NGƯỜI DẪN LUỒNG TRONG DÒNG CHẢY SỐ

1. Đặc điểm, tình hình của KOL trên không gian mạng hiện nay

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng ở Việt Nam đã trở thành môi trường xã hội rộng lớn, nơi các chủ thể truyền thông mới, trong đó có KOL[1], KOC[2] và người sáng tạo nội dung, có khả năng tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ, hành vi và định hướng dư luận. Theo báo cáo Digital 2025: Vietnam, đầu năm 2025, Việt Nam có khoảng 79,8 triệu người dùng Internet; đồng thời có 76,2 triệu danh tính người dùng mạng xã hội (DataReportal, 2025). Đáng chú ý, 95,4% người dùng Internet tại Việt Nam sử dụng ít nhất một nền tảng mạng xã hội, cho thấy mạng xã hội đã trở thành một "hạ tầng xã hội số" quan trọng, tạo điều kiện để KOL/KOC/influencer lan tỏa thông tin, định hướng xu hướng và tác động đến đời sống xã hội [1].

Một đặc điểm nổi bật khác là ảnh hưởng của KOL hiện nay không còn giới hạn trong một nền tảng đơn lẻ. TikTok, Facebook và YouTube đang là các không gian ảnh hưởng chủ đạo, trong đó TikTok nổi bật nhờ khả năng tạo xu hướng mạnh. Các báo cáo thị trường cho thấy TikTok đang dẫn đầu về thời gian sử dụng tại Việt Nam, với mức khoảng 41 giờ 45 phút/tháng, trong khi Facebook tiếp tục giữ vai trò quan trọng về khả năng dẫn nguồn truy cập và duy trì cộng đồng người dùng lớn (Brands Vietnam, 2025). Như vậy, KOL hiện nay hoạt động trong một hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng, đa định dạng, bao gồm video ngắn, livestream, podcast, bài đăng cá nhân, hội nhóm trực tuyến và cộng đồng số.

Từ những cơ sở nêu trên có thể thấy, KOL tại Việt Nam hiện nay là một nguồn lực xã hội số có ảnh hưởng ngày càng lớn. Nếu được khai phá đúng cách, họ đóng vai trò định vị và nâng tầm các giá trị tích cực, góp phần "phủ xanh" môi trường số. Ngược lại, nếu không được quy hoạch bài bản, KOL có thể trở thành kênh lan truyền thông tin sai lệch, tác động tiêu cực đến an ninh tư tưởng, nhận thức và hành vi xã hội.

Vì vậy, phát huy vai trò của KOL trong xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là yêu cầu cấp thiết của công tác chính trị, tư tưởng trong thời đại chuyển đổi; cần vừa tranh thủ, đồng hành, bồi dưỡng, phát huy mặt tích cực, vừa chủ động phòng ngừa, cảnh báo, đấu tranh, xử lý các biểu hiện lệch chuẩn, vi phạm pháp luật, lợi dụng chống phá của KOL trên không gian mạng.

2. Vai trò của KOL trong xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Thứ nhất, KOL góp phần củng cố lực lượng tham gia thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng. Trên không gian mạng, KOL là nhóm chủ thể có uy tín cá nhân, cộng đồng theo dõi ổn định và khả năng tác động nhanh đến nhận thức, cảm xúc, hành vi của công chúng. Vì vậy, KOL trở thành một mắt xích quan trọng trong mở rộng "thế trận lòng dân" trên không gian mạng, góp phần làm cho nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trở thành trách nhiệm chung của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân.

Thứ hai, KOL góp phần "phủ xanh" không gian mạng, tạo dòng chảy thông tin tích cực để bảo vệ trận địa chính trị, tư tưởng của Đảng. Với khả năng sáng tạo nội dung, ngôn ngữ gần gũi và hình thức truyền tải linh hoạt, KOL có thể chuyển hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thành các thông điệp dễ tiếp cận, dễ chia sẻ. Đây là phương thức "lấy xây để chống", góp phần củng cố niềm tin xã hội và nâng cao "sức đề kháng tư tưởng" của cộng đồng trước các quan điểm sai trái, thù địch.

Thứ ba, KOL góp phần định hướng dư luận, ổn định tâm lý xã hội khi xuất hiện vấn đề phức tạp, nhạy cảm trên không gian mạng. Trong môi trường số, tin giả, thông tin sai lệch, tin chưa kiểm chứng có thể lan truyền rất nhanh, gây hoang mang, nghi ngờ và bị lợi dụng để kích động, chia rẽ xã hội. Việc chuyên hóa lực lượng KOL qua nguồn tin chính thống sẽ giúp công chúng tiếp nhận bản chất sự việc một cách bình tĩnh, tránh tâm lý cực đoan và góp phần củng cố niềm tin xã hội. Vai trò này góp phần giữ vững niềm tin, sự đồng thuận và ổn định tư tưởng trong nhân dân.

Thứ tư, KOL góp phần phát hiện, cảnh báo và đấu tranh phản bác thông tin xấu, độc, quan điểm sai trái, thù địch. Với sự hiện diện thường xuyên trên mạng xã hội và khả năng nắm bắt nhanh xu hướng dư luận, KOL có thể tham gia phát hiện sớm các biểu hiện lệch chuẩn, nội dung xuyên tạc, kích động, thao túng tâm lý cộng đồng. Qua đó, KOL trở thành lực lượng hỗ trợ quan trọng cho lực lượng chức năng trong lan tỏa, kết nối, khuếch đại thông tin đúng, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số.

3. Một số khó khăn, thách thức đặt ra

Bên cạnh tiềm năng và vai trò quan trọng, việc phát huy ảnh hưởng của KOL trong xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng cũng đặt ra nhiều khó khăn, thách thức. KOL là nhóm chủ thể có sức lan tỏa lớn, nhưng cũng dễ bị các thế lực thù địch lôi kéo, thao túng bởi thông tin sai lệch, lợi ích kinh tế, áp lực tương tác và các chiến dịch truyền thông xấu độc. Trong điều kiện thiếu bản lĩnh chính trị, kỹ năng số và trách nhiệm xã hội, họ có thể vô tình trở thành kênh khuếch tán tin giả, quan điểm lệch chuẩn, thậm chí bị các thế lực thù địch lợi dụng để chống phá Đảng, Nhà nước, làm suy giảm niềm tin xã hội.

Vì vậy, phát huy vai trò của KOL trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải gắn với yêu cầu nhận diện, phân loại, định hướng và bảo vệ đội ngũ này trong tổng thể thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng. Không thể chỉ đánh giá KOL bằng số lượng người theo dõi, mà cần căn cứ vào uy tín cá nhân, chất lượng nội dung, nhóm công chúng chịu ảnh hưởng, thái độ chính trị - xã hội và mức độ trách nhiệm cộng đồng. Trên cơ sở đó, cần nâng cao "sức đề kháng thông tin", giúp KOL biết sàng lọc, kiểm chứng, xử lý thông tin trước khi lan tỏa; đồng thời lựa chọn, bồi dưỡng những KOL tích cực thành "hạt nhân" trong tuyên truyền, định hướng dư luận, "phủ xanh" không gian mạng. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm phát huy sức mạnh xã hội trong xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số.

4. Giải pháp phát huy hiệu quả sức ảnh hưởng của KOL trong xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Một là, xây dựng và hoàn thiện hệ dữ liệu về KOL phục vụ công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Thực tiễn cho thấy, KOL là nhóm chủ thể có khả năng tác động nhanh, rộng và sâu đến nhận thức, cảm xúc, hành vi của cộng đồng mạng. Vì vậy, muốn phát huy mặt tích cực và phòng ngừa nguy cơ bị lợi dụng, cần xây dựng hệ dữ liệu về KOL trên không gian mạng. Nội dung dữ liệu cần tập trung vào: lĩnh vực hoạt động, nền tảng sử dụng, số lượng người theo dõi, nhóm công chúng chịu ảnh hưởng, mức độ tương tác, xu hướng nội dung, uy tín xã hội, thái độ chính trị - xã hội, lịch sử phát ngôn, các mối quan hệ truyền thông và biểu hiện lệch chuẩn nếu có. Trên cơ sở đó, phân loại KOL thành các nhóm: tích cực để tranh thủ, đồng hành; trung gian để định hướng, bồi dưỡng; có biểu hiện phức tạp để theo dõi, cảnh báo, đấu tranh, xử lý theo quy định pháp luật. Việc xây dựng hệ dữ liệu phải bảo đảm khách quan, chính xác, cập nhật thường xuyên, phục vụ yêu cầu bảo vệ an ninh tư tưởng, an ninh thông tin và xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng.

Hai là, chủ động chấm chọn, bồi dưỡng và đồng hành với KOL tích cực, có uy tín, có trách nhiệm xã hội.

KOL tích cực là nguồn lực xã hội số quan trọng trong lan tỏa thông tin chính thống, định hướng dư luận và củng cố niềm tin xã hội. Do đó, cần chủ động xây dựng mạng lưới KOL tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Đối tượng cần chú trọng không chỉ là người nổi tiếng có lượng theo dõi lớn, mà còn gồm các nhóm chuyên gia, người có ảnh hưởng trong cộng đồng. Sau khi xác định được nhóm KOL cần tranh thủ, cần thường xuyên cung cấp thông tin chính thống, cập nhật tình hình chính trị - xã hội, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời bồi dưỡng kỹ năng nhận diện tin giả, kiểm chứng thông tin, truyền thông chính sách, xử lý khủng hoảng thông tin và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch. Việc đồng hành với KOL cần dựa trên tinh thần tôn trọng, đối thoại, thuyết phục, tránh áp đặt, hành chính hóa hoặc biến KOL thành "công cụ phát ngôn" khô cứng.

Ba là, tạo điều kiện để KOL phát huy vai trò tích cực trong môi trường truyền thông số.

Để KOL tham gia hiệu quả vào xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng, cần bảo đảm cơ chế cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, dễ tiếp cận, nhất là đối với các vấn đề xã hội được dư luận quan tâm hoặc các tình huống nhạy cảm, phức tạp dễ bị lợi dụng xuyên tạc. Khi có nguồn thông tin chính xác, KOL sẽ có cơ sở truyền tải thông điệp đúng đắn, hạn chế nguy cơ phát ngôn cảm tính hoặc tiếp tay cho thông tin sai lệch. Bên cạnh đó, cần tổ chức các diễn đàn, tọa đàm, tập huấn, cuộc thi sáng tạo nội dung tích cực trên không gian mạng nhằm tạo môi trường để KOL tham gia truyền thông chính sách, tuyên truyền pháp luật, giáo dục văn hóa số, lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam. Đồng thời, cần ghi nhận, biểu dương những KOL có đóng góp tích cực; tôn trọng phong cách cá nhân, tính sáng tạo và sự tự nhiên trong truyền thông của họ để thông tin tích cực có thể lan tỏa bền vững, thuyết phục.

Bốn là, nâng cao "sức đề kháng thông tin" cho KOL và cộng đồng theo dõi.

Trong bối cảnh tin giả, thông tin sai lệch, deepfake, AI tạo sinh và các chiến dịch thao túng dư luận ngày càng phức tạp, KOL không chỉ cần kỹ năng sản xuất nội dung mà còn phải có bản lĩnh chính trị, trách nhiệm xã hội và khả năng phân biệt đúng - sai, thật - giả trong môi trường số. Cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục để KOL nhận thức rõ âm mưu, thủ đoạn lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; Thông qua chính KOL, có thể lan tỏa thông điệp sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, văn hóa tranh luận, thượng tôn pháp luật, không chia sẻ tin giả, không cổ súy hành vi lệch chuẩn, không bị cuốn theo hiệu ứng đám đông. Khi KOL và cộng đồng theo dõi cùng được nâng cao năng lực tự bảo vệ, thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng sẽ được củng cố từ gốc.

Năm là, chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh ngăn chặn âm mưu, hoạt động lợi dụng KOL để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Bên cạnh việc tranh thủ, bồi dưỡng và phát huy mặt tích cực, cần chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh ngăn chặn các hoạt động tác động, lôi kéo, lợi dụng KOL của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị. Các lực lượng chức năng cần nhận diện sớm những biểu hiện bất thường như: thay đổi đột ngột xu hướng nội dung, phát ngôn lệch chuẩn về vấn đề chính trị - xã hội nhạy cảm, tham gia hội nhóm phức tạp, nhận tài trợ ẩn, quảng bá nội dung thiếu minh bạch, bị giả mạo hình ảnh, giọng nói. Trên cơ sở đó, cần có biện pháp chấn chỉnh kịp thời từ nhắc nhở, định hướng đến xử lý vi phạm theo pháp luật. Đồng thời, phải phát huy vai trò của cộng đồng mạng, cơ quan báo chí, nền tảng số và chính các KOL tích cực trong phát hiện, báo cáo, phản bác thông tin xấu, độc; chủ động cung cấp thông tin đúng, giải thích thuyết phục, tạo dòng chảy thông tin chính thống đủ mạnh để lấn át các luận điệu xuyên tạc.

Thực hiện "Chiến lược công tác chính trị tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số", phát huy sức ảnh hưởng của KOL thực sự là giải pháp đột phá trong đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Khi được tổ chức đúng cách, lực lượng này có thể góp phần tạo ra "dòng chảy thông tin tích cực", "phủ xanh" không gian mạng qua đó củng cố niềm tin xã hội và giữ vững ổn định trên không gian mạng; góp phần mở không gian để Đảng ta tiếp tục đổi mới, phát triển và đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới [2].

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Brands Vietnam. (2025). Báo cáo Digital Vietnam 2025: Kết luận dành cho influencer marketing. Brands Vietnam.

2. Tô Lâm (2026), Công tác chính trị, tư tưởng phải thực sự đi trước, mở đường, Báo Công an nhân dân điện tử.

[1] Viết tắt của "Key Opinion Leader" - Người dẫn dắt dư luận chủ chốt hay "Người có sức ảnh hưởng" - là những chuyên gia, người nổi tiếng, được nhiều người biết đến và có tầm ảnh hưởng lớn.

[2] Viết tắt của "Key Opinion Consumer", có thể hiểu là người tiêu dùng có sức ảnh hưởng.

Nguyễn Tuấn Anh, Lê Hồng Đức & Dương Hà Vy[1]

[1] Học viện An ninh nhân dân