Huy động vốn chưa theo kịp tín dụng
Theo báo cáo của MBS Research, dù mặt bằng lãi suất huy động đã tăng so với năm 2025 nhưng tốc độ tăng tiền gửi vẫn chưa theo kịp tốc độ mở rộng tín dụng.
Tính đến ngày 26/5/2026, chênh lệch giữa tổng dư nợ tín dụng và tổng huy động vốn của toàn hệ thống đã vượt 1,4 triệu tỷ đồng, tăng hơn 40% so với cuối năm 2025. Điều này khiến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của hệ thống tiếp tục duy trì ở mức cao.
Theo MBS Research, các ngân hàng vẫn cần tiếp tục tăng quy mô huy động để đáp ứng nhu cầu tín dụng, đồng thời đảm bảo các tỷ lệ an toàn theo quy định. Trong bối cảnh đó, chi phí vốn được dự báo vẫn ở mức cao, ảnh hưởng nhất định đến biên lợi nhuận của ngành ngân hàng.
Đơn vị phân tích cũng cho rằng định hướng giảm lãi suất cho vay theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước có thể khiến mức độ cạnh tranh huy động giữa các ngân hàng bớt gay gắt hơn. Tuy nhiên, khi tín dụng vẫn được khuyến khích tăng trưởng để hỗ trợ mục tiêu phát triển kinh tế, khoảng cách giữa tín dụng và huy động nhiều khả năng vẫn ở mức cao trong những quý còn lại của năm.
Mặt bằng lãi suất huy động duy trì ở mức tương đối cao được dự báo sẽ tiếp tục tác động đến chi phí vốn của các ngân hàng trong năm 2026.
Thanh khoản vẫn cần được theo dõi
Trong 5 tháng đầu năm 2026, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành thanh khoản theo hướng linh hoạt và thận trọng nhằm hài hòa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và ổn định thị trường tiền tệ.
Cụ thể, cơ quan điều hành đã hút ròng gần 80.000 tỷ đồng qua kênh thị trường mở (OMO), trái ngược với mức bơm ròng gần 20.000 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cũng thực hiện 3 đợt hoán đổi ngoại tệ để hỗ trợ thanh khoản VND trong ngắn hạn.
MBS Research cho biết lãi suất trên thị trường liên ngân hàng vẫn có những thời điểm biến động mạnh. Lãi suất qua đêm từng lên 17,25% trong quý 1 và 10,45% trong quý 2/2026, phản ánh nhu cầu vốn ngắn hạn của hệ thống vẫn ở mức cao.
Theo MBS Research, những diễn biến trên cho thấy thanh khoản của hệ thống ngân hàng vẫn cần tiếp tục được theo dõi trong nửa cuối năm, nhất là khi tăng trưởng huy động chưa theo kịp tín dụng.
Chi phí vốn tăng nhanh hơn lợi suất cho vay
Một điểm đáng chú ý trong báo cáo là áp lực lên biên lãi ròng (NIM) của ngành ngân hàng.
Trong quý 1/2026, mặt bằng lãi suất huy động tăng so với cuối năm 2025. Có thời điểm, một số ngân hàng niêm yết lãi suất tiền gửi trên 8%/năm đối với các kỳ hạn 6 tháng và 12 tháng trước khi điều chỉnh theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước.
Việc tăng cường huy động vốn khiến chi phí vốn của các ngân hàng niêm yết tăng 71 điểm cơ bản so với cùng kỳ năm trước và tăng thêm 32 điểm cơ bản so với quý trước.
Ngoài tiền gửi khách hàng, chi phí huy động qua phát hành giấy tờ có giá cũng tăng lên khi nhiều ngân hàng bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn.
Trong khi đó, lợi suất tài sản chỉ tăng 35 điểm cơ bản so với cùng kỳ và tăng 3 điểm cơ bản so với quý trước. Theo MBS Research, mức cải thiện này chủ yếu đến từ việc lãi suất cho vay trong quý 1/2026 cao hơn nền thấp của cùng kỳ năm trước, đồng thời cơ cấu tín dụng tiếp tục chuyển dịch sang các khoản vay trung và dài hạn.
Đến cuối quý 1/2026, dư nợ cho vay trung và dài hạn tăng 6% so với đầu năm, đưa tỷ trọng nhóm cho vay này lên 47,4% tổng dư nợ của các ngân hàng niêm yết, đánh dấu quý tăng thứ năm liên tiếp.
Tuy nhiên, do chi phí vốn tăng nhanh hơn lợi suất tài sản, NIM toàn ngành trong quý 1/2026 giảm khoảng 15 điểm cơ bản so với cả quý trước và cùng kỳ năm trước.
Sự phân hóa ngày càng rõ giữa các ngân hàng
Theo MBS Research, mức độ biến động NIM sẽ không giống nhau giữa các ngân hàng.
Nhóm ngân hàng có lợi thế về nguồn vốn giá rẻ, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao và thanh khoản tốt được đánh giá có khả năng duy trì biên lãi ổn định hơn.
Trong quý 1/2026, VietinBank (CTG) và Vietcombank (VCB) ghi nhận NIM cải thiện khoảng 20 điểm cơ bản so với cùng kỳ nhờ chi phí vốn thấp, CASA cao và danh mục cho vay trung, dài hạn hưởng lợi từ việc đẩy mạnh đầu tư công.
MBS Research cũng đánh giá các ngân hàng có CASA cao như Vietcombank (VCB), Techcombank (TCB), MB (MBB), VietinBank (CTG) và ACB (ACB) sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc hạn chế áp lực lên NIM.
Bên cạnh đó, các ngân hàng có tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) ở mức thấp như ACB (ACB) và HDBank (HDB) được kỳ vọng có khả năng chống chịu tốt hơn nhờ ít chịu áp lực huy động vốn trung và dài hạn.
Ở chiều ngược lại, MBS Research cho rằng các ngân hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao, tỷ trọng cho vay bán lẻ lớn hoặc dư nợ liên quan đến bất động sản ở mức cao có thể chịu nhiều sức ép hơn trong việc duy trì biên lãi trong năm 2026.
Theo đơn vị phân tích, nguyên nhân là nhu cầu tín dụng bán lẻ vẫn phục hồi tương đối chậm, trong khi các ngân hàng vẫn cần cân đối giữa mục tiêu mở rộng tín dụng và chi phí huy động vốn. Điều này khiến nhóm ngân hàng có tỷ trọng cho vay cá nhân lớn hoặc tập trung vào lĩnh vực bất động sản có thể gặp nhiều thách thức hơn so với các ngân hàng có cơ cấu tín dụng đa dạng và nguồn vốn chi phí thấp.
NIM năm 2026 được dự báo tiếp tục thu hẹp
Nhìn chung, MBS Research dự báo NIM toàn ngành trong năm 2026 sẽ tiếp tục giảm nhẹ so với năm trước.
Đơn vị phân tích cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ việc tăng trưởng huy động chưa theo kịp tăng trưởng tín dụng; lãi suất liên ngân hàng bình quân 5 tháng đầu năm đạt khoảng 5,8%, cao hơn đáng kể so với cùng kỳ; lãi suất OMO duy trì ở mức 4,5%...
Bên cạnh đó, nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng với kỳ hạn dài cũng khiến các ngân hàng tiếp tục tăng cường huy động nguồn vốn dài hạn.
Thực tế, trong quý 1/2026, huy động qua kênh phát hành giấy tờ có giá tăng 9,7% so với đầu năm và tăng 31% so với cùng kỳ, chiếm 12,7% tổng nguồn vốn huy động. Theo MBS Research, mặt bằng lãi suất của kênh huy động này có thể còn duy trì ở mức tương đối cao trong một vài quý tới.
Dù vậy, MBS Research cho rằng mức độ ảnh hưởng sẽ có sự phân hóa rõ giữa các ngân hàng. Những ngân hàng sở hữu nguồn vốn chi phí thấp, thanh khoản tốt và cơ cấu tín dụng cân bằng sẽ có nhiều dư địa hơn để duy trì hiệu quả sinh lời...
Hoàng Mai