logo
ISSN 2734-9020

Nâng cao niềm tin chính trị của thanh niên Việt Nam trong bối cảnh hiện nay

Thứ sáu, 10/07/2026 - 16:55

Trong bối cảnh chuyển đổi của xã hội diễn ra ngày càng sâu rộng, những biến đổi về kinh tế, công nghệ, cơ cấu xã hội và môi trường thông tin đang tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ và hành vi chính trị của thanh niên Việt Nam. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu củng cố niềm tin chính trị, góp phần định hướng giá trị, nâng cao trách nhiệm và phát huy vai trò của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Bài viết làm rõ nội hàm, vai trò của niềm tin chính trị đối với thanh niên; phân tích những tác động của quá trình chuyển đổi xã hội đến sự hình thành và củng cố niềm tin chính trị của thanh niên Việt Nam hiện nay. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao niềm tin chính trị, phát huy tính chủ động, trách nhiệm và sự tham gia của thanh niên trong đời sống xã hội.

Từ khóa: niềm tin chính trị; thanh niên; chuyển đổi xã hội; giáo dục chính trị; Việt Nam.

Đặt vấn đề

Xã hội Việt Nam đang có những chuyển đổi sâu sắc dưới tác động của chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ. Mạng xã hội, các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo làm thay đổi phương thức học tập, lao động, giao tiếp và tiếp nhận thông tin; đồng thời, những biến đổi về việc làm, lối sống và hệ giá trị cũng tạo ra môi trường phát triển mới đối với thế hệ trẻ.

Trong bối cảnh đó, thanh niên vừa chịu tác động trực tiếp của các biến đổi xã hội, vừa là lực lượng tham gia tích cực vào quá trình chuyển đổi. Niềm tin chính trị của thanh niên vì thế không chỉ được hình thành thông qua giáo dục chính trị, tư tưởng mà còn chịu ảnh hưởng từ trải nghiệm thực tiễn, hiệu quả thực thi chính sách, môi trường thông tin và mức độ tham gia đời sống xã hội. Điều này đặt ra yêu cầu phải có cách tiếp cận phù hợp nhằm củng cố niềm tin chính trị của thế hệ trẻ. Bài viết tập trung làm rõ nội hàm, vai trò của niềm tin chính trị; nhận diện những vấn đề đặt ra và đề xuất giải pháp nâng cao niềm tin chính trị của thanh niên Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi xã hội hiện nay

1. Niềm tin chính trị của thanh niên

Niềm tin là trạng thái tinh thần được hình thành trên cơ sở nhận thức, tình cảm và sự kiểm nghiệm trong thực tiễn. Theo Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, niềm tin xã hội là "sự tin tưởng về những giá trị xã hội cao quý dựa trên những cam kết xã hội chân chính, đúng đắn của thể chế chính trị và cộng đồng xã hội" (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2018, tr.29). Trên phương diện chính trị, niềm tin chính trị có thể hiểu là sự tin tưởng tương đối ổn định đối với các giá trị, mục tiêu, thiết chế chính trị và định hướng phát triển của xã hội, được hình thành từ tri thức, trải nghiệm và sự đánh giá thực tiễn.

Đối với thanh niên Việt Nam, niềm tin chính trị biểu hiện ở sự tin tưởng vào mục tiêu, con đường phát triển của đất nước, Đảng, Nhà nước và các thiết chế của hệ thống chính trị; đồng thời thể hiện qua kỳ vọng vào tương lai đất nước, ý thức trách nhiệm công dân, tuân thủ pháp luật và sự chủ động tham gia các hoạt động chính trị - xã hội. Vì vậy, niềm tin chính trị vừa thuộc lĩnh vực nhận thức, tư tưởng, vừa được thể hiện bằng thái độ và hành động thực tiễn.

Niềm tin chính trị có vai trò định hướng nhận thức, lý tưởng, hệ giá trị và hành động của thanh niên, giúp người trẻ xác định trách nhiệm của mình đối với cộng đồng và đất nước. Hồ Chí Minh khẳng định: "Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà" (Hồ Chí Minh, 2011, tập 5, tr.216). Vị trí đó đòi hỏi thanh niên không chỉ có tri thức, năng lực mà còn cần lý tưởng, trách nhiệm và ý thức cống hiến.

Niềm tin chính trị còn tạo động lực chuyển nhận thức thành hành động thông qua học tập, lao động, đổi mới sáng tạo, tình nguyện và tham gia giải quyết các vấn đề của cộng đồng. Trong môi trường số, niềm tin được xây dựng trên nền tảng tri thức và tư duy độc lập còn góp phần tạo "sức đề kháng" trước thông tin sai lệch. Vì vậy, niềm tin vững chắc không đồng nghĩa với tiếp nhận thông tin một chiều mà cần gắn với khả năng phân tích, kiểm chứng, đánh giá thông tin và hành động có trách nhiệm.

Chuyển đổi xã hội đang tạo ra những điều kiện mới tác động trực tiếp đến niềm tin chính trị của thanh niên. Chuyển đổi số, mạng xã hội, các nền tảng xuyên biên giới và trí tuệ nhân tạo mở rộng khả năng tiếp cận tri thức nhưng đồng thời làm môi trường thông tin trở nên đa chiều, phân mảnh. Những biến đổi của thị trường lao động, việc làm, thu nhập và yêu cầu về kỹ năng cũng tác động ngày càng rõ đến trải nghiệm và cách người trẻ nhìn nhận các vấn đề xã hội.

Cùng với đó, hội nhập quốc tế thúc đẩy sự giao thoa giữa các nền văn hóa, hệ giá trị và quan niệm sống. Thanh niên vừa tiếp nhận thông tin, vừa trực tiếp sản xuất, chia sẻ và bình luận nội dung trên không gian số. Vì vậy, xây dựng niềm tin chính trị không thể chủ yếu dựa vào truyền đạt một chiều mà cần kết hợp giáo dục với đối thoại, nhận thức với trải nghiệm, tiếp nhận với kiểm chứng thông tin và định hướng giá trị với sự tham gia thực tế của thanh niên.

2. Những vấn đề đặt ra đối với niềm tin chính trị của thanh niên Việt Nam hiện nay 

2.1. Những nền tảng tích cực trong niềm tin chính trị của thanh niên  

Niềm tin chính trị của thanh niên Việt Nam được xây dựng trên những nền tảng tích cực về nhận thức, tình cảm và hành động. Tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm, khát vọng phát triển và mong muốn đóng góp cho đất nước được thể hiện qua học tập, lao động, tình nguyện, chuyển đổi số, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và tham gia các hoạt động cộng đồng. Những nền tảng đó được củng cố bởi các chủ trương, chính sách phát triển thanh niên. Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021–2030 xác định mục tiêu xây dựng thế hệ thanh niên "giàu lòng yêu nước, có ý chí tự cường, tự hào dân tộc; có lý tưởng cách mạng, hoài bão, khát vọng vươn lên xây dựng đất nước" (Thủ tướng Chính phủ, 2021, tr.2). Chiến lược cũng đặt mục tiêu hằng năm 100% thanh niên là học sinh, sinh viên được giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, kiến thức pháp luật và kỹ năng; đến năm 2030 tăng 15% số thanh niên được ứng dụng, triển khai ý tưởng sáng tạo, công trình nghiên cứu khoa học so với năm 2020 (Thủ tướng Chính phủ, 2021, tr.3). Trong giai đoạn mới, Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu phát triển đất nước gắn với tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin và khát vọng xây dựng Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội). Tinh thần "ý chí tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc" và "khát vọng vươn lên" cũng được nhấn mạnh trong Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV (Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, 2026). Đây là những cơ sở quan trọng để củng cố khát vọng cống hiến và ý thức trách nhiệm của thanh niên đối với sự phát triển đất nước. 

2.2. Những yếu tố đang đặt ra thách thức đối với việc củng cố niềm tin chính trị của thanh niên 

Bên cạnh những nền tảng tích cực, niềm tin chính trị của thanh niên đang chịu tác động từ môi trường thông tin ngày càng đa dạng và phân mảnh. Mạng xã hội, nền tảng xuyên biên giới, video ngắn và các hệ thống đề xuất nội dung giúp người trẻ tiếp cận lượng thông tin lớn, nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ tiếp xúc với thông tin thiếu kiểm chứng, sai lệch. Trong khi đó, khả năng xác định nguồn, kiểm chứng và đánh giá thông tin của một bộ phận thanh niên chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ. Niềm tin còn chịu tác động từ trải nghiệm thực tiễn về học tập, việc làm, thu nhập, cơ hội phát triển và chất lượng thực thi chính sách. Sáu tháng đầu năm 2024, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 15–24 tuổi là 8%, trong đó khu vực thành thị là 10,18%; tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao hơn ba lần tỷ lệ thất nghiệp chung trong độ tuổi lao động (Tổng cục Thống kê, 2024). Đồng thời, sự biến đổi hệ giá trị khiến thanh niên ngày càng quan tâm đến quyền lựa chọn, cơ hội phát triển, tính minh bạch, hiệu quả và khả năng được tham gia, đối thoại. Những khó khăn về việc làm và khả năng thích ứng cũng tạo sức ép đối với một bộ phận người trẻ. Quý I/2024, cả nước có khoảng 1,4 triệu thanh niên từ 15–24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, chiếm 11% tổng số thanh niên trong nhóm tuổi này (Tổng cục Thống kê, 2024). Báo cáo quốc gia về thanh niên Việt Nam giai đoạn 2019-2024 cũng đặt ra các vấn đề về giáo dục, việc làm, di cư, sức khỏe, đời sống và sự tham gia của thanh niên (Bộ Nội vụ và Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam, 2025). Điều đó cho thấy củng cố niềm tin chính trị phải gắn với việc cải thiện những điều kiện thực tế để thanh niên học tập, làm việc, tham gia và phát triển. 

2.3. Một số vấn đề cần giải quyết 

Từ những phân tích trên, có thể nhận diện ba vấn đề cần tập trung giải quyết. Một là, nâng cao tính thuyết phục của giáo dục chính trị trong môi trường thông tin đa chiều. Khi thanh niên có khả năng tiếp cận và đối chiếu nhiều nguồn thông tin, giáo dục chính trị không chỉ cần cung cấp thông tin đúng đắn mà còn phải giúp người trẻ hình thành khả năng phân tích, kiểm chứng và tự nhận thức trên cơ sở khoa học. Hai là, tạo dựng cơ sở thực tiễn để hình thành và củng cố niềm tin. Niềm tin chính trị không chỉ được tạo lập bằng giáo dục mà còn cần được kiểm nghiệm thông qua kết quả phát triển kinh tế - xã hội, chất lượng thực thi chính sách và khả năng đáp ứng những nhu cầu chính đáng của thanh niên. Ba là, phát huy thanh niên từ đối tượng được giáo dục thành chủ thể tham gia đời sống chính trị - xã hội. Cần tạo điều kiện để thanh niên bày tỏ ý kiến, đối thoại và tham gia giải quyết các vấn đề của cộng đồng. Qua đó, niềm tin được chuyển hóa thành trách nhiệm, hành động xã hội và khát vọng cống hiến trong giai đoạn mới. 

3. Giải pháp nâng cao niềm tin chính trị của thanh niên Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi xã hội hiện nay 

3.1. Đổi mới nội dung và phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng theo hướng tăng tính thuyết phục và phù hợp với thanh niên 

Cần đổi mới nội dung và phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng phù hợp với đặc điểm nhận thức và phương thức tiếp nhận thông tin của thanh niên. Nội dung giáo dục không chỉ truyền đạt kiến thức lý luận mà cần gắn với những vấn đề thực tiễn, giúp người trẻ hiểu mối quan hệ giữa chủ trương, đường lối với đời sống xã hội. Điều này phù hợp với yêu cầu của Đại hội XIV về "đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức công tác tư tưởng", nâng cao tính giáo dục và tính thuyết phục trong công tác chính trị, tư tưởng (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026). Đồng thời, cần chuyển từ truyền đạt một chiều sang tăng cường trao đổi, đối thoại và giải đáp những vấn đề thanh niên quan tâm; khai thác hiệu quả nền tảng số, mạng xã hội và các sản phẩm truyền thông hiện đại. Mục tiêu không chỉ giúp thanh niên tiếp nhận thông tin mà còn hình thành khả năng tự đánh giá, xây dựng chính kiến có căn cứ và chuyển hóa nhận thức thành trách nhiệm xã hội. 

3.2. Củng cố niềm tin của thanh niên thông qua hiệu quả thực tiễn và chất lượng thực thi chính sách 

Niềm tin chính trị cần được củng cố bằng hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội và chất lượng thực thi chính sách. Vì vậy, cần thực hiện hiệu quả các chính sách về giáo dục, đào tạo nghề, việc làm, nhà ở, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhất là đối với những nhóm thanh niên gặp khó khăn trong tiếp cận cơ hội phát triển. Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam xác định yêu cầu "bảo đảm quyền và nghĩa vụ của thanh niên; phát huy vai trò, trách nhiệm của thanh niên" trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Thủ tướng Chính phủ, 2021, tr.2). Cùng với đó, cần nâng cao tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và khả năng giải quyết kịp thời những nhu cầu, kiến nghị chính đáng của thanh niên. Khi người trẻ nhận thấy quyền lợi được bảo đảm, cơ hội phát triển được mở rộng và đóng góp của mình được ghi nhận, niềm tin chính trị sẽ có thêm cơ sở thực tiễn để được củng cố. 

3.3. Xây dựng năng lực số và năng lực chính trị số cho thanh niên 

Trong môi trường số, nâng cao niềm tin chính trị cần gắn với xây dựng năng lực số và năng lực chính trị số cho thanh niên. Năng lực này không chỉ là khả năng sử dụng công nghệ mà còn bao gồm kỹ năng tìm kiếm, kiểm chứng và đánh giá thông tin; nhận diện thông tin sai lệch; phân biệt giữa sự kiện và quan điểm; hình thành tư duy phản biện, văn hóa tranh luận và trách nhiệm đối với phát ngôn trên không gian mạng. Nhà trường, tổ chức Đoàn và các cơ quan liên quan cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, tư duy phản biện, hướng dẫn kiểm chứng nguồn tin, nhận diện nội dung do AI tạo ra và ứng xử có trách nhiệm trên mạng xã hội. Đồng thời, thông tin chính thống cần được cung cấp kịp thời, dễ tiếp cận và tăng tính đối thoại. Mục tiêu là giúp thanh niên có khả năng tự phân tích, đánh giá và hình thành chính kiến trên cơ sở tri thức, bằng chứng và trách nhiệm công dân, qua đó tạo nền tảng cho niềm tin chính trị chủ động và bền vững. 

3.4. Mở rộng không gian tham gia và đối thoại của thanh niên 

Cần mở rộng cơ chế để thanh niên tham gia và đóng góp ý kiến đối với những vấn đề, chính sách có ảnh hưởng trực tiếp đến mình. Luật Thanh niên năm 2020 quy định Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm đối thoại với thanh niên ít nhất mỗi năm một lần; nội dung đối thoại phải được công khai và gửi đến các cơ quan, tổ chức liên quan để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền (Quốc hội, 2020). Trên cơ sở đó, cần nâng cao chất lượng các diễn đàn đối thoại giữa thanh niên với cấp ủy, chính quyền và cơ quan quản lý; đa dạng hóa hình thức lấy ý kiến trực tiếp và trên nền tảng số. Đặc biệt, cần có cơ chế phản hồi sau đối thoại để thanh niên nhận thấy ý kiến của mình được lắng nghe và xem xét. Qua đó, người trẻ từng bước trở thành chủ thể tham gia đời sống xã hội, góp phần củng cố trách nhiệm công dân và niềm tin chính trị. 

3.5. Phát huy vai trò của tổ chức Đoàn trong xây dựng niềm tin chính trị bằng trải nghiệm và hành động thực tiễn 

Cần phát huy vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong tạo môi trường để thanh niên củng cố niềm tin thông qua trải nghiệm và hành động. Luật Thanh niên năm 2020 xác định Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có trách nhiệm "đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của thanh niên", đồng thời phát huy vai trò của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Quốc hội, 2020). Các phong trào, chương trình của Đoàn cần tiếp tục đổi mới theo hướng thiết thực, gắn với chuyển đổi số cộng đồng, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, bảo vệ môi trường, an sinh xã hội và phát triển địa phương. Đồng thời, cần tăng cơ hội để thanh niên đề xuất sáng kiến, trực tiếp tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả. Qua trải nghiệm thực tiễn, thanh niên có điều kiện nhận thức rõ hơn giá trị đóng góp của bản thân, từ đó chuyển hóa niềm tin chính trị thành trách nhiệm, tinh thần cống hiến và hành động xã hội tích cực.

Kết luận

Nâng cao niềm tin chính trị của thanh niên Việt Nam là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kết hợp giữa giáo dục chính trị, thực tiễn phát triển, chất lượng chính sách, đối thoại và sự tham gia của thanh niên. Niềm tin bền vững không chỉ được hình thành từ nhận thức mà còn cần được củng cố thông qua những trải nghiệm thực tế và cơ hội đóng góp của người trẻ.

Trong bối cảnh chuyển đổi xã hội và chuyển đổi số, xây dựng bản lĩnh chính trị cho thanh niên không đồng nghĩa với tiếp nhận thông tin một chiều, mà cần hình thành thế hệ trẻ có tri thức, tư duy độc lập, khả năng phản biện và kiểm chứng thông tin, có trách nhiệm công dân và chủ động tham gia đời sống xã hội. Trên nền tảng đó, niềm tin chính trị có thể chuyển hóa thành trách nhiệm, khát vọng cống hiến và hành động tích cực vì sự phát triển của đất nước.

Tài liệu tham khảo

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII. (2026). Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV Đảng Cộng sản Việt Nam.

Bộ Nội vụ & Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam. (2025). Báo cáo quốc gia về thanh niên Việt Nam giai đoạn 2019-2024.

Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập I). Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. (2018). Văn hóa, đạo đức và niềm tin xã hội trước yêu cầu phát triển của đất nước hiện nay. Hà Nội: Nxb Lý luận chính trị.

Hồ Chí Minh. (2011). Toàn tập (Tập 5). Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật.

Quốc hội. (2020). Luật Thanh niên số 57/2020/QH14 ngày 16-6-2020.

Thủ tướng Chính phủ. (2021). Quyết định số 1331/QĐ-TTg ngày 24-7-2021 ban hành Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021–2030.

Tổng cục Thống kê. (2024). Những điểm tích cực và hạn chế của thị trường lao động Việt Nam quý II và 6 tháng đầu năm 2024

Tổng cục Thống kê. (2024). Thông cáo báo chí tình hình lao động, việc làm quý I năm 2024.

Bùi Ngọc Dũng, Trường Đại học Ngoại thương