Nghị quyết 79 và những mục tiêu chưa từng có: 50 DNNN vào Top 500 Đông Nam Á, 3 ngân hàng vào Top 100 châu Á
Nghị quyết 79-NQ/TW đang được xem là một trong những văn kiện quan trọng nhất, định hình lại vai trò của khu vực kinh tế Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam.
Theo định hướng đến năm 2030, Nghị quyết 79 nhấn mạnh yêu cầu “nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Nhà nước (DNNN)”, coi đây là lực lượng nòng cốt trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế. Mục tiêu là xây dựng các tập đoàn kinh tế mạnh, có khả năng giữ vai trò tiên phong và dẫn dắt thị trường.
Về quy mô và vị thế, nghị quyết đặt ra những mục tiêu cụ thể: đến năm 2030, sẽ có khoảng 50 DNNN lọt vào top 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; từ 1–3 DNNN nằm trong top 500 thế giới; và ít nhất 3 ngân hàng thương mại Nhà nước vào top 100 châu Á.
Nghị quyết 79 đặt ra mục tiêu đến năm 2030, sẽ có ít nhất 3 ngân hàng thương mại Nhà nước vào top 100 châu Á.
Không chỉ tập trung vào tăng trưởng, nghị quyết còn nhấn mạnh yêu cầu ổn định các chỉ số tài chính vĩ mô. Mục tiêu được đặt ra là đảm bảo an toàn tài chính quốc gia, tạo dư địa cho phát triển dài hạn. Theo đó, nợ công không vượt quá 60% GDP; chi đầu tư phát triển đạt 35–40% tổng chi ngân sách Nhà nước; và dự trữ quốc gia tương đương tối thiểu 1% GDP. Đây được xem là những “trụ cột tài khóa” nhằm duy trì ổn định vĩ mô trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng.
Ở tầm nhìn xa hơn đến năm 2045, Nghị quyết 79 xác định rõ mục tiêu: Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Để đạt được điều này, kinh tế Nhà nước phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc, có năng lực cạnh tranh cao và hội nhập sâu rộng với kinh tế toàn cầu. Đáng chú ý, nghị quyết không chỉ nói đến tăng trưởng đơn thuần, mà đặt trọng tâm vào chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của quá trình phát triển.
Để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn, Nghị quyết 79 xác định 5 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, xây dựng nền kinh tế hiệu quả, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm năng lượng. Trong đó, nghị quyết nhấn mạnh việc tối ưu hóa nguồn lực công, nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế Nhà nước, đồng thời phát triển các ngành mũi nhọn có tính dẫn dắt.
Thứ hai, tái cơ cấu toàn diện doanh nghiệp Nhà nước. Nghị quyết yêu cầu tập trung vào các ngành then chốt, đổi mới quản trị theo chuẩn mực quốc tế và tiên phong trong chuyển đổi số. Đây được coi là bước đi then chốt để DNNN thoát khỏi mô hình vận hành cũ, hướng tới hiệu quả thực chất.
Thứ ba, quản lý hiệu quả nguồn lực quốc gia. Trọng tâm là hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai, tài nguyên và tài sản công; đồng thời tăng cường phòng chống lãng phí, thất thoát, nâng cao vai trò giám sát.
Thứ tư, đổi mới thể chế và cải cách hành chính. Nghị quyết xác định cần cải cách hành chính chuyên ngành, thực hiện phân cấp, phân quyền đi đôi với giám sát, qua đó tháo gỡ các nút thắt thể chế – vốn được coi là rào cản lớn nhất đối với tăng trưởng hiện nay.
Thứ năm, đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ công. Nhà nước tập trung vào vai trò kiến tạo, trong khi khu vực tư nhân được khuyến khích tham gia sâu hơn vào cung ứng dịch vụ công, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm gánh nặng cho ngân sách.
Nghị quyết 79 và cú hích chiến lược đối với thị trường chứng khoán
Không chỉ định hình lại vai trò của kinh tế Nhà nước trong dài hạn, Nghị quyết 79-NQ/TW còn tạo ra những tác động trực tiếp và sâu rộng tới thị trường chứng khoán thông qua ba cơ chế truyền dẫn chính.
Thứ nhất là cơ chế giữ lại để tái đầu tư. Lần đầu tiên, nghị quyết cho phép “sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho các DNNN thay vì nộp về ngân sách”. Đây được xem là bước ngoặt lớn trong tư duy quản lý vốn Nhà nước, bởi cơ chế này “trực tiếp giải quyết bài toán thiếu hụt vốn cấp 1 cho các ngân hàng quốc doanh như BID và CTG”.
Thứ hai là cơ chế phân tách “Chiến lược” và “Thương mại”. Quy định cứng về việc Nhà nước “nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống tại các doanh nghiệp thương mại không thuộc diện chiến lược” được kỳ vọng sẽ “kích hoạt một làn sóng thoái vốn vào giai đoạn 2026–2027”. Điều này mở ra cơ hội lớn cho dòng vốn tư nhân và nhà đầu tư quốc tế tham gia sâu hơn vào các doanh nghiệp Nhà nước đã niêm yết.
Thứ ba là cơ chế khai thác nguồn lực đất đai. Nghị quyết nhấn mạnh định hướng “quản lý hiệu quả nguồn lực đất đai”, được xem là động lực chính để các DNNN – đặc biệt là các doanh nghiệp cao su – “chuyển đổi đất nông nghiệp sang khu công nghiệp, mở ra tiềm năng tăng trưởng tài sản ròng (NAV) đột biến”. Đây là yếu tố có thể tạo ra những cú hích lớn về định giá cho nhiều cổ phiếu trong trung và dài hạn.
Ngân hàng, khu công nghiệp và năng lượng sẽ hưởng lợi lớn từ Nghị quyết 79
Theo phân tích mới đây của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, Nghị quyết 79-NQ/TW không chỉ định hình lại vai trò của khu vực kinh tế Nhà nước, mà còn mở ra những cơ hội tái định giá đáng kể cho nhiều nhóm ngành trên thị trường chứng khoán, đặc biệt là ngân hàng, bất động sản khu công nghiệp và năng lượng – dầu khí.
Ngành ngân hàng: Cuộc đua vào Top 100 châu Á
Yuanta cho rằng nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước sẽ là lực lượng hưởng lợi trực tiếp từ các thay đổi về cơ chế vốn trong Nghị quyết 79, qua đó gia tăng khả năng cạnh tranh khu vực.
Vietcombank (VCB) được đánh giá là ngân hàng dẫn đầu về hiệu quả hoạt động và chất lượng tài sản. Yuanta dự báo VCB sẽ là ngân hàng Việt Nam đầu tiên tiệm cận chuẩn Top 100 châu Á. Nhờ nền tảng tài chính vững chắc, cổ phiếu VCB được kỳ vọng tiếp tục duy trì mức định giá P/B cao nhất ngành, khoảng 2,3 lần.
Trong khi đó, BIDV (BID) và VietinBank (CTG) dù sở hữu quy mô tài sản lớn, nhưng lại có hệ số an toàn vốn (CAR) mỏng hơn so với VCB. Tuy nhiên, đây lại chính là hai cái tên được hưởng lợi lớn nhất từ Nghị quyết 79.
Theo Yuanta, trước đây, việc phải nộp cổ tức tiền mặt về ngân sách khiến BID và CTG gặp khó khăn trong việc bổ sung vốn tự có, hạn chế dư địa tăng trưởng tín dụng. Nghị quyết 79 cho phép giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư, qua đó trở thành “cú hích vốn” quan trọng, giúp hai ngân hàng này có thể mở rộng tín dụng mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.
Về mặt quy mô, Yuanta ước tính để lọt vào Top 100 ngân hàng châu Á, các ngân hàng Việt Nam cần tăng trưởng tổng tài sản rất mạnh. BIDV hiện có tổng tài sản khoảng 117 tỷ USD, cần tăng gấp 2–2,5 lần đến năm 2030. VietinBank khoảng 105 tỷ USD, cần tăng gấp 2,5 lần. Vietcombank khoảng 90 tỷ USD, cần tăng gấp 2,5–3 lần.
Trong khi đó, các ngân hàng khu vực như DBS (Singapore) đã ở Top 20 với quy mô khoảng 554 tỷ USD, hay Maybank (Malaysia) ở Top 40 với khoảng 215 tỷ USD.
Bất động sản khu công nghiệp: “Mỏ vàng” từ chuyển đổi đất
Một trong những nhóm ngành được Yuanta đánh giá hưởng lợi rõ nét từ Nghị quyết 79 là bất động sản khu công nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp cao su có quỹ đất lớn.
Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) được ví như “siêu cổ phiếu chuyển đổi đất”. Hiện GVR đang quản lý khoảng 400.000 ha đất, chủ yếu là đất trồng cao su – lĩnh vực có hiệu quả kinh tế thấp hơn nhiều so với phát triển khu công nghiệp.
Theo lộ trình đến năm 2030, GVR dự kiến chuyển đổi khoảng 40.000 ha đất cao su sang đất khu công nghiệp và cụm công nghiệp. Trước đây, quá trình này gặp nhiều vướng mắc do lo ngại rủi ro pháp lý trong việc định giá, tránh thất thoát tài sản Nhà nước. Tuy nhiên, Nghị quyết 79 với cơ chế hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý an toàn, giúp GVR đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi.
Không chỉ riêng GVR, các doanh nghiệp liên quan như Cao su Phước Hòa (PHR), Cao su Đồng Phú (DPR) và KCN Nam Tân Uyên (NTC) cũng được hưởng lợi trực tiếp.
Yuanta cho biết, khi đất cao su được thu hồi để phát triển khu công nghiệp, các doanh nghiệp này sẽ nhận tiền đền bù và có quyền tham gia góp vốn vào các dự án KCN mới. Đây là mô hình được Nghị quyết 79 khuyến khích nhằm tối ưu hóa nguồn thu cho Nhà nước. Nhờ đó, giá trị quỹ đất khu công nghiệp của nhóm này có thể được phản ánh tốt hơn vào định giá theo phương pháp RNAV (giá trị tài sản ròng điều chỉnh).
Năng lượng – dầu khí: Trụ cột an ninh quốc gia
Theo Yuanta, Nghị quyết 79 xác định năng lượng là ngành then chốt, thiết yếu và mang tính chiến lược, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Điều này đồng nghĩa với việc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và các đơn vị thành viên sẽ nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ về chính sách và vốn.
Một trong những điểm nhấn là chuỗi dự án khí – điện Lô B – Ô Môn trị giá khoảng 12 tỷ USD. Việc nghị quyết nhấn mạnh hoàn thành các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia được xem là “bảo chứng” cho tiến độ của dự án này.
Trong chuỗi giá trị, PVS được đánh giá là doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất từ các gói thầu EPC (thiết kế – mua sắm – xây dựng). Với vị thế là doanh nghiệp Nhà nước nắm cổ phần chi phối, PVS có lợi thế khi được giao các gói thầu chiến lược mà không phải lo ngại rủi ro pháp lý.
PVD cũng được hưởng lợi từ nhu cầu khoan thăm dò gia tăng, phục vụ mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Đối với GAS, doanh nghiệp này giữ vai trò độc quyền trong phân phối khí khô và tiên phong nhập khẩu LNG. Nghị quyết 79 yêu cầu các DNNN phải có khả năng điều tiết thị trường, và GAS chính là điển hình. Đáng chú ý, nghị quyết ủng hộ cơ chế giá thị trường, cho phép chuyển chi phí LNG nhập khẩu vào giá bán điện. Điều này giúp bảo vệ biên lợi nhuận của GAS, biến cổ phiếu này thành lựa chọn phòng thủ hấp dẫn trong bối cảnh lạm phát.
Sự thay đổi của SCIC
Một nội dung quan trọng khác được Yuanta nhấn mạnh là quy định Nhà nước chỉ nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống tại các doanh nghiệp mang tính thương mại. Điều này buộc SCIC phải đẩy nhanh tiến độ thoái vốn, từ đó tác động trực tiếp đến cung – cầu cổ phiếu trên thị trường.
Nghị quyết 79 cũng định hướng SCIC chuyển mình thành một định chế tài chính chuyên nghiệp, hoạt động tương tự một Quỹ Đầu tư Quốc gia, như mô hình Temasek của Singapore.
Theo đó, SCIC sẽ chuyển từ vai trò “giữ hộ vốn” sang “kinh doanh vốn”, đẩy mạnh bán vốn tại các doanh nghiệp thương mại để tái đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược như công nghệ, hạ tầng số và năng lượng xanh.
Anh Mai
