, chỉ thị của cấp trên; xác định mục tiêu, tiêu chí, nội dung, biện pháp; tổ chức thực hiện; kiểm tra, giám sát; sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm nhằm phát hiện, bồi dưỡng, phát huy và nhân rộng các cá nhân tiêu biểu trong tập thể lớp.
Như vậy, chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến không chỉ phản ánh chất lượng "thiết kế" chủ trương, biện pháp lãnh đạo, mà còn phản ánh năng lực tổ chức thực hiện của chi ủy, chi bộ và được kiểm chứng trực tiếp bằng kết quả phát hiện, bồi dưỡng, phát huy, nhân rộng cá nhân điển hình tiên tiến, cùng sự chuyển biến tích cực về nhận thức, hành động, kỷ luật, trách nhiệm và kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của tập thể lớp học viên.
1.2. Những biểu hiện chủ yếu của chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến
Thứ nhất, chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến thể hiện ở chất lượng nhận thức, trách nhiệm và năng lực của chủ thể lãnh đạo và các lực lượng tham gia. Nội dung này phản ánh qua mức độ quán triệt đầy đủ, đúng đắn vị trí, vai trò, ý nghĩa của xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến; mức độ tự giác, tinh thần trách nhiệm và quyết tâm chính trị của chi ủy, chi bộ, cán bộ kiêm nhiệm, đảng viên, học viên trong quá trình tổ chức thực hiện. Đồng thời, nó còn được biểu hiện ở năng lực nắm tình hình, phân tích, dự báo, xác định mục tiêu, tiêu chí, nội dung, biện pháp và tổ chức thực hiện của cấp ủy, chi bộ.
Thứ hai, chất lượng lãnh đạo thể hiện ở tính đúng đắn, khoa học, hiệu quả của nội dung, quy trình và phương thức lãnh đạo. Điều đó được biểu hiện ở khả năng xác định đúng trọng tâm, trọng điểm của xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến; xây dựng nghị quyết, kế hoạch sát đặc điểm đối tượng, phù hợp với nhiệm vụ chính trị trung tâm của lớp; tổ chức thực hiện chặt chẽ, đồng bộ, có phân công trách nhiệm rõ ràng; kết hợp hài hòa giữa giáo dục, động viên, nêu gương với kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.
Thứ ba, chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến được kiểm chứng bằng kết quả thực tế so với mục tiêu, yêu cầu đã xác định. Đó là số lượng, chất lượng, tính tiêu biểu, độ bền và sức lan tỏa của các cá nhân điển hình tiên tiến; là sự chuyển biến tích cực về ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, kết quả học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện của học viên; đồng thời là sự góp phần xây dựng chi bộ trong sạch, vững mạnh, lớp học viên vững mạnh toàn diện, "mẫu mực, tiêu biểu".
2. Thực trạng chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5, Học viện Chính trị hiện nay
2.1. Kết quả đạt được
Những năm qua, nhận thức, trách nhiệm và năng lực của chi ủy, chi bộ học viên và các lực lượng tham gia xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến ngày càng được nâng lên. Đảng ủy Hệ 5 và các chi bộ đã quan tâm quán triệt, cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị của cấp trên thành chủ trương, biện pháp sát thực tiễn; đồng thời duy trì tương đối nền nếp công tác tuyên truyền, giáo dục, định hướng tư tưởng, góp phần tạo sự thống nhất nhận thức và hành động trong các lớp học viên. Kết quả khảo sát trong tài liệu cho thấy đa số ý kiến đánh giá vai trò của Đảng ủy Hệ 5, chi ủy, chi bộ học viên và các lực lượng liên quan trong xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến là quan trọng và rất quan trọng.
Cùng với đó, nội dung, quy trình và phương thức lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của nhiều chi bộ cơ bản đúng hướng, từng bước nền nếp hơn. Nhiều chi bộ đã gắn xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến với nhiệm vụ học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện kỷ luật và xây dựng chính quy; duy trì tương đối chặt chẽ các khâu từ nắm tình hình, ban hành nghị quyết, tổ chức thực hiện đến kiểm tra, giám sát và sơ kết, rút kinh nghiệm. Việc vận dụng các phương thức lãnh đạo như lãnh đạo bằng nghị quyết, giáo dục, nêu gương, phát huy vai trò cán bộ kiêm nhiệm, hội đồng quân nhân và tập thể quân nhân đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo.
Kết quả lãnh đạo xây dựng, bồi dưỡng, phát huy và nhân rộng cá nhân điển hình tiên tiến ở các chi bộ học viên cũng có chuyển biến tích cực. Nhiều lớp đã xuất hiện các cá nhân tiêu biểu trong học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện và chấp hành kỷ luật, có khả năng dẫn dắt phong trào, tạo ảnh hưởng tốt trong tập thể. Tài liệu cũng phản ánh tỷ lệ đánh giá mức tốt và khá về kết quả chung, mức độ bền vững và sức lan tỏa của cá nhân điển hình tiên tiến chiếm tỷ lệ khá cao; đồng thời kết quả xếp loại chi bộ hoàn thành tốt và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ ở nhiều năm học cho thấy xu hướng tích cực trong chất lượng lãnh đạo.
2.2. Hạn chế và nguyên nhân
Bên cạnh kết quả đạt được, chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5 vẫn còn bộc lộ một số hạn chế.
Trước hết, nhận thức của một bộ phận đảng viên, cán bộ kiêm chức và học viên về vai trò, ý nghĩa của xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến còn chưa đầy đủ, dẫn tới động cơ phấn đấu chưa thật vững chắc, ý thức tự giác và mức độ chủ động tham gia thực hiện chưa cao. Điều này làm ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực lãnh đạo và tính bền vững của kết quả xây dựng điển hình.
Thứ hai, ở một số chi bộ, nội dung và biện pháp lãnh đạo còn dàn trải, thiếu trọng tâm, tiêu chí nhận diện và bồi dưỡng điển hình chưa thật cụ thể; việc tổ chức thực hiện, kiểm tra, đôn đốc, chấn chỉnh có thời điểm chưa thường xuyên, chưa kiên quyết. Sự thiếu đồng bộ giữa khâu xác định chủ trương với khâu bảo đảm thực thi làm giảm tính khoa học, tính chặt chẽ và hiệu quả của quy trình lãnh đạo.
Thứ ba, kết quả xây dựng, bồi dưỡng và nhân rộng cá nhân điển hình tiên tiến tuy có chuyển biến nhưng chưa thật đồng đều giữa các chi bộ và giữa các giai đoạn đào tạo. Số lượng, chất lượng cá nhân điển hình tiên tiến có nơi chưa tương xứng với yêu cầu; tính tiêu biểu, độ bền và sức lan tỏa còn hạn chế; việc chuyển hóa từ cá nhân tiêu biểu thành chuẩn mực hành vi chung trong tập thể lớp ở một số nơi còn chưa rõ nét.
Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong đó, có nguyên nhân từ nhận thức, trách nhiệm và năng lực của một số chủ thể lãnh đạo, lực lượng trực tiếp tham gia còn hạn chế; có nguyên nhân từ việc xác định mục tiêu, tiêu chí, nội dung và biện pháp lãnh đạo chưa thật cụ thể, chưa bám sát đặc điểm từng lớp, từng giai đoạn đào tạo; đồng thời còn có nguyên nhân từ cơ chế phối hợp và bảo đảm điều kiện thực hiện giữa chi bộ với các cơ quan chức năng, các lực lượng liên quan có lúc chưa thật đồng bộ.
3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5, Học viện Chính trị hiện nay
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng về xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến.
Đây là giải pháp nền tảng, có ý nghĩa quyết định đối với việc tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động. Cần tiếp tục đẩy mạnh quán triệt các nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng, Quân ủy Trung ương, Học viện và Đảng ủy Hệ 5 về công tác xây dựng Đảng, thi đua, khen thưởng, xây dựng điển hình tiên tiến; làm cho cấp ủy, chi bộ, cán bộ, đảng viên, học viên nhận thức sâu sắc rằng xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến không chỉ là yêu cầu của phong trào thi đua mà còn là nội dung quan trọng để nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ. Đồng thời, cần gắn công tác giáo dục nhận thức với xây dựng động cơ phấn đấu đúng đắn, ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm và khát vọng vươn lên của mỗi cán bộ, đảng viên, học viên.
Hai là, tiếp tục đổi mới nội dung, quy trình và phương thức lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến.
Các chi bộ cần bám sát đặc điểm nhiệm vụ của từng lớp, từng giai đoạn đào tạo để xác định đúng trọng tâm, trọng điểm, xây dựng hệ thống tiêu chí cụ thể, có thể kiểm chứng đối với cá nhân điển hình tiên tiến. Nội dung lãnh đạo phải toàn diện nhưng có trọng tâm, tránh dàn trải, chung chung; chú trọng các tiêu chí về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, kết quả học tập, nghiên cứu khoa học, chấp hành kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và khả năng nêu gương. Đồng thời, cần vận hành chặt chẽ các khâu của quy trình lãnh đạo, từ nghiên cứu, quán triệt, ban hành nghị quyết, triển khai thực hiện đến kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm. Việc đổi mới phương thức lãnh đạo phải theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa nghị quyết, kế hoạch với giáo dục, động viên, nêu gương, phát huy dân chủ, tăng cường kỷ luật và trách nhiệm cá nhân.
Ba là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến.
Kiểm tra, giám sát là khâu quan trọng bảo đảm cho các chủ trương, biện pháp lãnh đạo được thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả, đồng thời kịp thời phát hiện những lệch lạc, hạn chế để uốn nắn, chấn chỉnh. Vì vậy, các chi bộ cần duy trì công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm; lấy kết quả thực chất và mức độ lan tỏa của cá nhân điển hình tiên tiến làm căn cứ đánh giá chất lượng lãnh đạo cũng như trách nhiệm của tập thể, cá nhân. Bên cạnh đó, cần coi trọng sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, bổ sung, hoàn thiện tiêu chí, biện pháp lãnh đạo phù hợp với diễn biến thực tiễn, khắc phục biểu hiện hình thức, chạy theo thành tích trong xây dựng điển hình.
Bốn là, phát huy vai trò của chi ủy, cán bộ kiêm chức, các tổ chức và lực lượng liên quan; bảo đảm tốt các điều kiện phục vụ xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến.
Trong điều kiện phần lớn chi ủy, bí thư, phó bí thư và cán bộ lớp đều là học viên kiêm nhiệm, cần đặc biệt coi trọng việc phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; phát huy vai trò nêu gương của cấp ủy viên, cán bộ chủ trì, cán bộ kiêm chức, tổ đảng, hội đồng quân nhân và các lực lượng nòng cốt trong lớp. Đồng thời, phải tăng cường sự phối hợp giữa chi bộ học viên với Đảng ủy, chỉ huy Hệ 5, các cơ quan chức năng, khoa giáo viên, giảng viên và các tổ chức quần chúng để tạo nên sức mạnh tổng hợp trong xây dựng điển hình. Cùng với đó là quan tâm bảo đảm tốt môi trường sư phạm quân sự, nền nếp chính quy, điều kiện học tập, nghiên cứu khoa học, thông tin, tài liệu và các phương tiện phục vụ công tác đảng, công tác chính trị; tạo môi trường công khai, công bằng, minh bạch để cá nhân điển hình tiên tiến được rèn luyện, khẳng định và nhân rộng bền vững.
KẾT LUẬN
Nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến của các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5, Học viện Chính trị là yêu cầu khách quan, cấp thiết trong tình hình hiện nay. Đây không chỉ là nhiệm vụ của công tác xây dựng Đảng, mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, rèn luyện kỷ luật và xây dựng lớp học viên vững mạnh toàn diện.
Chất lượng lãnh đạo xây dựng cá nhân điển hình tiên tiến phản ánh trực tiếp năng lực quán triệt, cụ thể hóa chủ trương của cấp trên; năng lực tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát của chi ủy, chi bộ; đồng thời được kiểm chứng bằng số lượng, chất lượng, tính bền vững và sức lan tỏa của các cá nhân điển hình tiên tiến trong tập thể. Để nâng cao chất lượng lãnh đạo nội dung này, cần triển khai đồng bộ các giải pháp về nâng cao nhận thức, đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo, tăng cường kiểm tra, giám sát, phát huy vai trò của các lực lượng và bảo đảm điều kiện thực hiện. Thực hiện tốt các giải pháp đó sẽ góp phần xây dựng các chi bộ học viên thuộc Đảng bộ Hệ 5 trong sạch, vững mạnh, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ giáo dục, đào tạo trong tình hình mới.
Nhóm tác giả: Nguyễn Văn Hoạt, Phạm Quốc Huy, Phạm Văn Ngọc
Học viện Chính trị - Bộ Quốc phòng
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- 1. Ban Chấp hành Trung ương (2022), Nghị quyết về tăng cường củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới, số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022, Hà Nội.
- 2. Ban Chấp hành Trung ương (2025), Chỉ thị của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, số 42 - CT/TW, ngày 16/01/2025, Hà Nội.
- 3. Quân ủy Trung ương (2025), Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội, Hà Nội. Tổng cục Chính trị (2025),
- 4. Hướng dẫn một số vấn đề về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong Đảng bộ Quân đội trong giai đoạn mới, số 5119/HD - CT, ngày 25/12/2025, Hà Nội.
- 5. Viện Ngôn ngữ học, Từ điển Tiếng Việt, Nxb Hồng Đức, Hà Nội.