Diễn ra chiều 23/5 tại Bảo tàng Hà Nội, sự kiện “Xoan mở hội” nằm trong khuôn khổ dự án “Thanh âm đất Tổ” do nhóm sinh viên ngành Truyền thông đại chúng (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) phối hợp cùng Trung tâm Văn hóa Thông tin - Điện ảnh tỉnh Phú Thọ thực hiện. Chương trình được tổ chức với mong muốn tạo thêm không gian để công chúng, đặc biệt là người trẻ, có cơ hội tiếp cận hát Xoan - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO công nhận.
Đông đảo bạn trẻ tham gia trải nghiệm tại không gian văn hóa của sự kiện “Xoan mở hội”
Không gian diễn xướng được Ban tổ chức tái hiện tựa như một buổi diễn xướng hát Xoan ngày xuân với các chi tiết mang màu sắc hội làng Bắc Bộ. Từ khu vực biểu diễn đến các không gian trải nghiệm, nhiều hoạt động tương tác như gieo quẻ Xoan may mắn, workshop trang trí phách tre và chụp ảnh tại khu photobooth đều được sắp đặt nhằm gợi lại không khí sinh hoạt văn hóa dân gian gắn với hát Xoan trong những dịp lễ hội đầu năm.
Chương trình mở ra hành trình khám phá hát Xoan qua nhiều sắc thái khác nhau của di sản vùng đất Tổ. Khán giả lần lượt được bước vào không gian trang nghiêm của chặng Hát thờ và Hát quả cách qua các tiết mục như “Nhập tịch mời vua”, “Giáo pháo”, “Chàng mai cách”, “Hát ru mời rượu”. Không khí chương trình dần trở nên rộn ràng hơn ở phần Hát hội với các tiết mục “Bỏ bộ”, “Mó cá”, nơi tiếng trống, tiếng phách cùng những màn hát đối đáp của các nghệ nhân đã tái hiện sinh động không khí hội làng Bắc Bộ giữa không gian bảo tàng.
Không khí hội làng Bắc Bộ được tái hiện qua các tiết mục biểu diễn Hát Xoan tại sự kiện.
Xen kẽ chương trình là phần giao lưu cùng Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Thị Lịch và Nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long. Tại đây, hai khách mời đã chia sẻ nhiều thông tin và câu chuyện về nguồn gốc, quá trình gìn giữ cũng như đời sống thực hành của hát Xoan trong cộng đồng. Khán giả cũng có cơ hội trực tiếp học hát, học múa, trải nghiệm các động tác biểu diễn đặc trưng của gát Xoan và tìm hiểu thêm về lối hát, nhịp phách cùng những giá trị văn hóa gắn với loại hình nghệ thuật này.
Là một trong những người trẻ tham gia sự kiện, Việt Anh (20 tuổi, Hà Nội) cho biết: “Mình từng nghĩ hát Xoan sẽ khá khó nghe và có cảm giác xa cách với người trẻ. Nhưng khi trực tiếp hòa vào không khí tại chương trình, được xem các nghệ nhân biểu diễn ở khoảng cách gần, mình thấy rất bất ngờ vì hát Xoan thực sự cuốn hút và sống động hơn mình tưởng”.
Bên cạnh khu vực biểu diễn, các hoạt động trải nghiệm cũng thu hút đông đảo người tham gia xuyên suốt chương trình. Nhiều bạn trẻ dành thời gian tham gia gieo quẻ Xoan may mắn, trang trí phách tre hoặc chụp ảnh tại khu photobooth mang màu sắc văn hóa dân gian. Không khí nhộn nhịp tại các khu vực tương tác góp phần tạo nên một không gian văn hóa mở, nơi người tham gia có thể trực tiếp kết nối với di sản bằng trải nghiệm thực tế.
Khu vực trải nghiệm tại sự kiện thu hút đông đảo công chúng tham gia với các hoạt động tương tác thú vị.
Trong bối cảnh nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống vẫn còn khoảng cách với công chúng trẻ, “Xoan mở hội” được xem như một cách tiếp cận mới nhằm đưa di sản đến gần hơn với đời sống hôm nay. Thay vì chỉ giới thiệu hát Xoan thông qua sân khấu biểu diễn, chương trình tập trung xây dựng trải nghiệm trực tiếp và không gian tương tác để người tham gia có thể tự mình cảm nhận văn hóa dân gian bằng nhiều giác quan khác nhau.
Diệu Linh